2023 Şubat depremlerini yaşayan kişilerde travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtileri ile ilişkili bazı değişkenlerin incelenmesi: Depreme ilişkin değişkenler, duygu düzenleme güçlüğü ve travma sonrası bilişler
Examination of some variables related to post-traumatic stress disorder (PTSD) symptoms in people who experienced the February 2023 earthquakes: Earthquake-related variables, emotion regulation difficulty and post-traumatic cognitions
- Tez No: 921783
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Depremler herhangi bir uyarı vermeden gerçekleşmesi, kontrol edilememesi ve çok büyük tahribat yaratmaları nedeniyle dünyanın en büyük felaketlerinden biri olarak görülmektedir. Depremlerin can ve mal kaybı gibi fiziksel sonuçlarının yanında psikolojik sonuçları da çok ağır olabilmektedir. Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ise depremlerden sonra en sık rastlanan psikolojik bozukluktur. Ülkemizde 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli iki büyük deprem yaşanmıştır. Ne yazık ki bu depremler önemli bir risk bölgesinde olan ülkemizin yaşadığı ilk büyük ölçekli depremler değildir. Dahası gelecek yıllarda da ülkemizde büyük depremlerin yaşanması beklenmektedir. Bu nedenle deprem yaşayan bireylerde TSSB'nin gelişimi, sürdürülmesi ve tedavi edilmesinde olası risk faktörlerinin belirlenmesi, psikolojik iyi oluş açısından kritik önem taşımaktadır. Bu kapsamda mevcut çalışmada 2023 Şubat depremlerinden sonra TSSB gelişimi ile ilişkili olabilecek bazı değişkenlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Olası risk faktörleri deprem öncesi, deprem anı ve deprem sonrası olarak üç gruba ayrılmıştır. Çalışmanın örneklemini deprem bölgesi ilan edilen 10 ilde Şubat depremlerine maruz kalmış 454 kişi oluşturmuştur. Veriler depremden yaklaşık 10 ay sonra iki kısımdan oluşan bir çevrimiçi anket yardımıyla toplanmıştır. Anketin birinci kısmında sosyodemografik ve deprem yaşantısıyla ilgili sorular bulunmaktadır. İkinci kısımda ise DSM 5 İçin Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (PCL-5), Travma Sonrası Bilişler Ölçeği (TSBÖ), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-KF) yer almaktadır. Çalışmada cinsiyet, düşük ekonomik düzey, işsizlik, önceki travmatik deneyimler, merkezüssüne yakınlık, mal kaybı, evin ağır hasar alması, göçük altında kalma, yaralanma, yakınını kaybetme, birilerinin öldüğüne ya da yaralandığına şahit olma, deprem sonrası ev değiştirme, şehir dışına çıkma ve çadırkentte kalma TSSB gelişimi açısından olası risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Ayrıca duygu düzenleme güçlüğü ve travma sonrası bilişlerin TSSB belirtilerini pozitif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmış, çalışmanın sınırlılıkları ve gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Earthquakes are considered one of the world's greatest disasters because they occur without any warning, are uncontrollable, and cause great destruction. In addition to the physical consequences of earthquakes, such as loss of life and property, the psychological consequences can also be very severe. Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) is the most common psychological disorder after earthquakes. On February 6, 2023, two major earthquakes centered in Kahramanmaraş occurred in our country. Unfortunately, these earthquakes are not the first large-scale earthquakes that our country, which is in a significant risk area, has experienced. Moreover, major earthquakes are expected to occur in our country in the coming years. Therefore, determining possible risk factors for the development, maintenance and treatment of PTSD in earthquake survivors is of critical importance for psychological well-being. In this context, the current study aimed to examine some variables that may be associated with the development of PTSD after the February 2023 earthquakes. Possible risk factors are divided into three groups: pre-earthquake, during the earthquake and after the earthquake. The sample of the study consisted of 454 people who were exposed to the February earthquakes in 10 provinces declared as earthquake zones. Data were collected approximately 10 months after the earthquake using a two-part online survey. The first part of the survey includes questions about sociodemographic and earthquake experiences. The second part includes the Post Traumatic Stress Disorder Checklist for DSM 5 (PCL-5), Post Traumatic Cognitions Scale (PTSC), Difficulties in Emotion Regulation Scale-Short Form (DERS-SF). In the study, gender, low economic status, unemployment, previous traumatic experiences, proximity to the epicenter, loss of property, severe damage to the house, being trapped under rubble, being injured, losing a relative, witnessing someone die or get injured, moving house after the earthquake, moving out of the city, and staying in a tent city were determined as possible risk factors for the development of PTSD. It was also concluded that emotion regulation difficulties and post-traumatic cognitions positively predicted PTSD symptoms. Finalliy, the findings were discussed in the light of the literature, the limitations of the study, and suggestions for future studies were presented.
Benzer Tezler
- 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremi yaşayanlarda travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyümede şemaların rolü
The role of schemas in post-traumatic stress symptoms and post-traumatic growth in inviduals exposed to the February 6, 2023 Kahramanmaraş-centered earthquake
SERHAT PAKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU FINDIKLI
- Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri
Başlık çevirisi yok
AŞER BENSUSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Ege bölgesi keçi liflerinin bazı önemli fiziksel, kimyasal özellikleri ve değerlendirme imkanları
Başlık çevirisi yok
NİLÜFER ERDEM
Doktora
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSEREN YAZICIOĞLU
- Bornova ekolojik koşullarında bazı haşhaş çeşitlerinin verim ve kaliteleri üzerinde araştırmalar
The Investigations on the yield and qualities of some popy vasied Bornova ecological conditions
HAMDİ AYGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRÜ HAZIM EMİROĞLU