Batı Karadeniz'in doğal mutfak mirası: Yabani mantarların bölgesel kültüre katkısı
Natural culinary heritage of the Western Black Sea: Contribution of wild mushrooms to regional culture
- Tez No: 922222
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ÇETİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Batı Karadeniz Havzası, Gastronomi, Makromantarlar, Yöresel mutfak, West Black Sea Basin, Gastronomy, Macrofungi, Local cuisine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Batı Karadeniz Bölgesi, Bolu ili ve çevresinde gerçekleştirilen kapsamlı bir saha çalışması ile bölgede doğal olarak yetişen yenilebilir mantar türlerini tespit etmek, bu türlerin gastronomik değerlerini incelemek ve yenilebilir mantarların bölgedeki kullanım pratiklerini ve yerel toplulukların bu kaynaklardan nasıl faydalandığını araştırmaktır. Araştırma, yorumlayıcı paradigma çerçevesinde nitel bir yöntemle tasarlanmış; veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşmeler, saha gözlemleri ve döküman analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma, Bolu, Kastamonu, Düzce, Zonguldak, Bartın, Karabük ve Sinop illerini kapsayan, %64'ü ormanlık alanlarla kaplı bir coğrafyada yürütülmüştür. Örneklem, kartopu ve ölçüt örnekleme yöntemleriyle belirlenmiş olup, 5 profesyonel mantar toplayıcısı ve 20 yerel katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma sonuçları, bölgede 50 farklı yenilebilir mantar türünün varlığını ortaya koyarken, yerel halkın yalnızca 21 türü tanıdığı ve tükettiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, mantar toplama ve tüketim pratiklerinin kişisel tüketim, ekonomik gelir sağlama ve kültürel aktarım olmak üzere üç temel motivasyona dayandığını göstermektedir. Yerel halkın mantarları genellikle kızartma, haşlama ve fırınlama gibi geleneksel yöntemlerle pişirdiği; salamura, dondurma ve kurutma teknikleriyle muhafaza ederek yıl boyunca tüketim için uygun hale getirdiği tespit edilmiştir. Çalışmada yerel halkın mantar tanımlama ve tüketiminde geleneksel yöntemlerle yetindiği ve bu durumun özellikle zehirli mantarların yanlış tanımlanması gibi riskli davranışlara yol açtığı belirlenmiş ve bölgede yaşanan mantar zehirlenmesi vakaları detaylandırılmıştır. Araştırmanın sonuçları, bölgedeki yenilebilir mantar türlerinin çeşitliliğine rağmen, yerel halkın sınırlı bilgi düzeyi ve riskli uygulamaları nedeniyle hem halk sağlığı hem de biyoçeşitlilik açısından tehditlerin varlığını ortaya koymaktadır. Bu kapsamda, geleneksel mantar bilgisinin sistematik biçimde belgelenmesi, mantar tüketiminde gıda güvenliği standartlarının geliştirilmesi ve yerel ekonomiye katkı sağlayacak sürdürülebilir mikoturizm stratejilerinin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to identify the edible mushroom species that grow naturally in the region, to examine the gastronomic values of these species and to investigate the usage practices of edible mushrooms in the region and how local communities benefit from these resources through a comprehensive field study conducted in the Western Black Sea Region. The research was designed with a qualitative method within the framework of the interpretive paradigm; semi-structured interviews, field observations and document analysis techniques were used in the data collection process. The study was conducted in a geography covering the provinces of Bolu, Kastamonu, Düzce, Zonguldak, Bartın, Karabük and Sinop, 64% of which are covered with forest areas. The sample was determined by snowball and criterion sampling methods and consisted of 5 mushroom experts and 20 local participants. The results of the study revealed the presence of 50 different edible mushroom species in the region, while only 21 species were recognised and consumed by the local people. The findings show that mushroom collection and consumption practices are based on three main motivations: personal consumption, economic income generation and cultural transmission. It was determined that local people generally cook mushrooms with traditional methods such as frying, boiling and baking, and preserve them with pickling, freezing and drying techniques, making them suitable for consumption throughout the year. In the study, it was determined that local people resort to unscientific methods in mushroom identification and consumption, which leads to risky behaviours such as misidentification of poisonous mushrooms, and the cases of mushroom poisoning in the region were detailed. The results of the study reveal that despite the diversity of edible mushroom species in the region, there are threats to both public health and biodiversity due to limited knowledge and risky practices of local people. In this context, it is emphasised that traditional mushroom knowledge should be systematically documented, food safety standards in mushroom consumption should be developed and sustainable mycotourism strategies that will contribute to the local economy should be implemented.
Benzer Tezler
- İzmir'de Mustafa Kemal Bulvarı'nın peyzaj mimarlığı açısından etüdü ve peyzaj projesi
Başlık çevirisi yok
ENGİN ALPARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Peyzaj MimarlığıEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜMİT ERDEM
- Polüsyonun bazı bitki hormonları içeriğine etkileri üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
TACETTİN ÇİMEN
- 5 Cl Pu-Be nötron kaynağı kullanarak aktivasyon analizi ile analizi mümkün olan elementlerin dedeksiyon limitlerinin tespiti
Investigation of the possibility in analysis of elements by activation analysis and determination of detection limits of proposed elements using a 5 Cl Pu-Be neutron source
İSMET ÇELENK