Medyapolis vatandaşlarının sesleri: Tanzimat döneminde Anatoli ve Manzume-i Efkâr gazetelerinde okur mektupları
Voices of the citizens of Mediapolis: Reader letters in Anatoli and Manzume-i Efkâr during the Tanzimat period
- Tez No: 922878
- Danışmanlar: PROF. DR. METİN YÜKSEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, İletişim Bilimleri, Political Science, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Anatoli ve Manzume-i Efkâr gazetelerinde yayımlanmış okur mektupları üzerinden Tanzimat dönemi (1839-1876) sosyal ve siyasal hayatında kritik öneme sahip gazetecilik kültürüne alternatif bir yaklaşım sunuyor. Oldukça zengin olmasına rağmen bu zamana kadar üzerine detaylı bir araştırma bulunmayan bu kaynaklar, Osmanlı kültür tarihinin gözden kaçırılmış bir alanına, gazete okurlarının dünyasına ulaşılmasına olanak veriyor. İmparatorluğun 19. yüzyılda giriştiği reform hareketlerine yön veren ve devlet kurumlarında köklü değişimlerin yaşandığı Tanzimat döneminde, Osmanlı toplumu da bütün uyrukları arasında yeni bir eşitlik deneyimi tecrübe ediyordu. Bu çalışma, gazete okurlarının yazdıkları mektuplar aracılığıyla yaşanan toplumsal değişime nasıl katıldığının izini sürüyor. Gazetecilik tarihyazımının kültürel çalışmalar, metodolojik milliyetçilik ve ulusötesi yaklaşımların sağladığı perspektifle eleştirel bir biçimde incelendiği bu çalışmanın merkezinde yer alan medyapolis kavramı Osmanlı gazeteciliğinin ahlaki boyutunu ön plana çıkarıyor. Çalışmada vatandaşlık, içinde yaşanılan topluma dair bir sorumluluk bilinci, editörlere gönderilen mektuplar ise bu bilincin medya aracılığıyla dışavurumu olarak tanımlanıyor. Bu çerçevede Tanzimat dönemi boyunca Anatoli ve Manzume-i Efkâr'a gönderilen mektuplar vatandaşların düşüncelerini gazeteler yoluyla kamuoyuna sunma özgürlüğü ile yeni toplumsal değerleri inşa etmeyi amaçlayan siyasal bir pratik olarak değerlendiriliyor. Araştırma temelde iki soruya odaklanıyor: 1) Mektup yazarları, Tanzimat dönemi reform sürecine hangi konularda ne gibi toplumsal tahayyüller inşa ederek katılmaktaydılar? 2) Gazeteler aracılığıyla daha geniş bir kamuoyuyla paylaştıkları mektupları hangi pragmatik amaçlarla kullanmaktaydılar? Bu soruların incelenmesi Tanzimat'ın devletin ideolojisindeki değişimlerle ilişkilendirilen bir süreçten ibaret olmadığını ortaya koyuyor. Mektup yazarlarının Tanzimat'a ilişkin toplumsal tahayyülleri, adalet ve yasalar önünde eşitlik temelinde ve ilerlemeye duydukları inanç eşliğinde yalnızca basit adımlarla gündelik yaşam koşullarını iyileştirebileceklerine dair yeni bir kolektif psikolojiyi yansıtıyor. Mektup yazarları, yazılarında Osmanlılıktan açıkça söz etmeseler de söylemleri aracılığıyla onun imkânını ortaya koymuşlardır.
Özet (Çeviri)
This dissertation presents a fresh perspective on the journalistic culture that shaped the social and political life of the Tanzimat period (1839-1876), with a particular focus on readers' letters published in Anatoli and Manzume-i Efkâr. These richly informative yet long-overlooked sources shed light on a profoundly neglected aspect of Ottoman cultural history: the world of newspaper readers. During the Tanzimat era, which defined the empire's 19th-century reform movements and brought radical changes to state institutions, Ottoman society also witnessed the emergence of a new sense of equality among its citizens. This study explores how newspaper readers engaged with and contributed to this social transformation through their letters. This study critically examines the historiography of journalism through the lenses of cultural studies, methodological nationalism, and transnationalism, and employs the concept of mediapolis to highlight the moral dimension of Ottoman journalism. The study frames citizenship as a sense of responsibility toward the society one lives in and interprets letters sent to editors as an expression of this consciousness through the media. Within this framework, the letters appearing in the pages of Anatoli and Manzume-i Efkâr during the Tanzimat period are analyzed as a political practice aimed at shaping new social values by enabling citizens to express their opinions publicly through newspapers. This research centers on two key questions: 1) What kinds of social imaginaries were the writers constructing through the letters they sent to the newspapers? 2) What pragmatic purposes drove their use of letters to communicate with the broader public through newspapers? Exploring these questions demonstrates that the Tanzimat was more than just a period of ideological transformation within the state apparatus. The letter writers' social imagination of the Tanzimat reflects a new collective psychology rooted in their belief in equality within the framework of justice and law and their commitment to progress, envisioning the improvement of daily living conditions through simple and practical steps. Although the letter writers did not explicitly mention Ottomanism in their writings, their discourse demonstrated its possibility.
Benzer Tezler
- Polislerin iletişim yeterliliklerinin polis-halk ilişkilerine etkisi (Elazığ ili örneği)
The impact of police communication sufficiency to police-public relations (sample in Elazığ city)
CABİR YEŞİLTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. İBRAHİM YAŞAR KAZU
- The expectations and perceptions of Generation Z toward local public services: Case of Ankara Metropolitan Municipality
Z kuşağının yerel kamu hizmetlerine yönelik beklentileri ve algıları: Ankara Büyükşehir Belediyesi örneği
BÜNYAMİN DAĞ
Doktora
İngilizce
2023
Siyasal Bilimlerİstanbul Medeniyet ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZAİ ÖZTOP
- Sosyal medya ve yurttaş gazeteciliği: Gezi Parkı eylemleri üzerine bir inceleme
Social media and citizen journalism: A research on“Gezi̇ Park”events
ONUR KARAKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
GazetecilikKocaeli ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İDİL SAYIMER
- Medya çalışanlarının sosyo-ekonomik, iş tatmini, sendikalılaşamama sorunu bağlamında İstanbul'da çalışan polis-adliye-ring muhabirleri üzerine bir çalışma
A study on the problematic of media workers and crime, police, ring reporters working in Istanbul in the context of socioeconomic, job satisfaction
İLYAS KAÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Gazetecilikİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI GÖNENÇ
- Yerel medya bağlamında Samsun radyoları
Samsun radios in the context of local media
CUMHUR KOCAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Radyo-TelevizyonOndokuz Mayıs Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURSEL BOLAT