Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) orta segmentinin blok hareketlerinin GNSS ile belirlenmesi
Determination of block movements of the middle segment of the North Anatolian Fault Zone (NAFZ) by GNSS
- Tez No: 924918
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM TİRYAKİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeodezi ve Fotogrametri, Geodesy and Photogrammetry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması kapsamında odaklanılan bölge, Kuzey Anadolu'nun orta kesiminde yer almakta olup, doğuda Tokat-Niksar, batıda Kastamonu-Ilgaz, kuzeyde Sinop ve güneyde Yozgat ile sınırlandırılmaktadır. Çalışma bölgesi olarak belirlenen bu alanda Kuzey Anadolu Fay Zonunun (KAFZ) anakolu haricinde güneye ve kuzeye doğru uzanan splay (ana fay zonundan ayrılan faylar) faylar da bulunmaktadır. Bunlardan biri olan Merzifon-Esençay Fayı sağ yönlü doğrultu atımlı bir fay olup doğu-batı doğrultusunda KAFZ'a paralel olarak Çorum'un İskilip İlçesine kadar uzanmakta ve Esençay, Amasya, Suluova, Diphacı, Laçin ve İskilip Segmentlerinden oluşmaktadır. Bir diğeri ise Tokat'ın Niksar İlçesinden başlayıp Çankırı Havzasına kadar uzandığı bilinen Sungurlu Fayı'dır. Ayrıca, Kastamonu Havzasının kuzey kesiminde yer alan Doğu-Batı doğrultusunda uzanan Ekinveren Fayı ve KAFZ ile Kırıkale-Erbaa Fay Zonu arasında kuzeybatı-güneydoğu yönünde meydana gelen sıkışma nedeniyle Geç Pliyosen döneminde aktif hale gelmiş olan Eldivan Fayı'dır. Bu çalışmada KAFZ'ın anakolu ile orta bölümündeki splay fayların oluşturduğu güncel deformasyonu belirlemek amacıyla 118 noktadan oluşan bir GNSS ağı tasarlanmıştır. Bu ağda yer alan noktaların geçmiş yıllardaki verileri temin edilmiş ve belirlenen noktalarda 2023-2024 yıllarında kampanya tipi GNSS ölçmeleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin GAMIT/GLOBK yazılımı ile değerlendirmesi yapılmış ve bölgenin güncel hız alanı <2 mm/yıl belirsizlikle üretilmiştir. Bu hızlar yardımıyla bölgenin güncel kinematik özelliklerini belirleyebilmek için 2, 3, 4, 5 veve 6 bloklu (nihai model) model tasarlanarak, ters çözüm yöntemi ve üç boyutlu elastik yarı uzaysal yer değiştirme modeli ile bloklara ait üç bileşendeki rotasyonel hareketler ve blok sınırlarını temsil eden faylara ait faya paralel ve dik hızlar TDEFNODE ve GeodSuit programları ile hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar, KAFZ orta kesiminde yer alan splay fayların aktif olduğunu ve bölgedeki deformasyonun yalnızca anakol üzerinde değil, bu faylar boyunca da dağıldığını göstermektedir. Blok model sonuçları, KAFZ anakolu boyunca sağ yanal hareketin doğudan batıya doğru arttığını ve splay faylar üzerinde de belirgin kayma hızlarının bulunduğunu ortaya koymuştur. Özellikle Sungurlu Fayı'nın sağ yanal ters bileşen, Merzifon-Esençay Fayı'nın yanal bileşene sahip eğim atımlı ve Ekinveren Fayı'nın sağ yönlü doğrultu atımlı bir fay yapısına sahip olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, bölgedeki gerinim birikiminin sadece KAFZ anakolunda değil, aynı zamanda splay faylar boyunca da devam ettiğini ve deprem tehlike analizlerinin bu doğrultuda yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The region focused in this thesis is located in the middle part of Northern Anatolia and is bounded by Tokat-Niksar in the east, Kastamonu-Ilgaz in the west, Sinop in the north and Yozgat in the south. In addition to the main branch of the North Anatolian Fault Zone (NAFZ), there are also splay faults (faults diverging from the main fault zone) extending to the south and north. One of these, the Merzifon-Esençay Fault, is a right-lateral strike-slip fault and extends in the east-west direction parallel to the NAFZ until İskilip (Çorum) and consists of Esençay, Amasya, Suluova, Diphacı, Laçin and İskilip Segments. Another one is the Sungurlu Fault, which is known to start from Niksar (Tokat) and extend to the Çankırı Basin. In addition, the Ekinveren Fault, which is located in the northern part of the Kastamonu Basin, extends in the east-west direction and the Eldivan Fault, which became active in the Late Pliocene period due to the northwest-southeast compression between the NAFZ and the Kırıkale-Erbaa Fault Zone. In this study, a GNSS network consisting of 118 sites was designed to determine the current deformation caused by splay faults in the main branch and middle part of the NAFZ. The previous years' data of the GNSS sites in the network were provided and campaign-type GNSS measurements were carried out in 2023-2024. All data were evaluated with GAMIT/GLOBK software and the current velocity field of the region was calculated with an uncertainty of <2 mm/year. In order to determine the current kinematic characteristics of the region by using the velocities, models with 2, 3, 4, 5 and 6 blocks (final model) was designed and rotations in three components of the blocks and slip rates of the faults representing the block boundaries were calculated with TDEFNODE and GeodSuit softwares by inverse solution method and three-dimensional elastic quasi-spatial displacement model. The results obtained from this study show that the splay faults in the middle part of the NAFZ are active, indicating that deformations occur not only on the main branch but also along the splay faults in the region. The block model results revealed that the strike-slip rates along the main branch of the NAFZ increase from east to west and there are also significant slip rates on the splay faults. In particular, Sungurlu Fault has a right-lateral fault structure with reverse component, Merzifon-Esençay Fault has a strike-slip fault structure with lateral component and Ekinveren Fault has a strike-slip fault structure. These results indicate that the strain accumulation in the region occurs not only in the main branch of the NAFZ but also along the splay faults and that earthquake hazard analyses should be re-evaluated by taking these results into account.
Benzer Tezler
- Kuzey Anadolu fayı (KAF) Bolu-Çankırı ve Amasya bölgelerindeki asismik tektonik yapının periyodik GPS ölçümleri ile belirlenmesi
Determination of aseismic tectonic structure in Bolu-Çankiri and Amasya regions through the North Anatolian fault(NAF) with periodic GPS observations
MEHMET NURULLAH ALKAN
Doktora
Türkçe
2018
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN HAKAN YAVAŞOĞLU
- Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Abant-Gerede arasında kalan bölümünün neotektonik özellikleri ve paleosismisitesi
Paleoseismicity and neotectonics of the Abant-Gerede region of the North Anatolian fault zone
RAMAZAN DEMİRTAŞ
Doktora
Türkçe
2000
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGUN GÖKTEN
- 24 Ocak 2020 Sivrice-Elazığ Depremi (Mw=6.8) yüzey deformasyonları ve deprem odak bölgesinin jeolojik yapısıyla ilişkisi
Surface deformations of the 24 January 2020 Sivrice Elazığ Earthquake (MW=6.8) and relation to the geological structure of the epicentral region
ISA ESHBAYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRETTİN KORAL
- Yenice-Gönen fay zonunun neotektonik özellikleri ve paleosismolojisi (Kuzey Batı Anadolu, Türkiye)
Neotectonic characteristics and paleoseismology of the Yenice-Gönen fault zone (NW Anatolia, Turkey)
FATMA BELİNDİR
Doktora
Türkçe
2008
Jeoloji MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR DİRİK
- Yüzey deformasyonlarının diferansiyel ınsar tekniği ile belirlenmesi: İsmetpaşa örneği
Determination of surface deformation using differential insar technique: Sample of İsmetpaşa
ERAY KÖKSAL
Doktora
Türkçe
2011
Jeodezi ve FotogrametriZonguldak Karaelmas ÜniversitesiJeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENOL HAKAN KUTOĞLU