Çocukluk çağı travmaları, şema alanları ve yaygın anksiyete belirtileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationship between childhood traumas, schema domains and generalized anxiety symptoms
- Tez No: 929159
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KUNTAY ARCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı Travmaları, Yaygın Anksiyete Semptomları, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Zedelenmiş Otonomi ve Performans, Diğeri Yönelimlilik, Childhood Traumas, Generalized Anxiety Symptoms, Early Maladaptive Schemas, Impaired Autonomy and Performance, Other-Directedness
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, çocukluk çağı travma deneyimi ile yaygın anksiyete semptomları arasındaki ilişkide, zedelenmiş otonomi ve performans (şema boyutları: başarısızlık, karamsarlık, terkedilme/istikrarsızlık, iç içe geçme/bağımlılık, hastalıklar ve zarar görmeye karşı dayanıksızlık) ve diğeri yönelimlilik (şema boyutları: cezalandırma, kendini feda) alanlarında yer alan şemaların aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemi, Türkiye'de yaşayan, 18-67 yaş arasında (Ort. = 46.7, SS = 12.7) 327 kadın ve 238 erkek olmak üzere toplam 565 gönüllü katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde, katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travma Ölçeği, Young Şema Ölçeği Kısa Formu, Yaygın Anksiyete Bozukluğu Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonuçları, çocukluk çağı travma deneyimi alt boyutlarının (fiziksel ihmal, duygusal ihmal, fiziksel istismar, duygusal istismar, cinsel istismar, aşırı koruma ve kontrol) tamamının, şema boyutları ve yaygın anksiyete semptomları ile pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, tüm şema boyutları ile yaygın anksiyete semptomları arasında da pozitif ve anlamlı ilişkiler gözlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, çocukluk çağı travma deneyimi, depresif semptomlar ve zedelenmiş otonomi ve performans şema alanının, yaygın anksiyete semptomlarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Aracılık analizi bulguları, zedelenmiş otonomi ve performans alanında yer alan şemaların, çocukluk çağı travma deneyimi ile yaygın anksiyete semptomları arasındaki ilişkide tam aracılık rolü üstlendiğini; diğeri yönelimlilik alanında yer alan şemaların ise bu ilişkide kısmi aracılık etkisi olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, yaygın anksiyete semptomlarının gelişimi ve sürdürülmesinde çocukluk çağı travmatik deneyimlerinin ve erken dönem uyumsuz şemaların önemine işaret etmekte, bu kapsamda geliştirilebilecek klinik müdahaleler ve önleyici çalışmalarda, erken dönem uyumsuz şemalar gibi bilişsel yapıların dikkate alınmasının gereğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of the current study is to examine the mediating roles of schemas in the domains of impaired autonomy and performance (schema dimensions: failure, pessimism, abandonment/instability, enmeshment/dependence, vulnerability to harm and illness) and other-directedness (schema dimensions: self-sacrifice, punitiveness) in the association between childhood trauma experiences and generalized anxiety symptoms. The study sample consists of 565 voluntary participants residing in Turkey, including 327 women and 238 men, aged between 18 and 67 (M = 46.7, SD = 12.7). Data were collected using the Demographic Information Form, the Childhood Trauma Questionnaire, the Young Schema Questionnaire-Short Form, Generalized Anxiety Disorder Scale and Beck Depression Inventory. Correlation analyses revealed that subdimensions of childhood trauma experiences (physical neglect, emotional neglect, physical abuse, emotional abuse, sexual abuse, overprotection, and overcontrol) were positively and significantly associated with schema dimensions (failure, pessimism, abandonment, dependence, vulnerability to harm, self-sacrifice, and punitiveness) and generalized anxiety symptoms. Furthermore, significant positive relationships were observed between schema dimensions and generalized anxiety symptoms. Regression analysis results indicated that childhood trauma experiences, depressive symptoms, and the schema domain of impaired autonomy and performance significantly and positively predicted generalized anxiety symptoms. Mediation analyses revealed that schemas within the impaired autonomy and performance domain fully mediated the relationship between childhood trauma experiences and generalized anxiety symptoms, while schemas in the other-directedness domain partially mediated this relationship. These findings highlight the significance of childhood traumatic experiences and early maladaptive schemas in the development and maintenance of generalized anxiety symptoms. They further suggest the necessity of addressing cognitive structures such as early maladaptive schemas, in the design of clinical interventions and preventive efforts within this scope.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin çocukluk çağı travmalarıyla, otoriter ebeveyn tutumları arasındaki ilişkide duygusal yoksunluk şemasının aracı rolü
The mediating role of emotional deprivation schema in the relationship between parents's childhood traumas and parental attitudes
EMRAH DAYIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiUygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ TAN
- Çocukluk çağı travmaları ve duygusal yeme arasındaki ilişki: Erken dönem uyum bozucu şema alanlarının aracı rolü
The relationship between the childhood traumas and emotional eating: The mediator role of early maladaptive schema domains
DOĞUKAN TERZİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM ATEŞ
- Çocukluk çağı travmaları ile çocuk ve ergenlerde major depresif bozukluk arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
The mediating role of early maladaptive schemas in the relation between childhood trauma and major depressive disorder in children and adolescents
EMRAH TATIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHİKA GÜLEN ŞİŞMANLAR
- Çocukluk çağı travması ve bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
The relationship between the childhood traumas and cognitive emotion regulation: The mediator role of early maladaptive schema domains
HAVVA NURAY FİDANBOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBANUR BAYRAM KUZGUN
- Şema aktarımı: Erken dönem uyum bozucu şemaların gelişimi açısından anne, baba ve çocuğun birlikte değerlendirilmesi
Transmission of schemas: Assessment of parents and children in terms of development of early maladaptive schemas
İBRAHİM YİĞİT