Sonuçların konfigürasyonel nedensel koşullarının belirlenmesi için yöntembilimsel öneriler ve uygulamalar: PISA sonuçları üzerinde aralık tip-2 bulanık küme kuramsal konfigürasyonel ideal tip ve nedensellik analizi
Methodological proposals and applications for identifying configurational causal conditions of effects: Interval type-2 fuzzy set theoretical configurational ideal type and causality analysis on PISA results
- Tez No: 936320
- Danışmanlar: PROF. DR. ZAFER ÇELİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Weberyan ideal tip ve yeterli nedensellik yaklaşımı çerçevesi içinde epistemolojik belirsizliği odak noktasına alan aralık tip-2 bulanık kümelerle konfigürasyonel yeterli nedensellik analizi yöntemleri önermektedir. Klasik biçimi ile Max Weber'in yöntembilimsel yaklaşımı sosyolojide kurucu konumda olmasına rağmen sosyolojik araştırmalarda çok fazla uygulanmamıştır. Bu çalışma Weber'in yöntembilimsel katkılarını epistemolojik belirsizlik ile başa çıkmak için matematiksel araçlar olan aralık tip-2 bulanık küme kuramını kullanarak geliştirmektedir. Çalışmada önerilen yöntemler PISA 2022 veri seti üzerinde geliştirilen endekslerin aralık tip-2 bulanık küme kuramı temelinde işlemselleştirilmesi ile kurgulanmış kavramlar arasındaki nedensel ilişkileri keşfetme amacı gütmektedir. Yöntembilimsel uygulamalar, ideal tipler ve yeterli konfigürasyonel nedensellik açısından 61 ülke arasındaki karşılaştırmaları içermektedir. Yöntembilimsel uygulama sonuçları aralık tip-2 bulanık kümelerle ideal tip ve konfigürasyonel nedensellik yaklaşımının sosyolojik araştırma pratiğine toplumsal gerçekliğin karmaşıklığı ile ilgilenebilmesine olanak tanıyan yöntemleri tanıtarak yenilikçi bulanık sosyoloji paradigmasına önemli yöntembilimsel katkılarda bulunduğunu göstermiştir. Tez yöntembilimsel bakımdan kritik noktaların altını çizen değerlendirmeler ve gelecekte yapılabilecek çalışma önerileri ile son bulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study proposes methods for configurational sufficient causality analysis using interval type-2 fuzzy sets with a focus on epistemological uncertainty within the framework of Weberian ideal type and adequate causality approach. Although Max Weber's methodological approach in its classical form holds a foundational position in sociology, it has not been widely applied in sociological research. This study advances Weber's methodological contributions by employing interval type-2 fuzzy set theory as a mathematical tool to deal with epistemological uncertainty. The methods proposed in the study aim to explore the causal relations among concepts constructed through the operationalization of indices developed on the PISA 2022 dataset on the basis interval type-2 fuzzy set theory. Methodological applications include comparisons across 61 countries in terms of ideal types and sufficient configurational causality. Results of the methodological applications have demonstrated that by way of introducing methods that enable sociological research practice to address the complexity of social reality, the interval type-2 fuzzy set-based ideal type and configurational causality approach makes significant methodological contributions to the innovative paradigm of fuzzy sociology. The thesis concludes with discussions highlighting critical methodological points and suggestions for future research.
Benzer Tezler
- Düşük mertebeden zaman gecikmeli sistemlerin oransal kontrolörler ile kararlı kılınması
Stabilization of low-order time-delay systems by proportional controllers
BARIŞ SAMİM NESİMİOĞLU
Doktora
Türkçe
2016
Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKontrol ve Otomasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TURAN SÖYLEMEZ
- Assessing added value of wave coupling for the Mediterranean climate and extremes in regional earth system model simulations
Bölgesel yer sı̇stem modelı̇ sı̇mülasyonlarında Akdenı̇z ı̇klı̇mı̇ ve ekstremlerı̇ ı̇çı̇n dalga bı̇rleşı̇mı̇nı̇n katma değerı̇nı̇n belı̇rlenmesı̇
FULDEN BATIBENİZ
Doktora
İngilizce
2020
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BARIŞ ÖNOL
- Milletlerarası andlaşmaların etkililiği üzerine ampirik bir çalışma
An empirical study on the effectiveness of international treaties
ÜMİT BARIŞ BAYINDIR
Doktora
Türkçe
2026
HukukMarmara ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM SARIBEYOĞLU SKALAR
- Simülasyon yöntemleriyle kümelerin termodinamik niceliklerinin belirlenmesi
Determination of the thermodynamic quantities of clusters by simulation methods
MERAL ERYÜREK
Doktora
Türkçe
2005
Fizik ve Fizik MühendisliğiZonguldak Karaelmas ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HALUK GÜVEN
- Taxonomy and visualization of digital architecture knowledge: Proposal for a scientific online encyclopedia
Dijital mimarlık bilgisinin taksonomisi ve görselleştirilmesi: Bilimsel bir çevrim içi ansiklopedi önerisi
ESRANUR KARACİF