63 numaralı (H: 960 / M: 1552 tarihli) Ahkâm defterinde yer alan Bursa ile ilgili hükümlerin analizi
Analysis of the provisions related to Bursa in the 63rd Ahkâm register (H960/M 1552)
- Tez No: 937721
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA ALKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı Devleti'nin yönetim anlayışı, kuruluşundan yıkılışına kadar sürekli değişim göstermiştir. Ancak, egemenlik ve icrayı meşru kılan temel prensip her zaman adalet olmuştur. Yönetimdeki değişikliklere rağmen, hükümdarın önemli meselelerde tek başına karar vermeyip devlet adamlarının fikirlerine başvurması uzun süre devam eden önemli bir gelenekti. 16. yüzyılın ortalarından itibaren divân sistemi değişmeye başlamış ve devlet işleriyle ilgili meseleler daha az görüşülür olmuştur. Bu dönemde divân, halkın şikâyetlerini dile getirebildiği yegâne kurum haline gelmiştir. Divân-ı Hümâyûn'da görüşülen meseleler, konularına göre çeşitli defterlerde kayıt altına alınmıştır. Bu defterlerden biri de halkın istek ve şikâyetlerinin kaydedildiği Ahkâm defterleridir. Bu defterlerden biri de 63 numaralı Bursa ahkâm defteridir. Bu deftere kaydedilen hükümlerin konu başlıkları genellikle vakıf, alacak-verecek meseleleri, vergi, miras ve ortak kullanım alanları ile ilgili anlaşmazlıklardır. Bu meseleler, din ve cinsiyet ayrımı yapılmaksızın aynı hassasiyetle sonuçlandırılmış ve adalet müslüman ya da gayrimüslim ayırt etmeksizin yerine getirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, 63 numaralı Anadolu Ahkâm defterinin transkripsiyon ve özetleme çalışması yapılarak, defterde yer alan hükümler çerçevesinde Bursa'nın 16. yüzyıldaki idari görünümü, ekonomik, dini, sosyal, kültürel ve hukuki yapısıyla ilgili bilgiler yansıtılmaya çalışılmıştır. Giriş kısmında Anadolu eyaleti ve Bursa'nın kısa tarihi anlatıldıktan sonra, Ahkâm Defterleri'nin tarihi kıymeti ve özelliklerinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde, 63 numaralı Bursa ahkâm defteri'nde yer alan hükümlere göre konuların tasnifi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Ek kısmında ise defterin 132 sayfalık transkripsiyonu ve özeti, defterde geçen yer adları, vakıf adları, özel isimler ve özel terimlerin bulunduğu tablo yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
The administrative approach of the Ottoman Empire evolved continuously from its establishment to its collapse. However, the fundamental principle that legitimized sovereignty and execution was always justice. Despite changes in administration, the tradition of the ruler consulting with state officials on important matters persisted for a long time. From the mid-16th century, the divan system began to change, and state affairs were discussed less frequently. During this period, the divan became the sole institution where the public could voice their complaints. Matters discussed in the Divan-ı Hümâyûn were recorded in various registers according to their subjects. One of these registers is the Ahkâm registers, which recorded the requests and complaints of the public. The 63rd Ahkâm register is one such register. The primary subjects of the rulings recorded in this register concerning Bursa include issues related to foundations, debts, taxes, inheritance, and disputes over shared usage areas. These matters were resolved with the same sensitivity regardless of religion or gender, and justice was sought to be delivered without discrimination between Muslims and non-Muslims. In this study, the transcription and summarization of the 63rd Anatolian Ahkâm register were carried out, reflecting information about Bursa's administrative appearance, economic, religious, social, cultural, and legal structure in the 16th century based on the rulings in the register. After a brief history of the Anatolian province and Bursa in the introduction, the historical significance and characteristics of the Ahkâm registers are discussed. The first chapter classifies and evaluates the subjects according to the rulings in the 63rd Bursa Ahkâm register. The appendix includes the 132-page transcription and summary of the register, along with tables of place names, foundation names, personal names, and special terms mentioned in the register.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Organik ışık yayan diodlar ve güneş pili uygulamaları için tiyenotiyofen ve bor türevli moleküllerin sentezi ve karakterizasyonu
Synthesis and characterization of thienothiphene and boron containing molecules for organic light emitting diodes and solar cell applications
PELİN ULUKAN
- Syntheses and properties of 1,1'-biferrocenylene based donor–acceptor (D-A) systems
1,1'-biferrosenilen içeren donör-akseptör (D-A) sistemlerin sentezleri ve özellikleri
OKAN DEMİREL
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN ÖZTÜRK
- XIX. yüzyıl ortalarında Ankara vilayetine bağlı Ayaş kazasının sosyal ve iktisadi durumu
Social and economical situation of Ankara's borough Ayaş in the middle of 19th century
ALİ FUAT KARAMAN
- Açık kanallarda oksijen transferi
Oxygen transfer in open channels
SERHAT KÜÇÜKALİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞEVKET ÇOKGÖR