Geri Dön

Doğum sırasının öz yeterlilik ve problem çözme becerileri üzerinde etkisi

Effects of birth order on self-efficacy and problem solving skills

PDF İndir

  1. Tez No: 938641
  2. Yazar: BETÜL BİNBUĞA
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECMETTİN AKSOY
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Doğum sırası, Problem çözme, Problem çözme becerisi, Problem çözme yöntemi, Öz yeterlilik, Birth order, Problem solving, Problem solving ability, Problem solving method, Self-efficacy
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmada, doğum sırasının (gerçek ve psikolojik) yetişkin bireylerin öz-yeterlik algıları ve problem çözme becerileri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmaya, 25-35 yaş aralığında farklı sosyoekonomik arka planlara sahip toplam 316 kişi katılmıştır. Veri toplama araçları olarak“Demografik Bilgi Formu”,“White-Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri (WC-PDSE)”,“Öz-Etkililik-Yeterlik Ölçeği (ÖEYÖ)”ve“Yetişkinler İçin Problem Çözme Becerisi Ölçeği (YİPÇBÖ)”kullanılmıştır. Toplanan veriler çevrimiçi ortamda alınmış ve SPSS programıyla analiz edilmiştir. Bu çalışmada yürütülen güvenilirlik analizi sonucunda, White-Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri (WC-PDSE) toplam puanı için Cronbach Alfa=0,798, Öz-Etkililik-Yeterlik Ölçeği (ÖEYÖ) için Cronbach Alfa=0,719, Yetişkinler İçin Problem Çözme Becerisi Ölçeği (YİPÇBÖ) için ise Cronbach Alfa=0,931 olarak hesaplanmış ve alt boyutların da çoğunlukla 0,70 üzeri değerlere sahip olması, kullanılan ölçeklerin yüksek düzeyde güvenilirliğini göstermiştir. Doğum sırasına göre farklılıklar incelendiğinde, gerçek doğum sırası (ilk, ortanca, son vb.) ile psikolojik doğum sırasının (bireyin aile içinde algıladığı konum) bazı alt boyutlarında anlamlı farklar saptanmış; özellikle“Dışlanmış/İhmal Edilmiş (Ortanca Çocuk)”alt boyutunda ortanca çocuklar,“Dikkatle Bakılan/Üzerine Titrenilen (Tek Çocuk)”alt boyutunda ise tek çocuklar görece yüksek puanlar elde etmiştir (p<0,05). Öz-yeterlik ve problem çözme becerileri kapsamında yapılan analizlerde, ÖEYÖ'nün“Davranışa Başlama”ve“Davranışı Sürdürme”faktörleri ile öz-yeterlik arasında pozitif ve güçlü korelasyonlar (r>0,80, p<0,01) tespit edilirken,“Davranışı Tamamlama”alt boyutu ile bu iki faktör arasında negatif yönlü ilişkiler (r=−0,46 ve r=−0,40, p<0,01) gözlenmiş; bu durum, katılımcıların davranış sürekliliği ile tamamlama sürecini farklı algıladığını düşündürmüştür. YİPÇBÖ'nün tüm alt boyutları (örneğin“Problemin Çözümünün Etkilerini Düşünme”,“Alternatif Çözümleri Araştırma”) kendi aralarında pozitif ve yüksek korelasyonlar göstermiştir (r=0,68–0,88, p<0,01). Ölçekler arası korelasyon incelendiğinde, WC-PDSE ile ÖEYÖ toplam puanları arasındaki ilişki (r=0,059, p=0,299) ve WC-PDSE ile YİPÇBÖ toplam puanları arasındaki ilişki (r=−0,033, p=0,559) istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken, ÖEYÖ ile YİPÇBÖ arasındaki ilişki orta düzeyde negatif yönlü (r=−0,291, p<0,01) saptanmış; bu sonuç, öz-yeterlik düzeyindeki artışın her zaman genel problem çözme puanlarını yükseltmeyebileceğini göstermiştir. Demografik değişkenler açısından ise cinsiyet ve eğitim düzeyi bakımından bazı doğum sırası alt boyutlarında (p<0,05) ve öz-yeterlik düzeylerinde (p<0,05) anlamlı farklılıklar gözlenmiş, ayrıca kardeş sayısı arttıkça“Dışlanmış/İhmal Edilmiş”algısının ortanca konumlarda artabileceği, tek çocukların ise“üzerine titrenme”boyutunda en yüksek puanları aldığı belirlenmiştir (p<0,01). Sonuç olarak, gerçek ve psikolojik doğum sırası, bireylerin kendilerini aile içinde algılama biçimlerini, öz-yeterlik algılarını ve problem çözme becerilerini sınırlı da olsa etkilemektedir. Öz-yeterlik ile problem çözme becerileri arasındaki orta düzeydeki negatif ilişki (r=−0,291r=-0,291r=−0,291) ise, yüksek öz-güvenin her zaman daha iyi problem çözme performansı anlamına gelmeyebileceğini vurgulamaktadır. Bulgular, aile yapısı ve kardeş dinamiklerinin bireyin duygu-düşünce ve akademik/mesleki yeterlik algılarına farklı biçimlerde yansıdığını göstermekte; psikoloji, rehberlik ve eğitim alanlarında yapılacak çalışmalara yol gösterici bilgiler sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

In this study, the effects of birth order (both actual and psychological) on adults' self-efficacy perceptions and problem-solving skills were examined. A total of 316 participants between the ages of 25 and 35, drawn from various socioeconomic backgrounds, took part in the research. Data were collected via a“Demographic Information Form,”the“White-Campbell Psychological Birth Order Inventory (WC-PDSE),”the“Self-Efficacy Scale (ÖEYÖ),”and the“Adult Problem-Solving Skills Scale (YİPÇBÖ).”All data were gathered online and analyzed using the SPSS software package. A reliability analysis revealed that Cronbach's alpha was 0.798 for the WC-PDSE total score, 0.719 for the ÖEYÖ, and 0.931 for the YİPÇBÖ, indicating high levels of internal consistency across these measures. When examining birth order differences, significant variations emerged in certain subdimensions for both actual birth order (first, middle, last, etc.) and psychological birth order (the individual's perceived position within the family). Notably, the“Excluded/Neglected (Middle Child)”subdimension yielded relatively higher scores among middle children, whereas the“Closely Watched/Coddled (Only Child)”subdimension showed higher scores among only children (p<0.05). In the context of self-efficacy and problem-solving skills, positive and strong correlations (r>0.80, p<0.01) were found between the“Initiating Behavior”and“Sustaining Behavior”factors (of the ÖEYÖ) and overall self-efficacy. However, the“Completing Behavior”subdimension had negative correlations with these two factors (r=−0.46 and r=−0.40, p<0.01), suggesting that participants viewed the continuity of behavior and its completion process differently. All subdimensions of the YİPÇBÖ (e.g.,“Considering the Effects of the Solution”and“Exploring Alternative Solutions”) showed positive and high intercorrelations (r=0.68–0.88, p<0.01). Inter-scale correlations indicated that neither the WC-PDSE with the ÖEYÖ total score (r=0.059, p=0.299) nor the WC-PDSE with the YİPÇBÖ total score (r=−0.033, p=0.559) had statistically significant relationships. In contrast, the correlation between the ÖEYÖ and YİPÇBÖ was moderately negative (r=−0.291, p<0.01), suggesting that higher self-efficacy does not necessarily translate into higher scores on general problem-solving measures. With respect to demographic variables, some significant differences (p<0.05) emerged in specific birth order subdimensions and self-efficacy levels based on sex and educational background. Additionally, as the number of siblings increased, feelings of being“Excluded/Neglected”were more pronounced in middle positions, while only children scored highest in the“Closely Watched/Coddled”dimension (p<0.01). In conclusion, actual and psychological birth order influences—albeit modestly—how individuals perceive themselves within the family setting, as well as their self-efficacy beliefs and problem-solving skills. The moderately negative correlation between self-efficacy and problem-solving skills (r=−0.291) highlights that high self-confidence does not invariably equate to enhanced problem-solving performance. These findings underscore how family structure and sibling dynamics can differentially affect one's emotional-cognitive and academic/professional competence beliefs, offering valuable insights for the fields of psychology, guidance, and counseling.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1

    Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi

    Başlık çevirisi yok

    MERİH BAYRAM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM

  2. Tez No

    258

    Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması

    Başlık çevirisi yok

    G. FERZAN KÜÇÜKA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge Üniversitesi

    Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ

  3. Tez No

    11

    Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması

    Başlık çevirisi yok

    KAMİL MALKOÇLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Demografiİstanbul Üniversitesi

    Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY

  4. Tez No

    14

    Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri

    Başlık çevirisi yok

    AŞER BENSUSAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

  5. Tez No

    15

    Pre-eklampsi ve eklampsi vakalarında immünoglobülin düzeylerinin değerlendirilmesi (Klinik ve immünobiolojik araştırma)

    Examination des valeurs d'immunoglobulines en cas de la toxemie gravidique

    M. MURAT SEMİZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM

Geri Dön