İstanbul ili Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan hekimlerin sigara bırakma tedavisi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of physicians working in Family Health Centers in İstanbul province about smoking cessation treatment
- Tez No: 939275
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Amaç: Sigara kullanımı, küresel ölçekte mortalite ve morbidite oranlarının azaltılmasında en önemli ve modifiye edilebilir risk faktörlerinden biridir. Bu özelliğiyle sigara kullanımı çok ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Dünya genelinde yetişkin tütün kullanıcılarının %70'e yakını sağlık sistemlerinin yetersizliği, sınırlı insan kaynağı ve finansal destek eksikliği gibi nedenlerle kapsamlı tütün bırakma hizmetlerine ulaşamadığını ifade etmektedir. Hastaların başvurularında sigara kullanımlarının sorgulanması ve eğer kullanıyorsa sigara bırakılmasının tavsiye edilmesi tütün nedenli hastalıkların önlenmesinde etkili ve kolay bir yöntemdir. Öyle ki hekimlerin bu sorgulama ve tavsiyeleriyle dahi %5-10 oranında sigara bıraktırabildikleri gösterilmiştir. Aile hekimliği, kapsamlı ve bütüncül bir sağlık yaklaşımını benimseyen bir alan olarak sigara ile mücadelede daha etkili bir rol üstlenme potansiyeline sahiptir. Bu çalışmamızda İstanbul ilinde aile sağlığı merkezlerinde (ASM) birinci basamak hizmetlerini yürüten hekimlerin sigara bırakma tedavileri ve yöntemleri konusunda bilgi tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan araştırmamıza 15.10.2024 ile 15.12.2024 tarihleri arasında, İstanbul ilindeki ASM'lerde çalışan 277 aile hekimi katılmıştır. Araştırmacılar tarafından yaş, cinsiyet ve eğitim durumu gibi sosyodemografik verileri tanımlamak amacıyla hazırlanan soru setinin ardından, katılımcılara sigara bırakma tedavileriyle ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmek için yüz yüze ve online anket uygulanmıştır. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza katılan hekimlerin yaş ortalaması 36.06±9.44, çalışma süresi ortalaması 10.58±8.91 bulundu. Hekimlerin %53,4'ü kadın, %46,6'sı erkekti. Hekimlerin unvana göre dağılımı; %21,7'si aile hekimliği uzmanı, %19,1'i aile hekimliği asistanı, %33,6'sı sözleşmeli aile hekimliği asistanı, %24,5'i pratisyen aile hekimi, %1,1'i aile hekimliği dışındaki uzman hekimlerdi. Daha önce sigara bırakma polikliniğinde çalışanların oranı %24,2, sigara bırakma danışmanlığı eğitimi alan %19,9 olarak bulundu. Sigara kullanan hekimlerin oranı %18,4, sigarayı bırakmış olanların oranı %10,1, hiç sigara içmemiş olanların oranı ise %71,5 bulundu. Sigara kullananların çoğu erkek (%54,9) ve SAHU asistan hekimiydi. Daha önce herhangi bir hastayı sigara bırakma polikliniğine yönlendirmeyenlerin oranı %22,4 olarak bulundu. Hekimlerin sigara kullanımlarıyla bilgi düzeyi puanları (BDP) arasında ilişki yoktu. Daha önce sigara bırakma polikliniğinde çalışanlarda BDP yüksekti (p:0.001; p<0.05). Daha önce sigara bırakma danışmanlığı eğitimi alanların istatistiksel olarak anlamlı şekilde sigara bırakma polikliniğine daha fazla yönlendirme yapmakta olduğu bulundu (p:0.036; p<0.05). Nadiren de olsa sigara bırakma için hastalarına elektronik sigara önerenlerin oranı yaklaşık %16,3 olarak bulundu. Hekimlerin yaklaşık yarısının sigara bırakma tedavileri hakkında tıp fakültelerinde verilen eğitimi yeterli görmediği tespit edildi. Aile hekimliği uzmanlarının ve AHU asistan hekimlerinin BDP, SAHU asistan hekimlere ve pratisyen hekimlere göre yüksek bulundu (p<0.05). Sonuç: Çalışmamıza katılan aile hekimlerinin yaklaşık beşte birinin sigara bırakma polikliniklerine yönlendirme yapmadığı görülmektedir. Aile hekimlerinin sigara kullanımlarının, bilgi düzeyleri ile ilişkili olmadığı fakat sigara kullanan hekimlerin sigara bırakma önerisinde daha az bulunduğu saptanmıştır. Sigara bırakma eğitimi alan hekimlerin ise sigara bırakma polikliniklerine daha fazla yönlendirme yaptığı bulunmuştur. Bunun yanında sigara bırakma tedavileri bilgi düzeyi daha yüksek saptanan hekimler, sigara bırakma hizmetlerinin birinci basamağın görevi olduğunu ve birinci basamakta çalışan hekimlerin sigara bırakma danışmanlığı eğitimi alması gerektiğini düşünmektedirler. Aile hekimliği uzmanlık eğitimi sigara bırakma tedavileri hakkında bilgi düzeyini yükseltirken, tutum ve davranışları da olumlu yönde etkilemektedir. Sağlık hizmet yöneticilerinin sigara bırakma tedavileri konusunda başta aile hekimleri olmak üzere hekimlere gerekli eğitimleri vermeleri, sigara bırakma tavsiyeleri ve tedavileri konusunda uygun şart ve zeminleri oluşturmaları gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Aim: Smoking is one of the most important and modifiable risk factors for reducing mortality and morbidity rates on a global scale. With this feature, smoking is a very serious public health problem. Nearly 70% of adult tobacco users worldwide state that they cannot access comprehensive tobacco cessation services due to inadequate health systems, limited human resources and lack of financial support. Questioning patients about their smoking habits and recommending them to quit smoking if they are smokers is an effective and easy method to prevent tobacco-related diseases. In fact, it has been shown that physicians can get patients to quit smoking at a rate of 5-10% even with this questioning and recommendation. Family medicine has the potential to assume a more effective role in the fight against smoking as a field that adopts a comprehensive and holistic health approach. This study was planned to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors of physicians who provide primary care services in family health centers in Istanbul province about smoking cessation treatments and methods. Materials and Methods: Between 15.10.2024 and 15.12.2024, 277 family physicians working in family health centers in Istanbul participated in our cross-sectional study. After the question set prepared by the researchers to define sociodemographic data such as age, gender, and educational status, a face-to-face and online questionnaire was applied to the participants' knowledge, attitudes, and behaviors regarding smoking cessation treatments. IBM SPSS Statistics 22 program was used for statistical analysis. p<0.05 was considered statistically significant. Results: The mean age of the physicians who participated in our study was 36.06±9.44 years and the mean duration of employment was 10.58±8.91 years. Of the physicians, 53.4% were female and 46.6% were male. The distribution of physicians according to title was as follows: 21.7% were family medicine specialists, 19.1% were family medicine assistants, 33.6% were contracted family medicine assistants, 24.5% were general practitioner family physicians, and 1.1% were specialists other than family medicine. The proportion of physicians who had previously worked in a smoking cessation outpatient clinic was 24.2% and 19.9% had received smoking cessation counseling training. The proportion of physicians who smoked was 18.4%, the proportion who had quit smoking was 10.1%, and the proportion who had never smoked was 71.5%. Most of the smokers were male (54.9%) and were SAHU residents. The rate of those who had never referred a patient to a smoking cessation outpatient clinic was 22.4%. There was no correlation between physicians' smoking and their level of knowledge scores (BDP). BDP was higher in those who had previously worked in a smoking cessation outpatient clinic (p:0.001; p<0.05). It was found that those who had previously received smoking cessation counseling training were statistically significantly more likely to refer to smoking cessation outpatient clinic (p:0.036; p<0.05). The rate of those who recommended electronic cigarettes to their patients for smoking cessation, albeit rarely, was found to be approximately 16.3%. It was determined that approximately half of the physicians did not consider the education given in medical faculties about smoking cessation treatments sufficient. The BDP of family medicine specialists and AHU resident physicians was higher than that of SAHU resident physicians and general practitioners (p<0.05). Conclusion: Approximately one fifth of the family physicians participating in our study did not refer to smoking cessation outpatient clinics. It was found that family physicians' smoking was not related to their level of knowledge, but physicians who smoked were less likely to recommend smoking cessation. It was found that physicians who received smoking cessation training made more referrals to smoking cessation outpatient clinics. In addition, physicians with a higher level of knowledge about smoking cessation treatments think that smoking cessation services are the duty of primary care and that physicians working in primary care should receive smoking cessation counseling training. Family medicine specialty training increases the level of knowledge about smoking cessation treatments and positively affects attitudes and behaviors. Health service managers should provide necessary trainings to physicians, especially family physicians, on smoking cessation treatments and create appropriate conditions and grounds for smoking cessation counseling and treatments.
Benzer Tezler
- İstanbul ili Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan hekimlerin kontraseptif yöntemlerden rahim içi araç uygulaması hakkında bilgi düzeyi ve tutumlarının ölçülmesi
Measuring the knowledge level and attitudes of doctors working in Family Health Centers in İstanbul province about intrauterine device applications as a contraceptive method
ZEYNEP NURAY BİNİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- İstanbul ili aile sağlığı merkezlerinde görev yapan hekimlerin yaşlı tutumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the attitudes of physicians working in family health centers in istanbul toward the elderly
ESMA SARIMURAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- Aile sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge,attitude and behavior of family health center employees about rational drug use
CEMİLE AYDOĞAN BAYGÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Aile Hekimliğiİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM YAZICI
- Hekimlerin çocuk istismarı ve ihmaline ilişkin algı, bilgi, farkındalık düzeyi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the perception, knowledge, awareness level, and attitudes of physicians related to child abuse and neglect
ŞULE BAŞÖNGEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Adli TıpMarmara ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF İNANICI
- İstanbul ili Tuzla ilçesi birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışanların el hijyeni inanç ve uyumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of hand hygiene belief and condordance of primary healthcare workers in primary healthcare facilities in Tuzla District in İstanbul provience
DERYA ÇAKIRLI KOZİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAN ÖNER