Rize Çay Çarşısının ekolojik sürdürülebilirlik ve bütüncül peyzaj yaklaşımlarıyla değerlendirilmesi
Evaluation of Rize Tea Market with ecological sustainability and integrated landscape approaches
- Tez No: 939440
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAY ERCAN OĞUZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kentsel peyzaj, Peyzaj ekolojisi, Çevresel sürdürülebilirlik, Çoklu bütüncül yaklaşım, Urban landscape, Landscape ecology, Sustainable environment, Multi-complementary approach
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Rize Çay Çarşısı'nın ekolojik ve bütüncül planlama ilkeleri doğrultusunda değerlendirilmesini amaçlamakta; alanın yapısal, bitkisel, işlevsel ve çevresel boyutlarını çok yönlü bir yaklaşımla analiz etmektedir. Araştırma sürecinde nitel veri toplama yöntemleri kullanılmış; literatür taramasına ek olarak sahada yapılan gözlemlerle alanın peyzaj bileşenleri, mekânsal organizasyonu, erişilebilirlik düzeyi, bitkisel düzenlemeleri ve çevresel sürdürülebilirlik potansiyeli değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda, Çay Çarşısı'nın estetik değerler açısından güçlü olduğu, yerel mimariye ve kültürel kimliğe referanslar taşıdığı tespit edilmiştir. Ancak geçirgen yüzey eksikliği, sınırlı yeşil alan kullanımı, yağmur suyu yönetimi yetersizliği, sosyal erişilebilirlikteki eksiklikler ve biyolojik çeşitliliği desteklemeyen bitkisel yapı gibi sorunlar, alanın çevresel ve sosyal sürdürülebilirliğini sınırlamaktadır. Ayrıca, yenilenebilir enerji kullanımı ve doğa temelli altyapı çözümlerine yeterince yer verilmediği belirlenmiştir. Çalışmanın öneriler bölümünde, sürdürülebilir ve kapsayıcı kamusal alan tasarımlarına katkı sağlayacak stratejiler geliştirilmiştir. Bu kapsamda, yapay zekâ destekli planlama yaklaşımının sunduğu olanaklardan yararlanılarak; otomatik alan analizi, bitkisel tasarım modellemesi, enerji-su yönetimi optimizasyonu, kullanıcı akışı takibi ve sanatsal öge önerileri gibi dijital araçların gelecekteki projelerde kullanılması gerektiği vurgulanmıştır. Rize Çay Çarşısı özelinde geliştirilen bu öneriler; doğayla uyumlu, estetik, işlevsel ve kullanıcı dostu mekânlar oluşturulmasına yönelik model bir yaklaşım sunmaktadır. Sonuç olarak, Çay Çarşısı'nın sahip olduğu kültürel ve mekânsal değerlerin korunarak, çevresel ve teknolojik sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Bu bağlamda çalışma, yerel kimlik ile çevresel sorumluluğu buluşturan; veri odaklı, doğa temelli ve katılımcı yaklaşımlara dayanan yeni nesil bir planlama perspektifi ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the Rize Tea Bazaar (Çay Çarşısı) within the framework of ecological and holistic planning principles, analyzing its structural, vegetative, functional, and environmental components through a multidimensional approach. Qualitative data collection methods were utilized during the research process, combining literature review with on-site observations to assess the area's landscape elements, spatial organization, accessibility, planting design, and environmental sustainability potential. The analysis revealed that the Tea Bazaar holds strong aesthetic value and incorporates references to local architecture and cultural identity. However, issues such as lack of permeable surfaces, limited green space, insufficient stormwater management, inadequate social accessibility, and a planting structure that does not support biodiversity were found to limit its environmental and social sustainability. Moreover, the area lacks integration of renewable energy systems and nature-based infrastructure solutions. In the recommendations section, strategies are proposed to support the development of sustainable and inclusive public spaces. These include utilizing the opportunities offered by AI-assisted planning, such as automatic site analysis, planting design modeling, energy-water management optimization, user flow tracking, and artistic element suggestions. The proposals developed specifically for the Rize Tea Bazaar serve as a model approach for designing nature-compatible, aesthetic, functional, and user-friendly spaces. In conclusion, the study emphasizes the need for restructuring the Tea Bazaar in accordance with environmental and technological sustainability principles, while preserving its cultural and spatial values. It presents a next-generation planning perspective that integrates local identity with environmental responsibility through data-driven, nature-based, and participatory approaches.
Benzer Tezler
- Üzüm sularının pastörizasyonu ve kontsantresi sırasında hidroksimetilfurfural oluşumu üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ŞERİFE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ürünleri Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN URAL
- Satsuma mandarini meyve olgunlaşmasında fiziksel ve kimyasal değişmelerle duyusal değerler arasında ilişkiler
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL İZDAL
- Doğu Karadeniz konut mimarisinde süsleme üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
SUAT İSKENDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
MimarlıkKaradeniz Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KUTSAL ÖZTÜRK