Türk Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarının objektif etkisi
Objective effect of individual application decisions of the Turkish Constitutional Court
- Tez No: 941491
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP HAZAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bireysel başvuru kararlarına dair en çok tartışılan hususlardan birisi kararların başvurunun tarafları haricinde kalan diğer gerçek ve tüzel kişileri ne şekilde etkileyeceği meselesi yani objektif etkisidir. Objektif etki kavramı, bireysel başvuru kararlarının başvurucuların temel hak ve özgürlük ihlali iddialarının ötesine geçen ve benzer durumdaki yargı uygulamalarına ve gelecekteki yasal düzenlemelere yön verecek bir rolü olduğu / olması gerektiği fikrini ortaya koyar. Alan yazında tartışmaların yoğunlaştığı nokta ise bireysel başvuru kararlarının sahip olduğu subjektif bağlayıcılığın yanında objektif bağlayıcılığının olup olmadığı meselesidir. Subjektif bağlayıcılık bir mahkeme kararının taraflar için hukuki sonuç doğurmasını ifade ederken objektif bağlayıcılık ise davanın tarafları dışında diğer mahkemeler ve üçüncü kişiler için de hukuki bir sonuç doğurmasıdır. Objektif bağlayıcılığa ilişkin literatürdeki tartışmaların varlığıyla beraber bireysel başvuru kararlarının başvurunun taraflarının ötesine geçen bir etkisi olduğu açıktır. Objektif etki olarak kavramsallaştırılan bu etki, bir mahkeme kararının davanın tarafları dışında diğer aktörler için öncelikli bir etki doğurmasını ifade etmektedir. Objektif etkinin varlığının kabulü halinde ise ele alınacak meselelerden biri de Anayasa Mahkemesinin yorum tekeline sahip olup olmadığı hususudur. Anayasa'nın yorumlanması kaçınılmaz bir sonuçtur. Ancak yorumlama noktasında yorum yetkisinin son aşama olarak Anayasa Mahkemesinde olduğu söylenebilir. Bireysel başvuru kararlarının objektif etkisine dair en önemli normatif örnek pilot karar uygulamasıdır. Pilot karar başta olmak üzere objektif etkinin uygulanmasını güçlendiren araçlar; emsal karar, çağrı kararları, AYM İç Tüzük m. 80/II kapsamında feragat halinde davaya devam edilmesi, kararların Adalet Bakanlığına tebliğ edilmesi olarak sayılabilir. Bu araçların objektif etkiyi ortaya çıkaran unsurlar olduğunu söylemek mümkündür. Bu araçlar aynı zamanda uygulamada bireysel başvuru kararlarının objektif bir etkiye sahip olduğunun işaretleridir. Objektif etkinin bu araçlar vasıtasıyla ortaya çıkması sonrasında yasama, yargı ve idareye tezahürü bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
One of the most debated areas regarding individual application decisions is the issue of their objective effect, or how these decisions affect other real and legal persons beyond the parties to the application. In other words, it concerns the concept of objective effect. The notion of objective effect posits that individual application decisions play, or should play, a role that extends beyond the fundamental rights and freedoms violations claimed by the applicants. These decisions are expected to influence judicial practices in similar cases and future legal regulations.. A key point of debate in the literature is whether individual application decisions possess objective binding force in addition to their subjective binding force. Subjective binding force refers to the legal consequences of a court decision for the parties involved, while objective binding force means that the decision generates legal consequences for third parties beyond the case's participants. With the existence of discussions in the literature regarding the presence of objective binding, it is clear that the individual rulings of a case have an effect that extends beyond the parties involved in the case. The effect, conceptualized as objective effect, refers to the primary influence a court decision has on actors other than the parties to the case. If the existence of objective effect is accepted, a crucial issue to consider is whether the Constitutional Court holds the exclusive authority to interpret the Constitution. While constitutional interpretation is an inevitable process, it can be stated that the final authority for interpretation lies with the Constitutional Court. The most important normative example of the objective effect of individual application decisions is the pilot judgment mechanism. Instruments for the implementation of objective effect, including but not limited to pilot judgments, can be listed as precedent decisions, call decisions, continuing the case in case of waiver within the scope of Article 80/II of the Constitutional Court Internal Regulation, and notifying the decisions to the Ministry of Justice, can be identified as tools that contribute to the objective effect. These instruments also serve as indicators that individual application decisions possess an objective effect in practice. After the objective effect emerges through these tools, it manifests itself in the legislature, judiciary and administration.
Benzer Tezler
- Bireysel başvurunun Türk anayasa yargısını dönüştürücü etkisi ve hukuk düzenine katkısı
The transforming effect of individual application on the Turkish constitutional jurisdiction and its contribution to legal order
FATİH ŞAHBAZ
Doktora
Türkçe
2022
İstanbul Medeniyet ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında bir mülkiyet hakkı türü: Sosyal güvenlik hakkı
A type of property right in the individual application decisions of the Constitutional Court: The right to social security
MİRAÇ EŞEN
- Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolunda verilen ihlal kararlarının kesinliği ve bağlayıcılığı
The finality and binding force of violation findings inindividual application of Constitutional Court of Turkey
JÜLİDE YAŞAR
- Anayasa Mahkemesinin sınır dışı etmeye ilişkin bireysel başvuru kararlarının incelenmesi
Examination of the Constitutional Court's decisions on individual application to export
MUTEBER MEVA BORAK