Depremden etkilenen kişilerde baş etme becerileri ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü
Examining the relationship between coping skills and psychological symptoms in among earthquake survivors: The mediating role of intolerance of uncertainty
- Tez No: 941569
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA IŞIK ÇATAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen bireylerin baş etme becerileri ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 18 yaş ve üzeri 444 katılımcı oluşturmuştur. Araştırma amaçları doğrultusunda katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21), Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12) ve Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Formu (BÇSÖ-KF) uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t testi, tek yönlü ANOVA testi, Pearson korelasyon analizi, hiyerarşik regresyon analizi ve aracı değişken analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgularda, işlevsel olmayan baş etme becerileri, depresyon, anksiyete, stres ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile anlamlı pozitif yönde ilişki gösterirken; problem odaklı ve duygu odaklı baş etme becerileri bu değişkenlerle anlamlı bir ilişki göstermemiştir. Regresyon analizinde cinsiyet, göç durumu, mal kaybı ve yakın kaybı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve işlevsel olmayan baş etme becerilerinin psikolojik belirti düzeyini anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Son olarak, baş etme becerileri ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır. Ülkemizde meydana gelen depremler, ciddi yıkımlara ve can kayıplarına yol açarak bireylerin baş etme becerileri ile depremin psikolojik etkilerinin kapsamlı biçimde incelenmesine olan ihtiyacı artırmıştır. Bu bağlamda, özellikle deprem gibi belirsizliğin yüksek olduğu durumlarda, söz konusu değişkenler arasındaki ilişkilerin araştırılmasının alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Klinik bağlamda ise, bu değişkenlerin dikkate alınmasının değerlendirme ve psikoterapi süreçlerine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the mediating role of intolerance of uncertainty in the relationship between coping skills and psychological symptoms among individuals affected by the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes was examined. The study sample consisted of 444 participants aged 18 and older. In line with the research objectives, participants completed a Sociodemographic Information Form, the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), the Intolerance of Uncertainty Scale (BTÖ-12), and the Brief COPE Inventory. For data analysis, independent samples t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis, hierarchical regression analysis, and mediation analysis were conducted. The findings revealed that maladaptive coping skills were significantly and positively correlated with depression, anxiety, stress, and intolerance of uncertainty, whereas problem-focused and emotion-focused coping skills did not show a significant relationship with these variables. Regression analyses indicated that gender, post-earthquake displacement, economic loss, loss of a loved one, intolerance of uncertainty, and maladaptive coping skills significantly predicted psychological symptoms. Finally, intolerance of uncertainty was found to play a partial mediating role in the relationship between coping skills and psychological symptoms. The findings of the study were discussed in light of the relevant literature. Earthquakes in Turkey have caused significant destruction and loss of life, emphasizing the need for a comprehensive examination of individuals' coping skills and the psychological impact of such disasters. In this context, investigating the relationships among these variables, particularly in situations of high uncertainty such as earthquakes, is thought to contribute to the field. From a clinical perspective, incorporating these variables into psychological assessment and therapy processes may enhance the effectiveness of post-disaster mental health services.
Benzer Tezler
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- Deprem yaşayan bireylerin travma sonrası stres ve uyum bozukluğunda bilişsel davranışçı terapinin etkinliği
Effectiveness of cognitive behavioral therapy on post-traumatic stress and adjustment disorder in individuals experienced in an earthquake
ESRA HATUN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ANER AKTAN
- Sakarya Büyük Kaynarca (Topçu) köyü Şeyh Muslihuddin Camii ve haziresi
The Şeyh Muslihuddin Mosque and its graveyard in Büyük Kaynarca (Topçu) village of Sakarya
EMİNE TÜLAY SÜLÜNGÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU MAHİR
- 2023 Kahramanmaraş merkezli depremi yaşayan kişilerde travma sonrası büyüme, algılanan sosyal destek, prososyal davranış ve tutarlılık duygusu ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between posttraumatic growth, perceived social support, prosocial behavior and sense of coherence among 2023 Kahramanmaras earthquake survivors
İREM SENA ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAntalya Bilim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET KARA
- Investigation of the factors related with posttraumatic stress and posttraumatic growth among emerging adults who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes
2023 Kahramanmaraş-merkezli depremleri yaşamış beliren yetişkinlerdeki travma sonrası stres ve büyüme ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
FATMA GÜL PEMİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR ELİBOL PEKASLAN