Akut bakteriyel gastroenterit ve akut viral gastroenterit tanılarıyla yatırılarak izlenen çocuk hastaların epidemiyolojik ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the epidemiological and clinical characteristics of pediatric patients hospitalized with diagnoses of acute bacterial gastroenteritis and acute viral gastroenteritis
- Tez No: 941743
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL ÖZDEMİR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Akut gastroenterit, viral gastroenterit, bakteriyel gastroenterit, rotavirüs, Salmonella spp, dehidratasyon, antibiyotik tedavisi, Acute gastroenteritis, viral gastroenteritis, bacterial gastroenteritis, rotavirus, Salmonella spp, dehydration, antibiotic treatment
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1. ÖZET Amaç: Akut gastroenterit (AGE), çocukluk çağında özellikle yaşamın ilk 24 ayında sık görülen, morbidite ve mortaliteye neden olabilen önemli bir klinik tablodur. Bu çalışmanın amacı, 1 ay–18 yaş arası çocuklarda AGE nedeniyle hastaneye yatırılan olguların klinik, laboratuvar ve epidemiyolojik özelliklerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Servisi'nde 1 Ocak 2013 ile 31 Aralık 2022 tarihleri arasında AGE tanısı ile yatırılarak tedavi edilmiş 1 ay-18 yaş arası 833 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Her bir hastanın demografik bilgileri, klinik bulguları, laboratuvar verileri, yatış sırasındaki klinik izlemi, komplikasyonları ve prognozu retrospektif olarak incelenip değerlendirilmiştir. Akut gastroenterit tanısı ile yatan hastaların bakteriyel ve viral ayırımı etken saptanmasına yönelik test sonuçları ile yapıldı. Etken saptanamayan vakalar ise dışkı incelemelerinin yanı sıra klinik özellikler ve akut faz reaktanlarının sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 833 hastanın yaş ortalaması 34,7±42,67 ay olup, %52,7'si erkekti. Hastaların %60,4'ü 23 ay ve altında yer almakta olup, 3 paraziter etken saptanan olgu analiz dışı bırakılmış, kalan 830 hasta klinik ve laboratuvar bulguları doğrultusunda etken özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Bu sınıflamaya göre hastaların %76,7'si (n=637) viral ve %23,3'ü (n=193) bakteriyel olarak değerlendirilmiştir. Hastaların %65,7'sinde etken saptanmış olup, en sık izole edilen patojenler sırasıyla rotavirüs (%61), Salmonella spp. (%16,2) ve adenovirüs (%5,4) olmuştur. Salmonella spp. saptanan olguların %71,4'ü ampisiline, %66,7'si siprofloksasine duyarlı bulunurken; tüm olgular seftriakson ve trimetoprim-sulfametoksazole (TMP-SMX) karşı duyarlılık göstermiştir. Viral AGE, özellikle ≤23 ay grubunda daha sık görülmüştür (p<0,001). Mevsimlere göre etken dağılımı incelendiğinde, rotavirüs enfeksiyonlarının en sık kış ve ilkbaharda, Salmonella spp.'nin yaz ve sonbaharda daha sık görüldüğü saptanmıştır. Klinik bulgular arasında ishal (%93,5), ateş (%77,6) ve kusma (%70,1) en sık bildirilen semptomlar olmuştur. Olguların %47,5'inde hafif, %35,1'inde orta ve %1,9'unda ağır dehidratasyon saptanırken; %15,4'ünde dehidratasyon saptanmamıştır. Bakteriyel olgularda ateş, karın ağrısı, bulantı ve febril konvülsiyon oranları viral olgulara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunurken (p<0,05); viral olgularda ise kusma ve huzursuzluk daha yüksek oranda saptanmıştır (p<0,001). Elektrolit bozuklukları, C-reaktif protein (CRP) ve eritrosit sedimentasyon hızı (ESR) düzeyleri bakteriyel AGE olgularında daha sık ve yüksek gözlenmiştir (p<0,001). En sık gözlenen komplikasyon karaciğer fonksiyon testlerinde (KCFT) artış olup, olguların %61,8'inde saptanmıştır. Bunu elektrolit bozuklukları (%50) ve dehidratasyon (%43,5) izlemiştir. KCFT artışı (p<0,001) ve metabolik asidoz (p=0,007) viral etkenli olgularda anlamlı olarak daha sık görülmüştür. Tüm olgulara sıvı tedavisi uygulanmış, %46,3'üne antibiyotik tedavisi verilmiş ve en sık seftriakson tercih edilmiştir. Hastaların %6,7'si yoğun bakımda izlenmiş, %99,9'u şifa ile taburcu edilmiş ve yalnızca bir olgu mortaliteyle sonuçlanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, hastaneye yatırılan çocukluk çağı AGE olgularında viral etkenlerin baskın olduğunu ve özellikle rotavirüsün ilk 2 yaşta sık görüldüğünü göstermektedir. Bakteriyel etkenli olgular ise klinik olarak daha ağır seyretmekte, sistemik inflamasyon belirteçleri ve komplikasyon oranları daha yüksek izlenmektedir. Viral olgularda KCFT yüksekliği dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmakta ve rotavirüsün sistemik etkilerini desteklemektedir. Bu nedenle AGE'li hastaların ayırıcı tanısında sadece dışkı bulguları değil, klinik ve laboratuvar parametrelerin de dikkate alınması, uygun tedavi ve komplikasyon takibi açısından önemlidir.
Özet (Çeviri)
2. ABSTRACT Objective: Acute gastroenteritis (AGE) is a significant clinical condition commonly observed in childhood, particularly during the first 24 months of life, and may lead to morbidity and mortality. The aim of this study is to evaluate the clinical, laboratory, and epidemiological characteristics of cases hospitalized due to AGE in children aged between 1 month and 18 years. Materials and methods: A total of 833 patients aged between 1 month and 18 years who were hospitalized and treated with a diagnosis of AGE at the Pediatric Infectious Diseases Department of Ankara University Faculty of Medicine between January 1, 2013, and December 31, 2022, were included in the study. The demographic data, clinical findings, laboratory results, clinical course during hospitalization, complications, and prognosis of each patient were retrospectively reviewed and analyzed. The distinction between bacterial and viral gastroenteritis in hospitalized patients was made based on diagnostic test results for pathogen detection. In cases where a specific pathogen could not be identified, the classification was made by evaluating stool examinations together with clinical features and acute phase reactant levels. Results: The study included 833 patients with a mean age of 34.7±42.67 months, of whom 52.7% were male. Among the patients, 60.4% were aged ≤23 months. Three patients with parasitic pathogens were excluded from the analysis, and the remaining 830 patients were classified according to their clinical and laboratory findings based on etiological characteristics. Of these, 76.7% (n=637) were evaluated as viral and 23.3% (n=193) as bacterial AGE. Pathogens were identified in 65.7% of the patients, with the most frequently isolated agents being rotavirus (61%), Salmonella spp. (16.2%), and adenovirus (5.4%). Among the Salmonella spp. isolates, 71.4% were susceptible to ampicillin and 66.7% to ciprofloxacin, while all isolates were sensitive to ceftriaxone and trimethoprim-sulfamethoxazole (TMP-SMX). Viral AGE was more common in children aged ≤23 months (p<0.001). When the distribution of pathogens by season was examined, rotavirus infections were found to be most common in winter and spring, while Salmonella spp. were more frequently detected in summer and autumn. The most common presenting symptoms were diarrhea (93.5%), fever (77.6%), and vomiting (70.1%). Dehydration was observed as mild in 47.5%, moderate in 35.1%, and severe in 1.9% of the patients, while 15.4% showed no signs of dehydration. Fever, abdominal pain, nausea, and febrile convulsions were significantly more frequent in bacterial cases compared to viral ones (p<0.05), whereas vomiting and irritability were more prominent in viral infections (p<0.001). Electrolyte imbalance, C-reactive protein (CRP), and erythrocyte sedimentation rate (ESR) levels were significantly higher in bacterial AGE cases (p<0.001). The most frequently observed complication was elevated liver function tests present in 61.8% of patients, followed by electrolyte disturbances (50%) and dehydration (43.5%). Elevated liver function tests (p<0.001) and metabolic acidosis (p=0.007) were significantly more common in viral cases. All patients received intravenous fluid therapy; 46.3% received antibiotic treatment, with ceftriaxone being the most frequently administered. Intensive care was required in 6.7% of cases. Recovery was achieved in 99.9% of patients, and only one case resulted in mortality. Conclusion: This study demonstrates that viral pathogens, particularly rotavirus, are the predominant cause of AGE in hospitalized pediatric patients, especially within the first two years of life. Bacterial cases tend to present with more severe clinical findings, higher systemic inflammatory markers, and greater complication rates. Elevated liver enzymes observed in viral cases—especially those caused by rotavirus—suggest systemic involvement beyond the gastrointestinal tract. Therefore, in the differential diagnosis and management of pediatric AGE, comprehensive evaluation including systemic clinical and laboratory parameters, rather than stool findings alone, is crucial for guiding treatment and monitoring complications.
Benzer Tezler
- Akut bakteriyel ve viral gastroenterit tanısı konulan hastalarda kan prokalsitonin düzeylerinin retrospektif olarak karşılaştırılması
Comparison of blood procalcitone levels as retrospective in patients with acute bacterial and viral gastroenteritis diagnosis
AYLİN TUĞBA ARSLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI ASLAN
- Kliniğimizde akut gastroenterit tanısı ile izlenen hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of patients hospitalized with the diagnosis of acute gastroenteritis in our clinic
DİLARA AĞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHarran ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABİT DEMİR
- Çocuk yaş grubunda görülen gastroenteritlerde viral ve bakteriyel etkenlerin klasik ve moleküler yöntemlerle araştırılması
The investigation of viral and bacterial enteropathogens in children with acute gastroenteritis by conventional and molecular methods
AYŞEGÜL TÜMGÖR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
MikrobiyolojiÇukurova ÜniversitesiTıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜGEN YARKIN
- 2017-2021 yılları arası Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları kliniğine başvuran akut gastroenterit tanısı alan 1 ay-18 yaş arası çocukların klinik, laboratuvar ve demografik özellikleri
Clinical, laboratory and demographic features of children between 1 month-18 years, diagnosed with acute gastroenteritis, applying to Kirikkale University Medical Faculty Hospital Pediatric Health and Diseases clinic between 2017-2021
GÜLNARA KİBAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıKırıkkale ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ALPCAN
- Akut gastroenterit tanısıyla hastaneye yatırılan çocuk hastaların klinik, sosyodemografik ve laboratuvar bulgularının geriye dönük değerlendirilmesi
A retrospective evaluation of the clinical, sociodemographic and laboratory findings of pediatric patients hospitalized with acute gastroenteritis diagnosis
EZGİ AVCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYÇA KÖMÜRLÜOĞLU