18-35 yaş arası bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı ile ultra işlenmiş gıda tüketimi ve obezitenin değerlendirilmesi
Evaluation of ultra-processed food consumption and obesity with sustai-nable food literacy of individuals aged 18-35
- Tez No: 942695
- Danışmanlar: DR. TUĞÇE AYTULU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Halk Sağlığı, Nutrition and Dietetics, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Gıda Okuryazarlığı, Ultra İşlenmiş Gıdalar, Beslenme, Obezite, Gıda İşleme, Sustainable Food Literacy, Ultra-Processed Foods, Nutrition, Obesity, Food Processing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
18 – 35 YAŞ ARASI BİREYLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA OKURYAZARLIĞI İLE ULTRA İŞLENMİŞ GIDA TÜKETİMİ VE OBEZİTENİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu çalışmanın amacı, 18–35 yaş arası bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı düzeylerinin, ultra işlenmiş gıda tüketimi ve obezite ile olan ilişkisini değerlendirmektir. Araştırma ile bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı seviyeleri doğrultusunda beslenme tercihlerini nasıl şekillendirdikleri, ultra işlenmiş gıda tüketim sıklıkları ve beden kütle indeksi üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Kesitsel olarak yürütülen bu araştırmaya 18–35 yaş aralığında 400 birey katılmıştır. Araştırmamızda kullanılan veri toplama yöntemleri olarak demografik bilgi formu, Sürdürülebilir Gıda Okuryazarlığı Ölçeği (SGOÖ) ve NOVA sınıflandırmasına göre oluşturulan ultra işlenmiş gıda tüketim sıklığı anketi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı düzeyleri ile UİG tüketim puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca, yüksek SGOÖ sahip bireylerde daha düşük beden kütle indeksi değerleri görülmüş, ultra işlenmiş gıdalardan gelen enerji oranı ile beden kütle indeksi arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Katılımcıların sürdürülebilir gıda okuryazarlığı düzeyi ortalama 135,79 puanla orta-üst düzeydedir. SGOÖ alt faktör puanları arttıkça ultra işlenmiş gıda tüketim puanlarında anlamlı azalma gözlenmiştir. UİG tüketiminin yaygın olduğu ve bu ürünlerin çoğunlukla haftalık olarak tercih edildiği belirlenmiştir. Beden kütle indeksi bulgularına göre, katılımcılar arasında fazla kilolu ve obez bireylerin sayısı çarpıcıdır. Beslenmesinde ultra işlenmiş gıdaların enerji katkısı yüksek olan bireyler, enerji ve makro-mikro besin öğeleri açısından yetersiz beslendikleri tespit edilmiştir. Bu araştırmanın sonuçları, sürdürülebilir gıda okuryazarlığının artırılmasının, ultra işlenmiş gıda tüketiminin azaltılmasında ve obezite riskinin düşürülmesinde etkili olabileceğini; ayrıca bireylerde sağlıklı beslenme davranışlarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
EVALUATION OF SUSTAINABLE FOOD LITERACY, ULTRA-PROCESSED FOOD CONSUMPTION, AND OBESITY AMONG INDIVIDUALS AGED 18 TO 35 The aim of this study is to evaluate the relationship between sustainable food literacy levels, ultra-processed food (UPF) consumption, and obesity among individuals aged 18–35. The research analyzes how individuals' nutritional choices are shaped by their levels of sustainable food literacy, the frequency of their ultra-processed food consumption, and the effects on their body mass index (BMI). This cross-sectional study included 400 participants between the ages of 18 and 35. Data were collected using a demographic information form, the Sustainable Food Literacy Scale (SFLS), and a frequency questionnaire on ultra-processed food consumption based on the NOVA classification. Data analysis was conducted using SPSS version 27.0. According to the findings of the study, a significant negative correlation was identified between individuals' sustainable food literacy levels and their ultra-processed food (UPF) consumption scores (p<0.05). Additionally, individuals with higher sustainable food literacy scores tended to have lower body mass index (BMI) values, while a positive relationship was observed between the proportion of energy derived from UPFs and BMI. The average SFLS of the participants was 135.79, indicating a moderate-to-high level. As the subscale scores of the SFLS increased, UPF consumption scores significantly decreased. UPF consumption was found to be widespread, with most individuals preferring these products on a weekly basis. BMI results revealed a notable number of overweight and obese individuals among the participants. Furthermore, individuals whose diets had a high energy contribution from UPFs were found to have inadequate intake in terms of energy and macro- and micronutrients. These findings suggest that improving sustainable food literacy may be effective in reducing UPF consumption and lowering obesity risk, while also promoting healthier dietary behaviors among individuals.
Benzer Tezler
- Yetişkin kadınların beslenme ve sağlık okuryazarlığı, sürdürülebilir beslenme davranışları ve diyetsel su ve karbon ayak izlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of adult women's nutrition and health literacy, sustainable and healthy nutrition behaviors and dietary water and carbon footprints
NİLÜFER BANU SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAkdeniz ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERVE ŞEYDA KARAÇİL ERMUMCU
- 18-50 yaş arası kadınlarda etiket okumanın eğitiminin diyet kalitesi ve sürdürülebilir gıda okuryazarlığı üzerine etkisi
The effect of label reading on diet quality after nutrition education in women among the age of 18-50
SENA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ
- Yetişkin bireylerde akdeniz diyetine uyumun sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışları ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of mediterraneandiet compliance with sustainable and healthyeating behaviors in adult individuals
BUSE BAYKOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ATEŞ ÖZCAN
- Erzurum il merkezinde hizmet veren kamu hastanelerinde çalışan mutfak personellerinin gıda güvenliği bilgi düzeyi
Food safety knowledge level of kitchen staff working in public hospitals serving in Erzurum provincial center
BEYZANUR AKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EZEL BİLGE YERLİ
- Birinci basamak Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-65 yaş erişkin hastaların sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının incelenmesi
Investigation of sustainable and healthy nutrition behaviors of adult patients aged 18–65 presenting to a primary care Family Health Center
HASİBE ÇELİK KÖSE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI