Üçüncü basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18-70 yaş arası bireylerde kanser taramaları hakkında bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the level of knowledge about cancer screening in individuals aged 18–70 who apply to family medicine polyclinics in a tertiary hospital
- Tez No: 944966
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Ulusal kanser taramaları, kanser taramaları bilgi düzeyi, aile hekimliği, National cancer screening programs, cancer screening knowledge level, family medicine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı üçüncü basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18-70 yaş arası bireylerde kanser taramaları hakkında bilgi düzeyini değerlendirmektir. Yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki çalışmaya, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran 18-70 yaş arası 345 katılımcı dahil edildi. Katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilip, sözlü ve yazılı onamları alındı. Veri toplama araçları olarak sosyodemografik veri anketi, 'Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Ölçeği' kullanıldı. Etik kurul ve hastane izinleri tamamlandıktan sonra çalışmaya başlandı. Örneklem büyüklüğü open epi sample size programı ile hesaplanmıştır. Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniklerine üç ayda başvuran ortalama hasta sayısının 1666 olduğu tespit edilmiştir. Literatürde kanser bilgi düzeyi ile ilgili yapılan çalışmalarda bilgi düzeyi %12,60-72 olarak bildirilmiştir. Literatüre göre ortalama sıklık %42.30 olarak belirlenmiştir. Evren 1666 ve sıklık %42.30 alındığında ulaşılması gereken en az sayı 307 kişi olarak tespit edilmiştir. %90 güven aralığı, %5 hata payı ve %10 fire ile en az 337 kişi olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya 345 katılımcı dahil edilerek çalışma tamamlandı. Çalışma verilerinin istatistiksel analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanıldı. Analizlerde p<0.05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 18-70 yaş arası 345 kişi katıldı. Katılımcıların yaş median değeri 43.00 (min:18.00, maks:70.00) idi. Cinsiyet dağılımına bakıldığında katılımcıların %66.1 (n=228)' i kadındı. Katılımcıların %64.3 (n= 222)'ünün kanser taramaları hakkında bilgi düzeyi açısından yeterli olduğu görüldü. Yaş, cinsiyet, medeni durumu, mevcut kronik hastalık varlığı, aile hekimliğine başvuru sıklığı, kanser tarama testleri ASM ve TSM de yapılır diye cevaplayanlar, sağlık çalışanları ve aile hekimi tarafından bilgilendirilen, katılımcılar ile kanser taramaları hakkında bilgi düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0.05). Kanser taramaları hakkında bilgi düzeyi ile eğitim durumu, gelir düzeyi, sigara alkol kullanım durumu, egzersiz yapma durumu, dengeli beslenme durumu, ailede kanser öyküsü arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunmadı (p> 0.05). Sonuçlar: Çalışmamızda aile hekimleri tarafından kanser taramaları hakkında bilgilendirilenlerin kanser taramaları hakkında bilgi düzeyleri istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca aile hekimliğine başvuru sıklığı artışı ile kanser taramaları hakkında bilgi düzeyi arasında ilişki vardır. Aile hekimliklerinin diğer sağlık hizmetlerine göre ulaşım konusunda kolaylığı ile hasta-hekim ilişkisini pekiştirmek için uygun koşullarının olması sebebiyle tarama programları hakkında bilginin verilmesinde etkilidir. Ayrıca kişilere özgü danışmanlık ve koruyucu sağlık hizmeti konusundaki misyonundan dolayı birinci basamağın temel taşı olan aile hekimlerine bu konuda önemli görev düşmektedir. Bu kapsamda Ulusal kanser programları kapsamındaki kanser taramaları hakkında bilgilendirmeler 18 yaşından başlayarak 70 yaşa kadar herkesin bilgi düzeyi arttırılmalıdır. Erkeklerin istatistiksel olarak bilgi eksikliği ve katılımlarının daha az olması sebebiyle özellikle özellikle bu grupların farkındalığı artırılmalıdır. Taramaların ücretsiz olduğu vurgusu yapılıp, kanser taramalarının yapıldığı kurumlar hakkında toplum tabanlı farkındalık çalışmalarının yapılması önemlidir. KETEM, hastaneler ve aile hekimliklerinin kanser taramaları konusunda multidisipliner yaklaşımla iş birliği içinde çalışmalar üretmesi verimi artıracaktır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to evaluate the level of knowledge regarding cancer screenings among individuals aged 18 to 70 who applied to the family medicine outpatient clinics of a tertiary hospital. Methods: This descriptive study included 345 participants aged 18 to 70 who applied to İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital. Participants were informed about the study, and both verbal and written informed consent were obtained. Data collection tools included a sociodemographic data questionnaire and the“Cancer Screening Knowledge Scale”. The study commenced after obtaining ethical committee and institutional approvals.The sample size was calculated using the OpenEpi sample size calculator. The average number of patients who visited the Family Medicine outpatient clinics of İKÇÜ Atatürk Training and Research Hospital over a three-month period was found to be 1,666. Based on previous studies in the literature, knowledge levels regarding cancer screenings ranged from 12.6% to 72%, and the mean prevalence was accepted as 42.3% for the calculation. With a population of 1,666 and an estimated prevalence of 42.3%, the minimum required sample size was determined to be 307. Taking into account a 90% confidence interval, a 5% margin of error, and an anticipated 10% attrition rate, the final required sample size was calculated as at least 337 participants. The study was completed with the inclusion of 345 participants. Statistical analyses were performed using SPSS version 25.0. A p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 345 individuals aged between 18 and 70 years participated in the study. The median age of the participants was 43.00 years (min: 18.00, max: 70.00). Regarding gender distribution, 66.1% (n=228) of the participants were female. It was observed that 64.3% (n=222) of the participants had an adequate level of knowledge about cancer screenings. A statistically significant relationship was found between the level of knowledge about cancer screenings and the participants' age, gender, marital status, presence of chronic diseases, frequency of visits to family medicine clinics, awareness that cancer screening tests can be performed at Family Health Centers (FHCs) and Community Health Centers (CHCs) and having been informed by healthcare professionals or family physicians (p<0.05). No statistically significant relationship was found between knowledge level about cancer screenings and educational status, income level, smoking and alcohol use, exercise habits, healthy eating, or a family history of cancer (p>0.05). Conclusion: In our study, participants who were informed about cancer screenings by family physicians were found to have significantly higher knowledge levels. Additionally, an increase in the frequency of visits to family health centers was associated with higher knowledge levels. Due to the accessibility of family health centers compared to other healthcare services and their suitability for strengthening the patient-physician relationship, they serve as effective platforms for disseminating information about screening programs. Moreover, as providers of personalized counseling and preventive healthcare services, family physicians who represent the cornerstone of primary care have a key role to play in this context. Accordingly, within the scope of national cancer programs, awareness-raising efforts targeting individuals aged 18 to 70 should be expanded. Given the statistically lower knowledge levels and lower participation rates among men, targeted awareness campaigns should be developed for this group. Emphasizing the fact that screenings are free of charge and conducting community-based awareness initiatives about the institutions where these screenings are available is of great importance. A multidisciplinary approach and collaboration among Cancer Early Diagnosis, Screening and Training Centers (KETEM), hospitals, and family health centers will enhance the effectiveness of cancer screening efforts.
Benzer Tezler
- Üçüncü basamak bir hastanede flebotomi tedavisi uygulanan hastaların klinik başvuru şikâyetleri ve hemogram parametreleri
Clinical presenting complaints and hemogram parameters of patients undergoing phlebotomy treatment in a tertiary hospital
HAKAN DÖLEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN AKBAŞ GÜNEŞ
- Üçüncü basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniklerine başvuran erişkin bireylerde akılcı antibiyotik kullanımı bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level of rational antibiotic use in adult individuals presenting to family medicine clinics of a tertiary care hospital
MERTCAN BAŞKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Ankara Şehir Hastanesi Nöroloji Polikliniğine baş ağrısı şikayeti ile ilk kez başvuran hastaların aile hekimleri tarafından takip ve tedavi edilebilirliğinin değerlendirilmesi
Evalution follow-up and treatment of patients WHO applied to Ankara City Hospital Neurology outpatient Clinic with headache for the first time by Family physicians
ESRA HÜNDÜR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İRFAN ŞENCAN
- Yan dal polikliniklerine randevu alınması hakkında hasta vehekim görüşleri
Patient and physician opinions about making appointment tosubspecialty polyclinics
YAVUZ SELİM İNAN
- Denizli ilinde üçüncü basamağa başvuran dermatofitoz tanılı hastaların birinci basamağa başvuru durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the patients' diagnosis diagnosis application to the tertiary care center in denizli province
EBRU TUĞRUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiPamukkale ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSUN ÖZŞAHİN
PROF. DR. TAMER EDİRNE