Yapay zekâ üzerine sosyolojik bir inceleme: Mühendisler, algoritmalar ve müzik üretiminde yeni bir toplumsallaşma
A sociological research on artificial intelligence: Engineers, algorithms and a new socialization in music production
- Tez No: 945017
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİN BAKİ ADAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 243
Özet
Yapay zekâ, yalnızca algoritmalar, veri setleri ve makine öğrenmesi yöntemlerinden oluşan teknik bir fenomen değil, 'düşünebilme' ve 'eyleme' kapasitesine sahip bir teknoloji olması bağlamında politik ve toplumsal bir karakter ihtiva eden sosyoteknik bir fenomendir. Bu bağlamda, bu teknolojinin toplumsal ve politik karakteri ile failliğinin analizi, onu insan ve insan-olmayan aktörlerden meydana gelen, karmaşık ve dinamik bir sosyoteknik ağ olarak ele alınması gereken bir toplumsal fenomen olarak kavramsallaştırmayı gerekli kılmaktadır. Aynı zamanda yapay zekânın müzik üretimi ve yaratıcı pratikler üzerindeki etkisi, bu ağı ve onun ürünü olan müziği anlamlandırabilmek açısından önemli bir zemin sunmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâyı insan ve insan-olmayan aktörlerden oluşan sosyoteknik bir ağ olarak kavramsallaştırmayı ve bu ağın ürünü olan müzik özelinde insan-makine etkileşiminde ortaya çıkan sanatın analiz edilmesini amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşabilmek için, Aktör-Ağ Teorisi ve Marksist Ekonomi Politik yaklaşımının teorik çerçevesi ekseninde, bir ağ olarak yapay zekâ, değişen sanat, yaratıcı eylem ve dönüşen emek pratikleri yeniden değerlendirilerek nitel yöntem üzerinde temellenen bir çözümleme gerçekleştirilmiştir. Bu çözümleme, yapay zekâyı üreten ve geliştiren ana aktörler olan yazılım mühendisleri ile ABD ve Türkiye'de gerçekleştirilen iki saha çalışmasının bulgularına dayanmaktadır. Bulgular, teknik-rasyonel bir bakış açısı üzerinde temellenen mühendislik ideolojisinin yazılım mühendislerinin yapay zekâ ve bileşenlerini toplumsal karakterlerinden yalıtarak salt teknik birer araç olarak algıladıklarını göstermektedir. Bu ideolojinin güdümünde, müzik yapay zekâ (MIR) sistemleri geliştirme süreçlerinde üretken yapay zekâ sistemleri, kodlama arayüzleri ve veri setleri toplumsal ve politik karakterlerinden soyutlanarak kullanılmakta ve yazılım mühendislerinin eylemlerini dönüştürerek teknolojik bir faillik kazanmakta, yapay zekâ insan ve insan-olmayan aktörlerin sürekli etkileşimleriyle üretilen sosyoteknik bir ağa dönüşmektedir. Bu ağın ürünü olan müzik ise, insan-makine etkileşimlerinde yeni bir sanat biçimini olduğu kadar, kapitalizm, emperyalizm ve kolonyalizmin dijital çağda yeniden üretimine ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence is not only a technical phenomenon consisting of algorithms, data sets and machine learning methods, but also a sociotechnical phenomenon with a political and social character embedded in its capability of“thinking”and“acting”. In this context, analysing the social and political character and agency of this technology necessitates conceptualising it as a phenomenon that needs to be treated as a complex and dynamic sociotechnical network of human and non-human actors. At the same time, the impact of artificial intelligence on music production and creative practices provides an important ground for making sense of this network and its product, music. In this context, this study aims to conceptualise artificial intelligence as a sociotechnical network consisting of human and non-human actors and to analyse the art that emerges in human-machine interaction in music, the product of this network. In order to achieve this, an analysis based on the qualitative method was carried out by re-evaluating artificial intelligence as a network which changes art, creatity and transforms labour practices built on the theoretical framework of Actor-Network Theory and Marxist Political Economy. The analysis is based on the findings of two field studies conducted in the USA and Turkey with software engineers, who are the main actors producing and developing artificial intelligence. The findings reveal that the engineering ideology, based on a technical-rational perspective leads software engineers to isolate artificial intelligence and its components from their social character and perceive them as purely technical means. This ideology leads technological means such as generative AI systems, coding interfaces and data sets gain a sociotechical agency by altering the actions of engineers in the development processes of music AI (MIR) systems. Thus, AI becomes a sociotechnical network emerging through the continuous interaction of human and non-human actors. Music, the product of this network, reveals not only a new form of art in human-machine interactions, but also the reproduction of capitalism, imperialism and colonialism in the digital age.
Benzer Tezler
- Ordu ili (Türkiye) tatlısu Gammaridea (Crustacea, Amphipoda) faunası üzerine bir araştırma
Study on freshwater Gammari̇dea (Crustacea, Amphipoda) fauna of Ordu (Turkey)
MEHMET EKİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Balıkçılık TeknolojisiOrdu ÜniversitesiBalıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ MİROĞLU
- Durgun su ortamında su alma borusuna ait hava girişine taban geçirimliliğinin etkisinin araştırılması ve modellenmesi
The investigation and modelling of effect of base permeability on air entraining vortex belongs to intake in still-water environment
OSMAN SUSEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İnşaat MühendisliğiBozok Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BURHAN ÜNAL
- Bayan futbolcularda 8 haftalık hazırlık çalışmalarının bazı biyomotorik ve fizyolojik özellikler üzerine etkisinin araştırılması
The investigation of the effects of eight weeks prepara-tory work on some biomotorical and physiological properties of female soccer players
ARİF İMAMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
SporOndokuz Mayıs ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT ELİÖZ
- Orta çağda Herât bölgesi Gaznelilerin kuruluşundan Timurluların yıkılışına kadar) (961-1507)
Herat area in the middle ages from foundation of Ghaznevids till the fall of Timurids
MUSTAFA ŞAHİN
- Türk evlerinde yapı malzemeleri ve yapım teknikleri
Construction materials and techniques in Turkish houses
MURAT EYÜP COŞKUN