Aile merkezli güçlendirme modeline dayalı programın total diz protezli hasta ve bakım vericiler üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of a program based on the family-centered empowerment model on total knee prosthesis patients and their caregivers: Randomized controlled study
- Tez No: 945567
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA TAŞ ARSLAN, DOÇ. DR. ŞERİFE KURŞUN KURAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, total diz protezi (TDP) uygulanan hastalar ve bakım vericilerine verilen aile güçlendirme modeline (AMGM) dayalı programın bireylerin fiziksel işlev düzeyine ve öz yeterliliklerine; bakım vericilerin bakım yüküne, bakım verme yeterliliğine ve stresle baş etme durumuna etkisini belirlemek amaçlandı. Randomize kontrollü paralel grup (1:1) tipteki bu araştırmanın örneklemini Aralık 2023 - Ağustos 2024 tarihleri arasında TDP'li 62 hasta ve bakım vericisi oluşturdu. Hastalar randomizasyonla müdahale ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrıldı. Müdahale grubunda yer alan hasta ve bakım vericiler AMGM dayalı bir program uygulandı. Kontrol grubundaki hasta ve bakım vericiler rutin bakım aldı. İzlem testinden sonra kontrol grubuna da eğitim kitapçığı verildi. Araştırma verileri sosyodemografik özellikler formu, Modifiye Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Genel Öz yeterlilik Ölçeği, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği, Bakım Verme Yeterliliği Ölçeği ve Stresle Baş Etme Ölçeği kullanılarak toplandı. Veriler IBM SPSS V23, Jamovi V2.3.28 ile R programı ile analiz edildi. Grup ve zamana göre normal dağılıma uymayan verilerin karşılaştırılmasında Walrus paketi kullanılarak Robust ANOVA, normal dağılıma uyan verilerin karşılaştırılmasında Genelleştirilmiş Lineer model kullanıldı. Hastaların Modifiye Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği mobilite alt boyutu (F=8,85; p<0,05; ηp2=0,24); bakım vericilerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (F=44,0; p<0,001; ηp2=0,79) ve Stresle Baş Etme Ölçeği puanlarında (F=5,62; p<0,05; ηp2=0,06) gruplar arası anlamlı fark vardır. Bununla birlikte hastaların Modifiye Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Genel Öz yeterlilik Ölçeği; bakım vericilerin Bakım Verme Yeterliliği Ölçeği toplam puanları üzerinde anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Sonuç olarak AMGM dayalı program alan hastaların fiziksel mobilitede daha iyi olduğu, bakım vericilerin bakım yükünün düşük olduğu ve stresle baş etme düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. Grupların öz yeterlilik ve bakım verme yeterlilikleri benzerdi. Bu araştırma sonucunda TDP hastalarının tedavi ve bakımından sorumlu ekiplerin AMGM ile ilgili bilgi ve farkındalığının artırılması, AMGM dayalı programın uzun dönem etkilerini belirlemek için daha uzun izlemli çalışmaların yapılması önerilmektedir. Ayrıca bakım vericilerinin yaşadıkları stres ve taburculuk sonrası sorunlarla ilgili sağlık profesyonellerine hizmet içi eğitimler düzenlenmesi, hasta okulları, tele sağlık gibi hizmetlerin kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to determine the effects of a family-centered empowerment model (FCEM) based program given to patients and caregivers who underwent total knee arthroplasty (TKA) on the individuals' physical function level and self-efficacy; and on the caregiver's care burden, caregiving competence, and stress coping.. The sample of this randomized controlled parallel group (1:1) study consisted of 62 patients and caregivers with TKA between December, 2023, and August, 2024. Patients were randomly divided into two groups as intervention and control groups. A program based on FCEM was applied to patients and caregivers in the intervention group. Patients and caregivers in the control group received routine care. After the follow-up test, the control group was also given an educational booklet. The research data were collected using the sociodemographic characteristics form, Modified Barthel Daily Living Activities, General Self-efficacy, Zarit Caregiving Burden, Caregiving Competence and Stress Coping Scale. Data were analyzed with IBM SPSS V23, Jamovi V2.3.28 and R programs. Robust ANOVA was used using the Walrus package to compare values that did not conform to normal distribution according to group and time, and Generalized Linear Model was used to compare values that conformed to normal distribution. There was a significant difference between the groups in the patients' Modified Barthel Activities of Daily Living Scale mobility subscale (F=8.85; p<0.05; ηp2=0.24); in the caregivers' Zarit Caregiver Burden Scale (F=44.0; p<0.001; ηp2=0.79) and in the Coping with Stress Scale scores (F=5.62; p<0.05; ηp2=0.06). However, no significant difference was found in the patients' Modified Barthel Activities of Daily Living Scale, General Self-efficacy Scale and the total scores of the caregivers' Caregiving Competence Scale (p>0.05). As a result, it was determined that patients who received FCEM program had better physical mobility, lower care burden of caregivers and higher levels of coping with stress. Self-efficacy and caregiving competence of the groups were similar. As a result of this research, it is recommended that the knowledge and awareness of the teams responsible for the treatment and care of TKA patients be increased regarding FCEM, and that longer follow-up studies be conducted to determine the long-term effects of the FCEM program. In addition, it is recommended that in-service training be organized for health professionals regarding the stress experienced by caregivers and post-discharge problems, and that services such as patient schools and telehealth be used.
Benzer Tezler
- Innovation management in design-intensive family firms from office furniture manufacturing industry: A dynamic capability perspective from an emerging market
Ofis mobilyası imalat sanayisindeki tasarım yoğun aile firmalarında inovasyon yönetimi: Gelişmekte olan bir pazardan dinamik yetenek perspektifi
SELİN GÜLDEN
Doktora
İngilizce
2022
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM ER
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Synthesis and characterization of refractory high entropy WNbMoVCrXAlY (X, Y = 0 - 1,0) alloys by mechanical alloying method and vacuum arc melting
Mekanik alaşımlama ve vakum ark eritme yöntemleriyle refrakter yüksek entropi WNbMoVCrXAlY (X, Y = 0 - 1,0) alaşımlarının sentezi ve karakterizasyonu
AMMAR BASIL NADER ALKRAIDI
Doktora
İngilizce
2025
Metalurji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMetalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA LUTFİ ÖVEÇOĞLU
- Kent düzeyinde başarım tabanlı çok boyutlu/çok katmanlı sürdürülebilirlik değerlendirme modeli
A performance-based multi dimension/multi layer sustainability assessment model at city level
BURCU ÜLKER ŞENKULAK
Doktora
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALAATTİN KANOĞLU
PROF. DR. ÖZLEM ÖZÇEVİK
- Fake news classification using machine learning and deep learning approaches
Makine öğrenimi ve derin öğrenme yaklaşımlarını kullanarak sahte haber sınıflandırması
SAJA ABDULHALEEM MAHMOOD AL-OBAIDI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA ÇAĞLIKANTAR