Konuşma sesi bozukluğunda klinik karar verme: Karma yöntem çalışması
Clinical decision making in speech sound disorder: A mixed methods study
- Tez No: 948899
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ KAZANOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Bakırçay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dil ve konuşma terapistlerinin (DKT), konuşma sesi bozukluklarında (KSB) klinik karar verme süreçlerini anlama ve açıklama amacıyla karma araştırma yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada, DKT'lerin değerlendirme, terapiyi planlama, yürütme ve sonlandırma şeklinde tanımlanabilecek müdahale süreçlerinde nasıl karar verdikleri ve bu kararlara etki eden etmenler detaylı biçimde incelenmiştir. Çalışmanın nitel bölümünde 16 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, nicel kısmında oluşturulan çevrimiçi anketle 150 katılımcıya ulaşılmıştır. Araştırma bulguları, KSB'ye yönelik klinik karar verme süreçlerinin sabit değil, danışanın özelliklerine, ailenin katılımına, terapistin bilgi birikimi ve deneyimine, çalışma ortamına göre şekillendiğini göstermektedir. Değerlendirme sürecinde terapistlerin standardize testleri, doğal konuşma örneklerini ve aile görüşmelerini birlikte kullandıkları görülmüştür. Hedef ses seçiminde evrensel ölçütlerin yanında çocuğun bireysel özellikleri, motor yeterliliği, motivasyon düzeyi ve istekleri, ebeveyn tercihleri gibi çok boyutlu unsurların belirleyici olduğu dikkat çekmiştir. Terapi yöntemi seçiminde ise, geleneksel artikülasyon terapisi yüksek oranda kullanılmakla birlikte, nitel bulgular terapistlerin sıklıkla eklektik ve vaka temelli karar verme eğiliminde olduğunu da ortaya koymuştur. Müdahale sürecini yürütürken ödev verme yaygın bir aile katılım stratejisi olarak kullanılmasına rağmen ödev takibinin sistematik yapılmadığı dikkat çekmiştir. Terapi sonlandırma kararları ise genellikle çocuğun hedef sesleri genelleme düzeyine ulaşması ve standart testlerden alınan sonuçlara göre verilmektedir. Müdahale sürecinde karşılaşılan zorluklara bakıldığında, katılımcılar özellikle aile katılımı, değerlendirme araçlarının yetersizliği, çalışılan ortam, zaman yönetimi ve motivasyon problemleri alanlarında sürecin karmaşıklığını ve iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Öte yandan, mesleki eğitimlerin kalitesi, materyal desteği ve kurum içi işleyişin süreci kolaylaştırıcı etkileri olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, çalışmanın bulguları, klinik karar verme sürecinin bireyselleştirilmiş, dinamik ve çok boyutlu olduğunu, etkili bir terapi süreci için hem sistemsel hem de çevresel desteklerin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda, aile katılımını artırmaya yönelik stratejiler geliştirilmesi, değerlendirme ve terapi araçların güncellenmesi ve artırılması, mesleki eğitimin daha nitelikli hale getirilmesi ve multidisipliner çalışmanın yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study used a mixed methods research design to understand and explain the clinical decision-making processes of speech and language therapists (SLTs) working with speech sound disorder (SSD). The study examined how SLTs make decisions in the intervention processes including assessment, planning,conductingand terminating therapy, and the factors influencing these decisions. In the qualitative part of the study, semi-structured interviews were conducted with 16 participants. For the quantitative part 150 participants completed online questionnaire. The results of the study show that clinical decision-making processes for SSD are not fixed, but are shaped by the characteristics of the client, the involvement of the family, the knowledge and experience of the therapist, and the working environment. It was observed that therapists used standardized tests, natural speech samples and family interviews together in the assessment process. In addition to universal criteria, multidimensional factors such as the child's individual characteristics, motor competence, motivation level and desires, and parental preferences were found to be decisive in the selection of the target voice. Regarding the choice of therapy method, although traditional articulation therapies continued to be used at a high rate, qualitative findings also revealed that therapists tended to make eclectic and case-based decisions. Although homework was used as a common family participation strategy during the intervention process, it was noted that despite its use, homework follow-up was not systematic. Decisions to terminate therapy are usually based on the child's generalisation of the target phonemes and the results of standardised tests.Regarding the difficulties encountered in the intervention process, the participants revealed the complexity of the process and the need for improvement, especially in areas such as family involvement, inadequacy of assessment tools, working environment, time management difficulties and motivation problems. On the other hand, the quality of vocational trainings, the material support and the internal functioning of the institution were identified as facilitating the process. In conclusion, the results of the study show that the clinical decision-making process is individualised, dynamic and multidimensional, and that both systemic and environmental supports are necessary for an effective therapeutic process. In this context, it is recommended to develop strategies to increase family involvement, to update and increase assessment and therapy tools, to improve the quality of vocational training and to expand multidisciplinary work.
Benzer Tezler
- Yahya Kemal'de bedii tefekkür unsurları: 1 Kendi Gök Kubbemiz'de duygu
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ÖZBALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADIK K. TURAL
- Ameliyat öncesi hastaların ameliyata ilişkin duyguları, düşünceleri ve bilgi istekleri
The Pre-operative patiensts feelings throughts and information requirements concerning their surgical operations
KADRİYE BULDUKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Çatışmacı toplum paradigması: Teorik ve meta-teorik düzeylerin ilişkisi
Conflict paradigm of society
ADNAN TÜREGİN