Sanal gerçeklik ile maruz bırakma müdahalesinin sınav kaygısının azaltılmasındaki etkisi
The effect of virtual reality exposure intervention on reducing test anxiety
- Tez No: 949630
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÜZÜMCÜ ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Sanal gerçeklik, maruz bırakma, sınav kaygısı, sanal gerçeklik ile maruz bırakma (SGMB), Durumluk kaygı, Patolojik kaygı, Sosyal kaygı, Sürekli kaygı, Yaygın kaygı bozukluğu, Virtual reality, exposure, test anxiety, virtual reality exposure therapy, State anxiety, Pathological worry, Social anxiety, Trait anxiety, Generalized anxiety disorder
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, üniversite öğrencilerinde yaygın olarak gözlemlenen sınav kaygısına yönelik, teknoloji temelli bir psikolojik müdahale olan sanal gerçeklik ile maruz bırakma (SGMB) müdahalesinin etkililiğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sınav kaygısı, öğrencilerin akademik performanslarını olumsuz yönde etkileyen; bilişsel, fizyolojik ve davranışsal bileşenleri olan çok boyutlu bir psikolojik süreçtir. Geleneksel müdahale yöntemlerine alternatif olarak kısa süreli ve erişilebilir çözümler sunmak amacıyla geliştirilen SGMB, bireylerde kaygı yaratan sınav ortamlarını güvenli bir şekilde deneyimlemelerine olanak tanımaktadır. Çalışma öncesinde, uygun örneklemi belirlemek amacıyla tarama çalışması kapsamında toplam 276 üniversite öğrencisine Ayda Sınav Kaygısı Ölçeği (ASKÖ) uygulanmıştır. Bu ön tarama sonucunda orta ve yüksek düzeyde sınav kaygısı gösteren katılımcılar belirlenmiş ve dahil edilme kriterlerini karşılayan bireyler ana çalışma grubuna alınmıştır. Ana müdahale sürecine geçmeden önce, oluşturulan sanal gerçeklik (VR) senaryolarının (koridor, sınıf-1, sınıf-2, sınıf-3) katılımcılarda yarattığı“buradalık”düzeyini değerlendirmek amacıyla orta düzeye yakın (40-44) sınav kaygısı olan 7 katılımcıya tek oturumluk bir uygulama gerçekleştirilmiş ve katılımcılara oturum sonunda Sanal Ortamda Buradalık Ölçeği (SOBÖ) uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, senaryoların yüksek düzeyde gerçeklik algısı yarattığını göstermiştir. Ana çalışmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma kapsamında orta ve yüksek düzeyde sınav kaygısına sahip 36 üniversite öğrencisi seçkisiz bir biçimde VR (n=18) ve kontrol (n=18) gruplarına atanmıştır. VR grubuna iki oturumdan oluşan SGMB uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Müdahale öncesi ve sonrası tüm katılımcılar ASKÖ, Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Penn Eyalet Endişe Ölçeği (PEEÖ) ve Otomatik Düşünceler Ölçeği'ni (ODÖ) doldurmuştur. Elde edilen bulgular, sınav kaygısının azaltılmasında SGMB uygulamasının etkili olduğuna işaret etmektedir. Ancak genel kaygı, endişe ve otomatik düşünceler gibi daha derin bilişsel yapılar üzerindeki etkilerin sınırlı olduğu belirlenmiştir. Bu tez çalışması, SGMB'nin yalnızca klinik düzeyde kaygı bozukluklarında değil, sınav kaygısı gibi duruma özgü stres tepkilerinde de etkili bir müdahale aracı olarak kullanılabileceğine dair önemli bulgular sunmaktadır. Sonuçlar, gelecekte daha uzun süreli, bilişsel teknikler ile desteklenmiş ve bireysel farklılıkları dikkate alan bütüncül SGMB modellerinin geliştirilmesinin önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the effectiveness of a technology-based psychological intervention, Virtual Reality Exposure Therapy (VRET), in addressing test anxiety, commonly observed among university students. Test anxiety is a multidimensional phenomenon that negatively affects academic performance through cognitive, physiological, and behavioral components. As an alternative to traditional methods, VRET offers a short-term and accessible solution by enabling individuals to safely experience exam-like environments. Before the main intervention, a screening was conducted with 276 university students using the IDA Test Anxiety Scale to select appropriate participants. Those with moderate to high anxiety levels who met the inclusion criteria were included in the main study. A pilot study was then conducted with 7 participants (score range: 40–44) to assess the presence evoked by 4 VR scenarios (hallway, classroom-1, 2, and 3). At the end of this single-session pilot, the Presence Questionnaire (PQ) was administered. Results indicated the scenarios successfully created a strong sense of presence. The main study used a pre-test–post-test control group design. Thirty-six students were randomly assigned to either a VR group (n = 18) or a control group (n = 18). The VR group received two sessions of VRET; PQ was administered after each to assess presence. The control group received no intervention. Before and after the intervention, all participants completed the IDA, Beck Anxiety Inventory (BAI), Penn State Worry Questionnaire (PSWQ), and Automatic Thoughts Questionnaire (ATQ). Results showed that VRET significantly reduced test anxiety compared to the control group. However, its effects on general anxiety, worry, and automatic thoughts were limited. Participants' PQ scores and feedback confirmed that VR scenarios created a high level of presence. This thesis provides important evidence that VRET may serve as an effective intervention tool not only for clinical-level anxiety disorders but also for situational anxiety responses such as test anxiety. The results underscore the importance of developing more comprehensive VRET models that are longer in duration, enriched with cognitive techniques, and tailored to individual differences.
Benzer Tezler
- Bursa Ulu Cami yazıları
The Calligraphies of Ulu Cami in Bursa
CEMALETTİN ÖNALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REFET YİNANÇ
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
Doktora
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ANAR
- Üzüm sularının pastörizasyonu ve kontsantresi sırasında hidroksimetilfurfural oluşumu üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ŞERİFE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ürünleri Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN URAL
- Kalıp hazırlama teknikleri dersinde ders araçlarının öğrenci başarısına etkisi
Başlık çevirisi yok
FATMA BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HIFZI DOĞAN