Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerin yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde anne-ergen tutarlılığı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Examining mother–adolescent agreement and related factors in quality of life reports of adolescents with ADHD and anxiety disorders
- Tez No: 952717
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT CEM TARAKÇIOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete Bozuklukları, Bildirim Tutarlılığı, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Yaşam Kalitesi, Anxiety Disorders, Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Health-Related Quality of Life, Parent-Child Agreement
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Yaşam kalitesi değerlendirmelerinde bilgi kaynakları arasındaki bildirim tutarlılığı genellikle düşük-orta düzeyde bildirilmektedir. Bu çalışmada, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve anksiyete bozukluğu (AB) tanılı ergenlerde, ergenin yaşam kalitesi algısına ilişkin anne-ergen bildirimleri arasındaki tutarlılığı ve bu tutarlılığı etkileyebilecek faktörleri incelemek amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, 14-18 yaş aralığında, 54 DEHB ve 55 AB tanılı ergen ve anneleriyle gerçekleştirilmiştir. Klinisyen, Sosyodemografik Veri Formu ve Klinik Global İzlenim-Hastalık Şiddeti'ni; ergenler, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği-Ergen Formu ve Anne-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği-Ergen Formu'nu; anneler ise Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği-Ebeveyn Formu, Anne-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği-Anne Formu ve Ebeveyn Stres Ölçeği'ni doldurulmuştur. Ayrıca, DEHB tanılı ergenlerin anneleri Turgay Çocuk ve Ergenlerde Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği'ni, AB tanılı ergenlerin anneleri ise Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş-Ebeveyn Formu'nu doldurmuştur. Veriler korelasyon, çoklu regresyon ve moderasyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: AB grubundaki ergenlerin yaşam kalitelerine dair anne-ergen bildirimleri arasında orta düzeyde korelasyon bulunurken, DEHB grubunda anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. AB grubunda ergenlerin yaşam kalitesini, anne bildirimlerine göre semptom şiddeti (ΔR2=0,60; p<0,001), ergen bildirimlerine göre olumlu anne-ergen ilişkisi yordarken (ΔR2=0,16; p=0,007); DEHB grubunda ergenlerin yaşam kalitesi üzerinde etkili tek değişken, ergen bildirimlerine göre semptom şiddetidir (ΔR2=0,20; p=0,008). Semptom şiddeti, ebeveyn stresi ve anne-ergen ilişkisinin yaşam kalitesi raporlarında anne-ergen bildirim tutarlılığı üzerinde moderatör etkisi saptanmamıştır. Sonuç: DEHB ve anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerde yaşam kalitesi değerlendirmelerinde ebeveyn ve ergen bildirimleri farklılaşabilmekte ve bu farklılaşmada tanı türü, semptom şiddeti ve aile ilişkileri gibi etkenler rol oynamaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: Informant agreement in quality of life (QoL) assessments is often reported to be low to moderate. This study aimed to examine the agreement between adolescent and maternal reports of adolescents' QoL in those diagnosed with attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) or anxiety disorders (AD), and to identify factors influencing this agreement. Material and Method: The study included 54 adolescents with ADHD and 55 with AD, aged 14–18, and their mothers. Clinicians completed the Clinical Global Impression–Severity Scale. Adolescents and mothers completed the Pediatric Quality of Life Inventory and the Quality of Mother-Adolescent Relationship Questionnaire and the Parental Stress Scale. Additionally, mothers of adolescents with ADHD completed the Turgay DSM-IV Disruptive Behavior Disorders Child and Adolescent Screening and Rating Scale, while mothers of adolescents with AD completed the Revised Child Anxiety and Depression Scale–Parent Version. Analyses included correlation, multiple linear regression, and moderation testing. Results: A moderate correlation was found between adolescent and maternal reports of QoL in the AD group, whereas no significant correlation was observed in the ADHD group. In the AD group, symptom severity (ΔR²=0.60; p<.001) and positive parent–adolescent relationship (ΔR²=0.16; p=.007) significantly predicted QoL. In the ADHD group, only adolescent-reported symptom severity predicted QoL (ΔR²=0.20; p=.008). No moderation effect was found on informant agreement. Conclusion: In adolescents with ADHD or anxiety disorders, adolescent–parent discrepancies in QoL assessments may vary by diagnosis and be influenced by symptom severity and family relationships.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve ağır duygudurum düzensizliği olan çocuk ve ergenlerin nöropsikolojik performanslarının karşılaştırılması
Comparison of neuropsychological performances of children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder and severe mood dysregulation
PINAR URAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRİM GÜNAY KILIÇ
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerin kardeşlerinde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtileri, duygusal davranışsal sorunlar ve psikopatoloji
Attention deficit hyperactivity disorder symptoms, emotional, behavioral problems and psychopatology in siblings of children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
SEBLA GÖKÇE İMREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. AYŞE ARMAN
- İnternet bağımlılığı tanısı alan ergenlerin sosyal bilişsel becerilerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
HOZAN SAATÇIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİDE AYDIN
PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde siber zorbalık ve mağduriyetin prevalans ve prediktörleri
Prevalence and associated factors of cyber bullying and victimization in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder
BURCU ECE KÖK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT COŞKUN
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde internet bağımlılığının prevalansı ve prediktörleri
Prevalence and predictors of internet addiction in adolescents with attention deficit and hyperactivity disorder
ÖZGÜR ÖNDER DEMİRTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT COŞKUN