Orhan Pamuk, Elfriede Jelinek ve Alasdair Gray'in seçili eserlerinin Freud'un içgüdü kuramı bağlamında karşılaştırılması
Comparison of selected works of Orhan Pamuk, Elfriede Jelinek and Alasdair Gray within the context of Freud's instinct theory
- Tez No: 953358
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN ŞEFİK ERKURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Karşılaştırmalı Edebiyat, Psikoloji, Comparative Literature, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikanalitik, İd-Ego-Süperego, Eros/Thanatos, Oidipus/Elektra, Psychoanalytic, Id-Ego-Superego, Eros/Thanatos, Oedipus/Electra
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Karşılaştırmalı Edebiyat Disiplinlerarası Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Psikanaliz, bireyin iç dünyasını anlamaya yönelik kuramsal bir yaklaşımdır; edebiyat ise bireyin bu iç dünyanın yansıtılabildiği bir anlatım aracıdır. Sigmund Freud'un psikanalitik çözümlemelerini edebi metinler üzerinden gerçekleştirmesiyle birlikte, psikanaliz edebiyat incelemelerinde önemli bir yer edinmiştir. Sadece gerçek bireylerin değil, kurmaca karakterlerin de psikanalitik açıdan incelenmesi mümkün hâle gelmiştir. Bu çalışmada, Freud'un psikanalitik kuramı çerçevesinde bireyin psişesi edebi metinler aracılığıyla incelenmiştir. Araştırma; Türk, Avusturya ve İskoç edebiyatlarına ait üç roman üzerinden yürütülmüştür. Türk Edebiyatı'ndan Orhan Pamuk'un Kırmızı Saçlı Kadın adlı romanı, Avusturya Edebiyatı'ndan Elfriede Jelinek'in Piyanist (Die Klavierspielerin) isimli eseri ve İskoç Edebiyatı'ndan Alasdair Gray'in Zavallılar (Poor Things) adlı yapıtı analiz edilmiştir. Söz konusu eserler, Freud'un temel kuramsal kavramları olan İd-Ego-Süperego yapıları, ile Thanatos içgüdüleri ve Oidipus/Elektra kompleksleri bağlamında incelenmiş; ardından karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, farklı etnik köken, kültür, dönem ve cinsiyet yapılarına sahip karakterlerin, içsel dünyalarının edebi metinler aracılığıyla nasıl yansıtıldığı ortaya koymaktır. Üç farklı ulus edebiyatında psikanalitik temsillerin karşılaştırmalı olarak ele alındığı üçlü bir çalışma, literatürde sınırlı olmasından dolayı, bu alana katkı sunmayı hedeflemektedir. Çalışmada, temel olarak Psikanalitik İnceleme Yöntemi kullanılmış; ancak bazı durumlarda Sosyolojik ve Hermaneutik İnceleme Yöntemlerden de yararlanarak çok yönlü bir analiz yaklaşımı benimsenmiştir. Sonuç olarak, edebi metinlerin farklı dönem veya kültüre ait olmalarına rağmen, farklılıklar kadar benzer psikanalitik dinamiklerle de karşılaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Psychoanalysis is a theoretical approach aimed at understanding the inner world of the individual, while literature serves as a medium through which this inner world can be expressed. With Sigmund Freud's application of psychoanalytic analysis to literary texts, psychoanalysis has gained a significant place within literary studies. It has become possible to examine not only real individuals but also fictional characters from a psychoanalytic perspective. In this study, the psyche of the individual is analyzed through literary texts within the framework of Freud's psychoanalytic theory. The research is conducted through the analysis of three novels from Turkish, Austrian, and Scottish literatures. The Red-Haired Woman (Kırmızı Saçlı Kadın) by Orhan Pamuk from Turkish literature, The Piano Teacher (Die Klavierspielerin) by Elfriede Jelinek from Austrian literature, and Poor Things by Alasdair Gray from Scottish literature constitute the primary texts of the analysis. These works are examined in relation to Freud's key theoretical concepts: the structures of Id, Ego, and Superego; the instinct of Eros and Thanatos; and the Oedipus/Electra complexes. Subsequently, the texts are evaluated through a comparative lens. The aim of the study is to reveal how characters from diverse ethnic backgrounds, cultures, historical periods, and gender identities reflect their inner worlds through literary narratives. Given the limited number of comparative psychoanalytic studies across these three national literatures, this tripartite analysis seeks to contribute to the field. While the primary methodology employed is psychoanalytic literary criticism, sociological and hermeneutic approaches are also occasionally applied to ensure a multidimensional analysis. Ultimately, despite the texts belonging to different periods and cultural contexts, the study reveals that they share psychoanalytic dynamics as much as they differ.
Benzer Tezler
- Doğuştan kalça çıkıklı hastalarda kalça patolojilerinin bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NECDET ŞÜKRÜ ALTUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Ortopedi ve TravmatolojiGazi ÜniversitesiOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ORHAN ASLANOĞLU
- Ege bölgesi keçi liflerinin bazı önemli fiziksel, kimyasal özellikleri ve değerlendirme imkanları
Başlık çevirisi yok
NİLÜFER ERDEM
Doktora
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSEREN YAZICIOĞLU
- Gazi tipi eksternal fiksatörlerle yapılan uygulamalarda kırık hattındaki kompresyonun biyomekanik olarak“strain gage”lerle tayini
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN ŞENGÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Ortopedi ve TravmatolojiGazi ÜniversitesiOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN ASLANOĞLU
- Kaza sonucu meydana gelen akut zehirlenmeler ve ilaç zehirlenmeleri
Başlık çevirisi yok
SELMA YURTDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ORHAN ASLANOĞLU