Kırsalda yaşayan tip 2 diyabetlilerin hastalığa ilişkin stigmaları ve ilişkili faktörleri: Kesitsel bir çalışma
Diabetes-related stigma and associated factors among individuals with type 2 diabetes living in rural areas: A cross-sectional study
- Tez No: 953620
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA YELDA ÖZER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabet, Stigma, Kırsal Alan, Aile İşlevselliği, Birinci Basamak, Type 2 Diabetes, Stigma, Rural Area, Family Functioning, Primary Care, Psychosocial Impact
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Son yıllarda diyabet stigma araştırmaları artmış; bu durumun öz bakım, psikososyal işlevsellik ve klinik sonuçlar üzerinde olumsuz etkiler yarattığı gösterilmiştir. Bu çalışma, kırsalda yaşayan tip 2 diyabetli bireylerde hastalığa ilişkin stigma düzeyini belirlemeyi; sosyodemografik, klinik özellikler ve aile işlevselliği ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışmanın evrenini; Adana ili Karataş ilçesinde bulunan Karataş Merkez Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, tip 2 diyabet tanısı konmuş 279 birey oluşturdu. Katılımcılar telefonla aranarak çalışmaya davet edildi ve gönüllü olan 201 birey ile 01 Mart–30 Mayıs 2025 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler gerçekleştirildi. Veri toplama sürecinde katılımcılara“Sosyodemografik Bilgi Formu”,“Aile APGAR Ölçeği”ve“Diabetes Stigma Assessment Scale-2 (DSAS-2)”uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi, IBM SPSS Statistics 20.0 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş; analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların (n=201) 94'ü kadın (%46,8), 107'si (%53,2) erkekti ve yaş ortalamaları 62,2±10,7 (28-64) olarak bulundu. Gelir durumunun çok düşük 154 (%76,6) ve düşük olduğunu bildiren 22 (%10,9) kişiydi. Okuryazar olmayan 48 (%23,9), ilkokul mezunu 118 (%58,7) ve yüksek öğrenim görenler 10 (%5) kişiydi. Ortalama çocuk sayısı 4,1 idi. Tip 2 diyabet dışında kronik hastalık varlığı %68,2 oranındaydı. Katılımcıların DSAS-2 toplam puanı 39,4±9,2 olup, en yüksek varyasyon öz stigmada gözlendi. Gelir düzeyi düşük olanlarda (p=0,005), tip 2 diyabet dışında kronik hastalığı olup ilaç kullananlarda (p=0,008) toplam stigma puanı yüksek bulundu. Aile işlevselliği yüksek bulunmakla birlikte (%88,6 yüksek APGAR puanı), aile işlevselliği ile stigma arasında anlamlı ilişki (r=0,0244, p=0,738) gözlenmedi. Diyabet takip ve yönetiminde destek alanların oranı %58,2'ydi ve en yüksek oranla eşlerinin (%31,3) destek olduğu tespit edildi. Çocuk sayısı ile toplam stigma (p=0,035), stigma FD (Farklı Davranılması) (p=0,006) ve öz stigma (p=0.003) düzeyi arasında pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Kırsalda yaşayan tip 2 diyabetlilerde hastalıklarına ilişkin stigma mevcuttur. Gelir düzeyi düşük olanlarda, diyabet dışında kronik hastalığı olup ilaç kullananlarda stigma puanının yüksek olması ve çocuk sayısı arttıkça stigma puanının da artması dikkat çekicidir. Bu bağlamda, birinci basamak sağlık hizmetlerinde stigma farkındalığı artırılmalı, hasta eğitimi ve sosyal destek mekanizmaları güçlendirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Objectives: In recent years, research on diabetes-related stigma has increased, demonstrating its adverse effects on self-care behaviors, psychosocial functioning, and clinical outcomes. This study aimed to assess the level of disease-related stigma among individuals with type 2 diabetes mellitus (T2DM) living in rural areas, and to evaluate its associations with sociodemographic and clinical characteristics as well as family functionality. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted in the Karataş Central Family Health Center, located in the Karataş district of Adana Province. The study population included 279 individuals diagnosed with T2DM who were registered with the center. Of these, 201 individuals who volunteered to participate were interviewed face-to-face between March 1 and May 30, 2025, after being contacted by phone. Data were collected using the“Sociodemographic Information Form,”the“Family APGAR Scale,”and the“Diabetes Stigma Assessment Scale-2 (DSAS-2).”Statistical analysis was performed using IBM SPSS Statistics 20.0, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: Of the 201 participants, 94 (46.8%) were female and 107 (53.2%) were male, with a mean age of 62.2±10.7 years (range: 28–64). The majority reported very low (76.6%) or low (10.9%) income levels. Educational attainment was low: 23.9% were illiterate, 58.7% had completed primary school, and only 5% had higher education. The mean number of children was 4.1. Chronic comorbidities other than diabetes were reported by 68.2% of participants. The mean DSAS-2 score was 39.4±9.2, with the highest variation observed in the self-stigma subdomain. Participants with low income (p=0.005) and those using medications for comorbid chronic conditions (p=0.008) had significantly higher total stigma scores. While family functionality was generally high (88.6% had high APGAR scores), no significant correlation was found between family functioning and stigma (r=0.0244, p=0.738). Social support during diabetes management was reported by 58.2% of participants, with spouses being the most common source (31.3%). A positive correlation was identified between number of children and total stigma (p=0.035), stigma related to differential treatment (p=0.006), and self-stigma (p=0.003). Conclusion: Individuals with T2DM residing in rural areas experience significant levels of disease-related stigma. Notably, stigma scores were higher among those with lower income, those with comorbid chronic diseases requiring medication, and those with higher numbers of children. These findings underscore the need to enhance stigma awareness in primary healthcare settings, and to strengthen patient education and social support mechanisms.
Benzer Tezler
- Üniversite hastanesi çalışanlarının aşı davranışları ve aşı karşıtlığı düzeyi
Vaccine attitude and antivaccination level of employee at university hospital
CİHAN COŞKUNTUNCEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKAN MELİH ŞAHİN
- Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde alveolar ekinokokkozisin yaygınlığında köpeklerin rolü
The role of stray DOGS on alveolar echinococcosis in the northeastern Turkey
MUZAFFER AKYÜZ
Doktora
Türkçe
2022
ParazitolojiAtatürk ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA AVCIOĞLU
- Meme kanseri farkındalık eğitiminin kırsalda yaşayan kadınların taramaya yönelik inançlarına etkisi
The effect of breast cancer awareness education on the beliefs of rural women about screening
GÖKHAN İŞCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiÇukurova ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA YELDA ÖZER
- Investigation of the effect of the burnout level of nurses working in the emergency department on the quality of care
Acil servisinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyinin bakım kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
ZAHRAA HASAN RHAIF AL-IRAYFAWEE
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER GÖNEN ŞENTÜRK
- Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servis Kliniği'ne düşme şikayeti ile başvuran 65 yaş ve üzeri hastaların düşme açısından risk faktörlerinin araştırılması
Investigation of the risk factors for dropping of patients over 65 years old who applied with the complaint of dropping to Ankara Numune Training and Research Hospital Emergency Service Clinic
MEBRURE BEYZA GÖKÇEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. İSMAİL KASIM