Annelerde kabul ve kararlılık terapisi temelli bibliyoterapinin işlevsel olmayan disiplin uygulamaları, ebeveyn öz-yeterliği, psikolojik esneklik ve değer odaklı yaşam üzerine etkililiği: Tek olgulu deneysel çalışma
The effectiveness of acceptance and commitment therapy-based bibliotherapy on dysfunctional discipline strategies, parental self-efficacy, psychological flexibility and value-oriented life in mothers: A single-case experimental study
- Tez No: 953686
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELA ARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ebeveynler için çeşitli tavsiyeler sunan pek çok kaynak olsa da ebeveynlerin çocuk yetiştirirken karşılaştıkları zorluklarda içsel süreçlerini göz önüne alan müdahaleler oldukça kısıtlıdır. Okul öncesi çağda çocuğu olan altı anneyle gerçekleştirilen bu bibliyoterapi çalışmasında Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli bir kendine yardım kitabının etkisi incelenmiştir. Tek olgulu deneysel tasarıma sahip çalışma, ABC dizaynı şeklinde, başlangıç seviyesi, müdahale ve takip aşamalarından oluşmaktadır. Müdahale sürecinde katılımcıların Keyifli Ebeveynlik (Coyne ve Murrell, 2021) isimli kitabı okumaları, uygulamalara aktif katılım göstermeleri ve deneyimlerini not almaları beklenmiştir. Haftalık olarak gerçekleştirilen görüşmelerle okuma süreci desteklenmiştir. Veri toplama sürecinde işlevsel olmayan disiplin davranışlarını ölçmek için Ebeveynlik Ölçeği (EÖ); Değer Odaklı Yaşam Ölçeği (DOYÖ), Ebeveyn Psikolojik Esneklik Ölçeği (EPEÖ) ve Ebeveyn Öz-Yeterlik Ölçekleri kullanılmıştır. Standart ölçekler tam form halinde müdahale öncesinde, sonrasında ve takip sürecinde toplanmış ve katılımcılar süreç boyunca günlük formlar sayesinde izlenmiştir. Tam formlardan elde edilen veriler RCI analiziyle, günlük veriler ise görsel analiz ve Tau-U analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, müdahalenin işlevsel olmayan disiplin davranışları üzerinde azaltıcı yönde etki gösterdiğini, bu etkinin çoğunlukla kalıcı olduğunu göstermektedir. DOYÖ günlük ölçümlerde çoğu katılımcıda artış gözlenmişken tam form için özellikle“tutarlılık”boyutunda hemen her katılımcıda takip aşamasında da devam eden artışlar görülmüştür. EPEÖ günlük ölçümlerinde iki katılımcıda güvenilir artış görülmüş, tam formda ise katılımcıların yarısında artış ve bir katılımcıda düşüş gözlenmiştir. Ebeveyn öz-yeterliğinde kısa vadeli artışlar saptanmıştır. Sonuçlar, ilgili bibliyoterapi çalışmasının değer odaklı davranışlarda ve işlevsiz disiplin davranışlarında etkili bir müdahale olduğunu, ancak ebeveynliğe dair psikolojik esneklik üzerinde kısmi bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Günlük ölçümlerle genel ölçümler tutarlı sonuçlar vermemiştir.
Özet (Çeviri)
Although numerous resources offer various recommendations for parents, interventions that consider parents' internal processes in the face of child-rearing challenges remain limited. This bibliotherapy study, conducted with six mothers of preschool-aged children, examined the impact of a self-help book based on the Acceptance and Commitment Therapy (ACT) approach. The research employed a single-case experimental design in an ABC format, consisting of baseline, intervention, and follow-up phases. During the intervention phase, participants were expected to read The Joy of Parenting (Coyne & Murrell, 2021), actively engage with its exercises, and record their experiences. The reading process was supported by weekly meetings. To assess outcomes, the Parenting Scale (PS), Valued Living Questionnaire (VLQ), Parent Psychological Flexibility Questionnaire (PPFQ), and Parental Self-Efficacy Scales were administered. Standardized scales were collected in full form at pre-, post-, and follow-up phases, while participants were also monitored through brief daily forms throughout the process. Data from the full forms were analyzed using Reliable Change Index (RCI), and daily data were evaluated through visual analysis and Tau-U analysis. Findings indicated that the intervention had reducing and generally lasting effect on dysfunctional discipline strategies. In the VLQ, increases were observed in most of the participants' daily scores, while the full forms revealed increases—particularly in the“consistency”subscale—across nearly all participants during follow-up. In the PPFQ results, reliable improvements were found in two participants via daily measurements, whereas full forms showed improvement in half of the participants and a decrease in one. Although short-term increases in parental self-efficacy were identified, these effects did not persist in the long term. Overall, the results suggest that this bibliotherapy intervention was effective in promoting values-based behaviors and reducing dysfunctional parenting practices, though it had only a limited impact on promoting parental psycholoical flexibility. Daily and standardized assessments did not yield fully consistent results.
Benzer Tezler
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Sivas yöresinde 0-24 aylık çocuğu olan annelerin çocuklarını anne sütü ile beslemelerine ilişkin bilgi ve uygulamaları
Başlık çevirisi yok
FİRDEVS ERDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Nüfus kayıtlarının demografik analizler amacıyla kullanılması üzerine bir çalışma
Başlık çevirisi yok
ŞÖHRET BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
DemografiEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET İKİZ
- Anne ve yenidoğanda T4 ve TSH düzeylerinin ölçülmesi ve tiroid fonksiyonlarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HATİCE YENER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıTrakya ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEZER HATEMİ