Multipl Skleroz hastalarında beklenen stigma ile yaşam doyumu ilişkisinde psikolojik ve sosyal iyi oluşun aracı rolü
The mediator role of psychological and social well-being in the relationship between stigma and life satisfaction in multiple sclerosis patients
- Tez No: 954598
- Danışmanlar: PROF. TANER ARTAN, DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE SELİN IRMAK YAŞAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Sosyal Hizmet, Psychology, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, beklenen stigma, psikolojik iyi oluş, sosyal iyi olma, yaşam doyumu, Multiple Sclerosis, anticipated stigma, psychological well-being, social well-being, life satisfaction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada MS hastalarında beklenen stigma ile yaşam doyumu ilişkisinde psikolojik ve sosyal iyi oluşun aracı rolü incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma, nedensel ilişkisel araştırma modeli temelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 18 yaş ve üzerinde gönüllü olarak araştırmaya katılmayı kabul eden kolayda örnekleme tekniğiyle seçilen Multipl Skleroz tanısına sahip 495 birey oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Sosyal İyi Olma Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın verileri, SPSS 25 ve PROCESS Macro (Model 4) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma modelinde MS hastalarında beklenen stigma bağımsız değişken (X), yaşam doyumu bağımlı değişken (Y), psikolojik iyi oluş (M1) ve sosyal iyi oluş (M2) ise aracı değişkenler olarak yer almıştır. Analiz sonuçlarına göre MS hastalarında beklenen stigmanın psikolojik iyi oluş ve sosyal iyi oluş üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, MS hastalarında beklenen stigmanın hem psikolojik iyi oluş (B=-.376, p<.001) hem de sosyal iyi oluş (B=.518, p<.001) üzerinde anlamlı ve negatif etkisi olduğu saptanmıştır. Ayrıca beklenen stigmanın yaşam doyumu üzerindeki toplam etkisi anlamlı ve negatiftir (B=-.2217, β=-.4375, p<.001). Dolaylı etkilere bakıldığında, beklenen stigmanın yaşam doyumu üzerindeki doğrudan etkisi azalmış ancak anlamlılığını korumuştur (B=-.0838, β =-.1653, p<.001). Bu sonuçlar, psikolojik ve sosyal iyi oluşun, beklenen stigma ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermektedir. Bu kapsamda MS hastalığına dair farkındalığın artırılmasına yönelik uygulamaların, bireylerin psikolojik ve sosyal iyi oluş düzeyini yükselteceği ve bireylerin yaşamına olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca MS hastalarında stigmayı ele alan çalışmaların artmasının ve yapılacak boylamsal çalışmaların, değişkenler arasındaki nedensel ilişkileri daha iyi anlamaya katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the mediating role of psychological and social well-being in the relationship between anticipated stigma and life satisfaction in MS patients. The study was designed based on a causal relational research model. The study sample consisted of 495 individuals with Multiple Sclerosis who were selected by a convenience sampling technique and voluntarily agreed to participate at the age of 18 and over. Data were collected through the Personal Information Form, The Chronic Illness Anticipated Stigma Scale, Psychological Well-Being Scale, Social Well-Being Scale, and Life Satisfaction Scale. The data were analyzed using SPSS 25 and PROCESS Macro (Model 4). In the research model, anticipated stigma in MS patients was the independent variable (X), life satisfaction was the dependent variable (Y), psychological well-being (M1), and social well-being (M2) were mediating variables. According to the results of the analysis, the effects of anticipated stigma on psychological well-being and social well-being in MS patients were examined. According to the findings, anticipated stigma had a significant and negative effect on both psychological well-being (B=-.376, p<.001) and social well-being (B=.518, p<.001) in MS patients. Moreover, the total effect of anticipated stigma on life satisfaction was significant and negative (B=-.2217, β=-.4375, p<.001). Regarding indirect effects, the direct effect of anticipated stigma on life satisfaction decreased but remained significant (B=-.0838, β=-.1653, p<.001). These results suggest that psychological and social well-being partially mediate the relationship between anticipated stigma and life satisfaction. In this context, it is thought that practices aimed at increasing awareness of MS disease will increase the level of psychological and social well-being of individuals and contribute positively to their lives. In addition, it is thought that increasing the number of studies addressing stigma in MS patients and longitudinal studies will contribute to a better understanding of the causal relationships between variables.
Benzer Tezler
- Multipl skleroz hastalarında beklenen damgalamanın yaşam kalitesi ve işlevsellik kaybı ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of anticipated stigma with quality of life and loss of functionality in patients with multiple sclerosis
ONUR KOÇHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ ÖZDEMİROĞLU
- İdiyopatik parkinson hastalığı olan kişilerde stigmatizasyon ve depresyon-anksiyete ilişkisi
Relationship between stigmatization and depression-anxiety among individuals with idiopathic parkinson's disease
FATMANUR ALTUNSOY YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
NörolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYHAN KÖKSAL
- Multipl skleroz hastalarında cinsel işlevlerin değerlendirilmesi
Evaluation of sexual functions in patients with multiple sclerosis
ELİF TUNCAY
- Kadın ve erkek multipl skleroz hastalarında progresif faza geçiş ile ilişkili hastalık özellikleri
Disease properties related to progressive phase transition in women and male multiple sclerosis patients
FERİDE POLADOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
NörolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HURİYE HAYAT GÜVEN
UZMAN BÜLENT GÜVEN
UZMAN FATMA AVŞAR ERTÜRK
- Erken başlangıçlı multiple skleroz hastalarının fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme ile kortikal fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of cortical functions with functional magnetic resonance imaging of early-onset multiple sclerosis patients
ONUR AKÇA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Radyoloji ve Nükleer TıpHacettepe ÜniversitesiRadyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADER KARLI OĞUZ