Sosyal kaygı ı̇le psı̇kolojı̇k kontrol arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇de öz şefkatı̇n aracı rolü
The mediating role of self-compassion in the relationship between social anxiety and psychological control
- Tez No: 956665
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELTEM ANAFARTA ŞENDAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Sosyal Kaygı, Psikolojik Kontrol, Öz Şefkat, Sosyal Öz Şefkat, Beliren Yetişkinlik, Social Anxiety, Psychological Control, Self-Compassion, Social Self-Compassion, Emerging Adulthood
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışmanın temel amacı sosyal kaygı ile ebeveynden algılanan psikolojik kontrol arasındaki ilişkide öz şefkatin aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemi 18-25 yaş aralığında, beliren yetişkinlik dönemindeki 168'i kadın (%63.4) 97'si erkek (%36.6) olmak üzere toplam 265 üniversite öğrencisinden (Xyaş = 20.6, SS = 1.9) oluşmaktadır. Çalışmanın hedefleri doğrultusunda katılımcılara, Demografik Bilgi Formu, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Psikolojik Kontrol Ölçeği (PKÖ), Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu (ÖŞÖ-KF) ve Sosyal Öz Şefkat Ölçeği (SÖŞÖ) uygulanmıştır. Araştırmada SÖŞÖ'nün Türkçeye çevirisi yapılmış, psikometrik özellikleri incelenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 22.0 kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, SÖŞÖ'nün geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya konmuştur. Kadın ve erkek farklarının belirgin olarak izlenmesiyle araştırmada aracı model testi her iki cinsiyet için ayrı şekilde incelenmiştir. Kadınlarda sosyal öz şefkatin, anneden algılanan psikolojik kontrolün sosyal kaygı üzerindeki etkisinde tam aracılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Erkeklerde ise sosyal öz şefkatin, anneden algılanan psikolojik kontrolün sosyal kaygı üzerindeki etkisinde kısmi aracılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet farklılıklarına ek olarak, araştırma modelinde ebeveynden algılanan psikolojik kontrolün alt boyutları açısından ortaya çıkan farklılıklar dikkat çekmiştir. Buna göre, kadın ve erkeklerin sosyal kaygı deneyimlerinin ebeveynlerinden algıladıkları psikolojik kontrolün farklı alt boyutları ile ilişkili olduğu incelenmiştir. Ayrıca aracı modelde erkekler için kardeş sayısının belirleyici olduğu görülmüştür. Sonuçlar hem sosyal kaygının ebeveyn psikolojik kontrolü ve öz şefkat aracılığıyla incelenmesi hem de klinik alana katkıları açısından tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The primary aim of this study is to examine the mediating role of self-compassion in the relationship between social anxiety and perceived parental psychological control. The sample of the study consists of 265 university students aged between 18 and 25 (M = 20.6, SD = 1.9), including 168 women (63.4%) and 97 men (36.6%). In line with the objectives of the study, participants completed the Demographic Information Form, the Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS), the Psychological Control Scale (PCS), the Self-Compassion Scale – Short Form (SCS-SF), and the Social Self-Compassion Scale (SSCS). The SSCS was translated into Turkish and its psychometric properties were examined. The data were analyzed using SPSS 22.0. The analyses revealed that the SSCS is a valid and reliable measurement tool. Due to the distinct differences observed between women and men, the mediation model was tested separately for each gender. For women, social self-compassion fully mediated the relationship between perceived maternal psychological control and social anxiety. For men, social self-compassion was found to partially mediate this relationship. In addition to gender differences, the study also highlighted the distinct effects of the subdimensions of perceived parental psychological control within the research model. Accordingly, the social anxiety experiences of women and men were found to be associated with different subdimensions of perceived psychological control from their parents. Furthermore, the number of siblings was found to be a significant factor in the mediation model for men. The results are discussed in terms of the role of parental psychological control and self-compassion in social anxiety, as well as their implications for clinical practice.
Benzer Tezler
- An examination of psychological distress and well-being in a community sample: Test of Acceptance Commitment Therapy model
Psikolojik sıkıntı ve iyi oluşla ilgili değişkenlerin toplum örnekleminde Kabul Karalılık Terapisi perspektifinden incelenmesi
MACİDE ZEYNEP BİLSEL SÜNER
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY DİRİK
- Çocuklukta onaylamayan çevre ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide içselleştirilmiş utanç, öz şefkat ve zıtlıktan kaçınmanın aracı rolünün incelenmesi
An examination of the mediating role of internalized shame, self-compassion, and contrast avoidance in the relationship between invalidating childhood environment and social anxiety
RUMEYSA ÖZLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI
- Sağlıklı yetişkinlerin iç konuşma deneyimleri: Karma desenli bir araştırma
Inner speech experiences of healthy adults: A mixed-method design research
SELVİNAZ ÇINAR PARLAK
- The relationship of parental psychological control and autonomy support with adolescent anxiety: The role of different self constructs
Ebeveyn psikolojik kontrolü ve özerklik desteğinin ergen kaygısı ile ilişkisi: Farklı benlik yapılarının rolü
HATİCE ŞEN ASLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiTed ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. F. MELİKE SAYIL
- The mediating role of distress tolerance in the relationship between misophonia and anxiety sensitivity
Mizofoni ve kaygı duyarlılığı arasındaki ilişkide sıkıntıya dayanmanın aracı rolü
ASLI AŞIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP MAÇKALI