Basketbol hakemlerinde olumlu ve olumsuz duyguların karar verme üzerindeki etkisi
The effect of positive and negative emotions on decision-making in basketball referees
- Tez No: 957356
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLTEN HERGÜNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Basketbol, hakem, duygu durumu, karar verme, Basketball, referee, mood, decision making
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hakemlerin verdikleri bu kararlar anlık, yani doğal bir şekilde meydana gelmektedir. Bu nedenle, hakemlerin müsabaka sırasında yaşanan olayları kurallara uygun bir biçimde yönetme yeteneğine sahip olmaları ve doğru kararlar alabilmek için esnek düşünerek çeşitli alternatif çözümler değerlendirmeleri gerektiği düşünülmektedir. Bu araştırmada, basketbol hakemlerinde olumlu ve olumsuz duyguların karar verme üzerinde etkisinin olup olmadığının ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye Basketbol Federasyonunda görev yapan basketbol hakemleri, örneklemi ise söz konusu evren içerisinden kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 262'si erkek 99'u kadın toplam 361 basketbol hakemi oluşturmuştur. Araştırmada“Kişisel Bilgi Formu”, Watson ve diğerleri tarafından (1988) geliştirilen Gençöz (2000) tarafından Türkçeye uyarlanan“Pozitif-Negatif Duygu Ölçeği”ve Mann ve diğerleri (1998) tarafından geliştirilen Deniz (2004) tarafından Türkçeye uyarlanan“Melbourne Karar Verme Ölçeği II”kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA), Pearson korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde duygu durumlarında cinsiyete, medeni duruma, eğitim durumuna, yaşa ve hakemlik yıllarına göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<,05). Karar verme becerilerinde ise benzer şekilde cinsiyete, medeni duruma, eğitim durumuna, yaşa ve hakemlik yıllarına göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<,05). Olumlu duygular ile dikkatli karar verme arasında pozitif yönde orta düzeyde, kaçıngan, erteleyici ve panik karar verme arasında ise negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir (p<,05). Olumsuz duygular ile dikkatli karar verme arasında negatif yönde orta düzeyde, kaçıngan, erteleyici ve panik karar verme arasında ise pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir (p<,05). Ayrıca duyguların karar verme üzerinde anlamlı yordayıcı güce sahip olduğu tespit edilmiştir (p<,05). Sonuç olarak hakemlerin müsabakalar esnasındaki duygu durumlarının karar vermelerinde önemli bir faktör olduğu sonucuna varılmaktadır. Günümüzde, insanların gündelik hayatlarında yaşadığı birçok olayın olması ve bu olayların onların psikolojisi üzerinde bıraktığı etkiler düşünüldüğünde hakemlerin yönettiği müsabakalarda yaşadıkları negatif olayları geride bırakıp pozitif oldukları taktirde, müsabakaları da aynı pozitiflikle ve daha başarılı yönetecekleri düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The decisions made by referees are instantaneous, meaning they occur naturally. Therefore, it is believed that referees must have the ability to manage incidents that occur during a match in accordance with the rules and evaluate various alternative solutions with flexible thinking in order to make the right decisions. This study aims to determine whether positive and negative emotions have an effect on decision-making in basketball referees. A correlational survey model was preferred in the study. The universe of the study consisted of basketball referees working for the Turkish Basketball Federation, and the sample consisted of a total of 361 basketball referees, 262 of whom were male and 99 of whom were female, selected from the universe using the convenience sampling method. The study utilized a“Personal Information Form,”the“Positive-Negative Affect Scale”developed by Watson et al. (1988) and adapted into Turkish by Gençöz (2000), and the“Melbourne Decision Making Scale II”developed by Mann et al. (1998) and adapted into Turkish by Deniz (2004). Independent groups t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation, and regression analyses were used to analyze the data. When the research findings were examined, significant differences were found in emotional states according to gender, marital status, educational status, age, and years of refereeing (p<.05). Similarly, significant differences were found in decision-making skills according to gender, marital status, educational status, age, and years of refereeing (p<.05). A moderate positive relationship was found between positive emotions and careful decision-making, while a moderate negative relationship was found between negative emotions and avoidant, procrastinating, and panicked decision-making (p<.05). A moderate negative relationship was found between negative emotions and careful decision-making, and a moderate positive relationship was found between negative emotions and avoidant, procrastinating, and panicky decision-making (p<.05). In addition, emotions were found to have a significant predictive power over decision-making (p<.05). In conclusion, it is concluded that referees' emotional states during matches are an important factor in their decision-making. Considering the many events people experience in their daily lives and the effects these events have on their psychology, it is thought that if referees can leave behind the negative events they experience during the matches they officiate and remain positive, they will be able to manage the matches with the same positivity and greater success.
Benzer Tezler
- Üst klasman basketbol hakemlerinin reaksiyon zamanları
Reaction times of top class basketball refesees
ALİ SERKAN EMLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
SporEge ÜniversitesiHareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FERİT ACAR
- Farklı spor branşlarındaki hakemlerin değer yargılarının insani değerler açısından incelenmesi
Investigation of the value judgements of referees from various branches of sports in terms of human values
ATAKAN AKSU
- Basketbol klasman hakemlerinin iletişim becerilerinin problem çözme süreçleri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of communication skills of basketball classification officials on problem solving processes
AYGÜN AKGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TONGUÇ OSMAN MUTLU
- Elit basketbol hakemlerinin kaygı düzeyleri ve beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between anxiety levels and nutritional habits among elite basketball referees
CEREN PAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTTALİP AYAR
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA MERT BİBEROĞLU
- Ankara bölgesi basketbol hakemlerinin sosyo-ekonomik yapılarının incelenmesi ve hakemliği seçme nedenleri üzerine bir araştırma
Investigation basketball referees?s socioeconomic structure in ankara region and research about why is choosing refereeing
MUSTAFA KAAN UZUNKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MEHMET KOÇAK