Derna eski kentinde, libya'da kentsel tasarım ve peyzaj mimarlığı kriterlerine göre yer ve iklim ile doğal ve kültürel değerler için kentsel senaryoların tasarımı
Urban scenario design for natural and cultural values based on urban design and landscape architecture criteria in relation to place and climate in the historic city of derna, libya
- Tez No: 959298
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÇETİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Mimarlık, Landscape Architecture, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Derne Eski Kenti'nin çöl iklim koşulları altında maruz kaldığı kentsel ısı adası etkilerini, bitki örtüsü kaybını ve tarihî dokunun tehdit altındaki kültürel peyzaj değerlerini bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Uzaktan algılama, coğrafi bilgi sistemleri (CBS), istatistiksel modelleme ve açıklanabilir yapay zekâ tekniklerinin birlikte kullanıldığı bu araştırma; hem bilimsel geçerliliği yüksek çıktılar üretmiş hem de pratikte uygulanabilir senaryo önerileri ortaya koymuştur. Çalışmada 1991–2024 dönemine ait Landsat ve Sentinel-2 uydu verileri kullanılarak LST, NDVI ve SUHII gibi göstergeler hesaplanmıştır. Morfolojik analizler için 2B (yapı yoğunluğu, geçirimsiz yüzey) ve 3B (bina yüksekliği, gökyüzü görüş faktörü) göstergeler türetilmiştir. 300 m grid bazlı peyzaj metrikleri analiz edilmiş, modelleme ve makine öğrenmesi ile LST üzerindeki belirleyici değişkenler açıklanabilir hâle getirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; yapı hacmi yoğunluğu, bina yüksekliği ve düşük SVF değerleri LST'yi anlamlı şekilde artırmaktadır. NDVI ile LST arasında negatif bir ilişki belirlenmiş; bitki örtüsünün bulunduğu bölgelerde LST ortalama 3–4 °C daha düşük bulunmuştur. Geliştirilen doğa temelli senaryoların uygulandığı pilot alanlarda LST %18 oranında azalmış, NDVI %25 artmıştır. SHAP analizine göre LST üzerinde en etkili değişkenler BVD (%47,9), NDVI (%22,8) ve BH (%17,4) olmuştur. Bu çalışma, tarihî kentlerde sürdürülebilir mikroiklim planlaması için çok disiplinli ve veri temelli bir model önermekte; uzaktan algılama ve açıklanabilir yapay zekâ destekli analizlerin karar vericilere rehberlik edebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study proposes an integrated spatial planning model for the historical city center of Derna, Libya, based on urban design and landscape architecture criteria under hot desert climate conditions. The research aims to assess the impacts of urbanization, vegetation loss, and increasing surface temperature on the urban microclimate and cultural landscape using a multi-disciplinary approach that combines remote sensing, geographic information systems, modeling, and explainable artificial intelligence. Using Landsat and Sentinel-2 satellite images from 1991 to 2024, key indicators such as Land Surface Temperature (LST), Normalized Difference Vegetation Index (NDVI), and Surface Urban Heat Island Intensity (SUHII) were derived. In addition, two-dimensional (2D) and three-dimensional (3D) urban morphological indicators—including building density (BD), impervious surface fraction (ISF), building height (BH), building volume density (BVD), and sky view factor (SVF)—were calculated at a 300 m grid scale. Machine learning models with SHAP were used to interpret the most influential variables affecting LST. The findings reveal that higher building volume density and increased impervious surfaces significantly raise LST, whereas NDVI values are negatively correlated with LST. Regions with dense vegetation were found to be 3–4 °C cooler than built-up areas. SHAP results indicated that BVD (47.9%), NDVI (22.8%), and BH (17.4%) were the most influential variables affecting LST. Scenario-based simulations demonstrated that nature-based solutions (e.g., green corridors, permeable surfaces, micro green islands) implemented in pilot areas led to an 18% decrease in LST and a 25% increase in NDVI. The study underscores the importance of integrating cultural and ecological parameters into climate-adaptive design and offers a replicable, data-driven planning framework for historic cities in arid regions.
Benzer Tezler
- Laboratuvarda üretilen lasioderma serricorne (F) (Col.Anobii dae)'nin biyolojisi üzerinde bir araştırma
A Research on the biology of lasioderma serricorne (F.)
MÜJGAN GÖKTAY
- Kreatin kinaz izozimlerinin sıçan kalbinden saflaştırılması kinetik özelliklerinin ve nitrozolu karsinojen bileşiklerin etkilerinin araştırılması
The Investigation on creatine kinase isozymes purfied from mouse liver kinetic properties and the effects of carcinogen nitroso compounds
YÜKSEL KOCA
- Bursa tıbbi folklorunda kırık-çıkıkla ilgili tedavi yöntemlerinden örnekler ve modern tıp bakımından bazı sonuçlar
Samples from the therapeutical methods in Bursa medical folklore and some results from the paint of modern mecine
NERMİN ERSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Ortopedi ve TravmatolojiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR
- Marmara bölgesinde su ile örtülü alanların orijinal ve yapay landsat-4 görüntü verileri yardımı ile incelenmesi
Die Untersuchung der mit wasser bedeckten flöchen im marmara gebiet mit hilfe der original- und ratiodaten von landsat-4 aufnahmen
DERYA MAKTAV
- İlkokul 5. sınıf öğrencilerinde yaratıcı düşünme yeteneği ile benlik kavramı arasındaki ilişki
Başlık çevirisi yok
DERYA SÜZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜLTER OSKAY
- Fethiye yöresi ormanlarında yangınların gözetlenmesi ve yangın söndürme ekiplerinin planlanması
Observation des incendies, dans la forets de la region de Fethiye et l'organisation des equipes responsable de l'incendie
MEHMET YÜCEL