Bağlanma biçimleri ile somatik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü
The mediating role of alexithymia in the relationship between attachment styles and somatic symptoms
- Tez No: 959381
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ÖZCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bağlanma biçimleri, Somatik belirtiler, Aleksitimi, Attachment styles, Somatic symptoms, Alexithymia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, bireylerin bağlanma biçimleri ile somatik belirti gösterme eğilimleri arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü incelenmiş, araştırma değişkenlerinin demografik özellikler temelinde farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu, çevrim içi anket yöntemiyle ulaşılan, 18–65 yaş aralığında yer alan 250'si kadın ve 72'si erkek olmak üzere toplam 322 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri II (YİYE II), Somatizasyon Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde bağımsız örneklem t-testi, Pearson korelasyon analizi, tek yönlü ANOVA ve aracılık analizini gerçekleştirmek için PROCESS eklentisi ile Hayes Model 4 uygulanmıştır. Demografik değişkenlere göre yapılan analizler, bireylerin sosyodemografik özelliklerine göre bağlanma biçimleri, somatik belirtiler ve aleksitimi düzeylerinde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Cinsiyete göre yapılan analizlerde, erkek katılımcıların aleksitimi düzeyleri ve duyguları söze dökmede güçlük puanları kadın katılımcılara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Medeni durum açısından, bekar bireylerin evli bireylere kıyasla daha yüksek aleksitimi, somatizasyon, kaygılı ve kaçıngan bağlanma puanlarına sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırmanın temel bulgularına göre, kaygılı ve kaçıngan bağlanma biçimi ile aleksitimi ve somatik belirtiler arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Kaçıngan bağlanma ile aleksitimi arasında da pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Aleksitimi ile somatik belirtiler arasındaki ilişkinin de pozitif ve anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yapılan aracılık analizi sonuçlarına göre, bireylerin bağlanma biçimleri ile somatik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin kısmi bir aracı rol üstlendiği görülmüştür. Çalışmanın sonuçları, bireylerin bağlanma örüntülerinin ve duygusal farkındalık seviyesinin hem psikolojik hem de bedensel sağlık üzerinde etkisi olduğunu göstermektedir. Somatizasyonu önleyici klinik müdahalelerde, bireylerin bağlanma tarzları ve duygusal işleme becerilerinin bütüncül bir biçimde değerlendirilmesinin önemli olduğu vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, mevcut literatüre teorik katkı sağlamanın yanı sıra, klinik uygulamalarda da erken müdahale ve doğru yönlendirme stratejileri geliştirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the mediating role of alexithymia in the relationship between individuals' attachment styles and their tendency to report somatic symptoms. It also investigated whether the study variables differed based on demographic characteristics. The research was conducted using a relational survey model. The study group consisted of 322 participants—250 women and 72 men—aged between 18 and 65, who were reached via an online survey method. Data collection tools included the Socio-Demographic Information Form, the Experiences in Close Relationships Inventory-II (ECR-II), the Somatization Scale, and the Toronto Alexithymia Scale. In the analysis of the data, independent samples t-test, Pearson correlation analysis, one- way ANOVA, and mediation analysis using Hayes' PROCESS macro (Model 4) were employed. Analyses based on demographic variables revealed significant differences in attachment styles, somatic symptoms, and levels of alexithymia depending on participants' sociodemographic characteristics. Gender-based analysis showed that male participants had significantly higher levels of alexithymia and greater difficulty verbalizing emotions compared to female participants. Regarding marital status, single individuals were found to have higher levels of alexithymia, somatization, and anxious and avoidant attachment than married individuals. The main findings of the study indicated significant positive relationships between anxious and avoidant attachment styles, alexithymia, and somatic symptoms. A significant positive correlation was also found between avoidant attachment and alexithymia. Additionally, alexithymia was positively and significantly associated with somatic symptoms. Mediation analysis revealed that alexithymia played a partial mediating role in the relationship between attachment styles and somatic symptoms.The results suggest that individuals' attachment patterns and levels of emotional awareness have critical impacts on both psychological and physical health. The study highlights the importance of a holistic evaluation of attachment styles and emotional processing abilities in clinical interventions aimed at preventing somatization. Accordingly, the study aims to contribute not only to the theoretical literature but also to the development of effective early intervention and clinical guidance strategies.
Benzer Tezler
- Psikosomatik deri hastalığı (psöriazis, alopesi areata, kronik spontan/idiopatik ürtiker) tanısı alan erişkinlerde bağlanma stillerinin, öfke ve öfke ifade tarzı ve aleksitimi ile ilişkisinin incelenmesi, sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Examination of the relationship of attachment styles with anger and anger expression and alexithymia in adults diagnosed with psychosomatic skin disease (psoriazis, alopesia areata, chronic spontaneous/idiopatic urticaria)
İREM İLHAN YÜKRÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERVET EBRİNÇ
- Bağlanma stilleri ile psikosomatik şikayetler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Duygu düzenleme güçlüğünün aracı değişken olarak rolü
The examination of the relationship between attachment styles, emotion regulation difficulties and psychosomatic symptoms
BETÜL COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPER ÇUHADAROĞLU
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Aspect verbal en grec Istanbouliote: modele de description fonctionnaliste
Başlık çevirisi yok
EMİNE YAVAŞGEL
Yüksek Lisans
Fransızca
1993
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET GÜZ
- Tiroid agenezili çocuk ve ergenlerde bilişsel fonksiyonlar, yürütücü işlevler ve eşlik eden psikiyatrik belirtilerin incelenmesi
Investigation of cognitive and executive functions and comorbid psychiatric symptoms in children and adolescents with thyroid agenesis
TUĞBA GÜNAY POYRAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA SİBEL DURAK