Meralarda toprak sıkışmasının oluşmasında etkili olan faktörlerin belirlenmesi üzerine araştırmalar
Investigations on determination of factors affecting soil compaction in rangelands
- Tez No: 959995
- Danışmanlar: PROF. DR. MAHMUT REİS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Meralar, hayvansal üretimin temel yem kaynağı olmalarının yanı sıra biyoçeşitliliğin korunması, karbon depolama ve erozyon kontrolü gibi ekosistem hizmetleri açısından büyük önem taşır. Ancak yoğun otlatma, ulaşım yolları ve su kaynakları çevresindeki yoğun kullanım, toprak sıkışmasına yol açarak gözenek hacmini azaltmakta, su geçirgenliğini düşürmekte ve kök gelişimini sınırlandırmaktadır. Bu araştırma, Kahramanmaraş il merkezinin yaklaşık 25 km güneybatısında yer alan Ahır Dağı'ndaki mera alanlarında, toprak sıkışmasına neden olan çevresel ve antropojenik faktörlerin mekânsal etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada yol, su kaynağı, patika, bitki örtüsü yoğunluğu ve eğim olmak üzere beş ana faktör ele alınmış; iki toprak derinliğinde (0–20 cm, 20–50 cm) permeabilite, hacim ağırlığı, gözenek hacmi, maksimum su tutma kapasitesi, organik madde, tane yoğunluğu ve tekstür bileşenleri ile toprak sıkışması arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak her faktör için üç mesafe zonu tanımlanmış; her zon ve derinlikte üçer tekrar ile toplam 270 bozulmamış ve 270 bozulmuş örnek ile 1080 penetrometre ölçümü alınmıştır. One-Way ANOVA, Duncan testi ve Pearson korelasyon analizleri, mekanik baskıya yakın alanlarda permeabilite ve gözenek hacminin azaldığını; hacim ağırlığı ve toprak sıkışmasının arttığını göstermiştir. Bu bulgular doğrultusunda, sürdürülebilir mera yönetiminde otlatma yoğunluğunun dengelenmesi, yolların ve su kaynaklarının planlanmasında toprak yapısının korunmasına öncelik verilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Rangelands are of great importance not only as the primary source of forage for livestock production but also for providing ecosystem services such as biodiversity conservation, carbon sequestration, and erosion control. However, intensive grazing, transportation routes, and concentrated use around water sources lead to soil compaction, which reduces pore volume, decreases water infiltration, and restricts root development.This study was conducted to determine the spatial effects of environmental and anthropogenic factors causing soil compaction in the rangelands of Mount Ahır, located approximately 25 km southwest of the city center of Kahramanmaraş, Türkiye. Five main factors—road, water source, trail, vegetation cover density, and slope—were examined. Relationships between these factors and soil properties, including permeability, bulk density, porosity, maximum water holding capacity, organic matter, particle density, and texture components, along with soil compaction (measured by penetrometer resistance), were investigated at two soil depths (0–20 cm and 20–50 cm).Using a Geographic Information System (GIS) framework, three distance zones were defined for each factor. Within each zone and depth, three replications of undisturbed (bulk density cores) and disturbed soil samples were collected, resulting in a total of 270 undisturbed and 270 disturbed samples, along with 1,080 penetrometer measurements. One-way ANOVA, Duncan's multiple range test, and Pearson correlation analysis revealed that proximity to mechanical pressure sources reduced permeability and porosity while increasing bulk density and soil compaction. Based on these findings, it is recommended that sustainable rangeland management prioritize balancing grazing intensity and carefully plan the placement of roads and water sources to protect soil structure.
Benzer Tezler
- Doğal ve ıslah kapsamındaki meralarda bazı toprak kalite değişkenlerinin değişiminin belirlenmesi
Assessment of changes in some soil quality variables of native pastures and pasteres under a remediation programme
MEMİŞ MEMİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ZiraatGaziosmanpaşa ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET GÜNAL
- Yarı kurak meralarda bitki ve toprak özelliklerinin uzaysal değişkenliğinin analizi
Analysis of spatial variability of soil and plant diversity in semi-arid lands
ÜLKÜ DİKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Ormancılık ve Orman MühendisliğiÇankırı Karatekin ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABİT ERŞAHİN
- Yarı kurak iklim kuşağında yer alan meralarda yabancı otların dağılımı üzerine toprak özelliklerinin etkisi
The effect of soil properties on weed distribution in pature areas at semiarrid regions.
ÇİLEM DOĞAN
- Yarı kurak ve yarı nemli meralarda iklim, bitki ve toprak özelliklerinin çoklu etkileşimlerinin analizi
Semi-arid and semi-humid climate in the pasture, plant and soil analysis of the interaction of multiple properties relationships
ÜLKÜ YILMAZ
Doktora
Türkçe
2021
Ormancılık ve Orman MühendisliğiÇankırı Karatekin ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERİÇ ÇAKIR
- Korunan serin iklim meralarında ortaya çıkan yangının bitki örtüsü ve toprak özelliklerine etkileri
The effects of fire occured in exclosure cool seasons rangelands on vegetations and soil properties
ALİ RIZA SELİCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ERKOVAN