Anadolu'da Yazılmış İlk Türkçe Mesnevilerde Muhammed, Ümmetve Kolektivite
Muhammad, Ummah and Collectivity in the Earliest Turkish Mesnevis Written in Anatolia
- Tez No: 962550
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TÜLAY DEMİRCİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 197
Özet
Bu tez, Anadolu tarihinin demografik ve dinî dönüşümün önemli kırılma noktalarının aşıldığı on dördüncü yüzyılda yazıldığı bilinen veya tahmin edilen Türkçe mesneviler üzerinden, Peygamber odaklı dindarlık söyleminin farklı görünümlerini çok disiplinli bir yaklaşımla yorumlamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Dâsitân-ı İbrâhîm, Dâsitân-ı Güvercin gibi anonim metinler ile Gülşennâme, Garibnâme gibi yazar metinleri çalışma için tercih edilmiştir. Bu metinler edebî analiz, tarihsel bağlamsallaştırma ve fenomenoloji dahil olmak üzere farklı disiplinlerin bakış açılarından incelenerek birbirlerinden farklı olmalarına rağmen birbiriyle ilişkili olan sonuçlara ulaşılmıştır. Söz konusu metinlerin en önemli ortak özelliği toplumsal temalara ve önceliklere işaret etmeleridir. İlk Türkçe mesnevilerde Muhammed kimi zaman ümmetin ruhu, kimi zaman da inanlılar topluluğunu imleyen cismi, bazen manevi sığınağı, birçok zaman da muktedir bir kural koyucu olarak karşımıza çıkar. Bu tezin en önemli iddiasıysa, bu rollerin çeşitliliklerine rağmen ilk Türkçe mesnevilerde yansıtılan dinî-toplumsal söylemin Peygamberin karizması etrafında şekillendiğidir. Bu sav, İslâmî'nin Mesnevî'sindeki nur-ı Muhammedî öğretisi; Sehâvet-i İmam Alî, Dâsitân-ı İbrâhîm gibi metinlerdeki kurban motifi ve teması ve Gülşennâme ve Garibnâme'deki şeriat vurgulu kuralcı dindarlık söyleminin incelenmesiyle desteklenmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to interpret various aspects of Prophet-centered piety discourse in Turkish mesnevis that are known or estimated to have been written in the fourteenth century, a period marked by significant turning points in the demographic and religious transformation of Anatolia. To achieve this goal, anonymous texts like Dâsitân-ı İbrâhîm, Dâsitân-ı Güvercin and authored texts like Gülşennâme, Garibnâme were preferred for the study. These texts have been examined from diverse disciplinary perspectives, including literary analysis, historical contextualization and phenomenology yielding varied, yet interrelated insights. The most important common feature of the texts in question is that they address social themes and priorities. In the first Turkish mesnevis, Muhammad sometimes appears as the spirit of the ummah, sometimes as the body that signifies the community of believers, sometimes as its spiritual shelter and often as a sovereign lawgiver. These diverse roles notwithstanding, the most important claim of this thesis is that the religious-social discourse reflected in the first Turkish mesnevis is centered on the charisma of Muhammad. This claim is demonstrated through an examination of the doctrine of“Light of Muhammad”in the Mesnevi of İslâmî; the motif and theme of sacrifice in texts such as Sehâvet-i İmam Alî and Vefât-ı İbrâhîm; and the normative religious discourse emphasizing sharia in Gülşennâme and Garibnâme.
Benzer Tezler
- Türk evlerinde yapı malzemeleri ve yapım teknikleri
Construction materials and techniques in Turkish houses
MURAT EYÜP COŞKUN
- Kredi derecelendirme kuruluşları ve ülke kredi notlarının makroekonomik belirleyicileri: Panel veri analizi
Credit rating agencies and macroeconomics determinants of sovereign credit ratings: Panel data analysis
ÜMİT YILDIZ
- Mandalardan postmortem elde edilen spermalarda dondurmanın DNA hasarı ve bazı spermatolojik parametreler üzerine etkisi
Effect of cryopreservation on dna damage and various sperm parameters in the post-mortem obtained buffalo
ESER AKAL
Doktora
Türkçe
2014
Veteriner HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiDölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT SELÇUK
- Lise çağı ergenlerde internet kullanımı ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between internet use and loneliness in adolescents
AÇELYA ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEHRA BANU SAYINER
- Anadolu ağızlarında çekim edatları ve çekim edatı olarak kullanılan isimler
Postpositions at Anatolian dialects and nouns used as postpositions
BAHTİYAR BAHŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. NESRİN SİS