Türk Savunma Sanayiinde görev yapan beyaz yakalı çalışanların iş stresi, sezgisel yeme, fiziksel aktivite ve beslenme durumlarının incelenmesi
An investigation of job stress, intuitive eating, physical activity, and nutritional status of white-collar employees in the Turkish Defense Industry
- Tez No: 963360
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM OLCAY EMİNSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Nisan 2024 – Mart 2025 tarihleri arasında Ankara ilindeki savunma sanayi firmalarında çalışan, beyaz yakalı iş tanımına uyan, 24-64 yaşları arasında 152 katılımcı ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan bireylere yüz yüze anket uygulanmış, bireylerin genel bilgileri alınmış; iş stresi düzeyini belirlemek için İş Stresi Ölçeği, sezgisel yeme düzeyini belirlemek için Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (SYÖ-2), fiziksel aktivite düzeylerini belirlemek için Fiziksel Aktivite Ölçeği-2 (FAÖ-2) ve beslenme durumlarını değerlendirmek için Besin Tüketim Sıklığı anketi uygulanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 35.0±7.3 yıldır. Kadınların beden kütle indeksi ortalaması 22.1±2.86 kg/m2, erkeklerin ise 27.0±4.47 kg/m2 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları incelendiğinde; %82.9'unun öğün atladığı ve en çok atlanan öğünün sabah (%72.2) olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların iş stresi düzeyleri incelendiğinde; %19.9'unun sağlığı ve verimliliği olumsuz etkileyecek; %15.2'sinin uyarıcı yönü olan hafif; %34.4'ünün sağlık ve verimlilik açısından elverişli; %30.5'inin bazı yönleri ile kişilere çekici gelen, uyarıcı yönü yüksek ancak sağlığı olumsuz etkileyebilecek özellikte iş stresi düzeyleri olduğu görülmüştür. Fazla mesai yapan katılımcıların iş stresi düzeyinin yapmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0.05). Erkek katılımcıların %98.9'unun, kadın katılımcıların ise tamamının fiziksel aktivite düzeyinin yeterli olduğu görülmüştür. Erkek katılımcıların fiziksel aktivite düzeyinin 2269.6±202.95 MET, kadınların ise 2193.9±156.82 MET olduğu erkek katılımcıların fiziksel aktivite düzeylerinin kadınlardan anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların sezgisel yeme durumu incelendiğinde; erkeklerin koşulsuz yeme izni, duygusal nedenlerden çok fiziksel nedenlere bağlı yemek ve toplam sezgisel yeme düzeyinin kadınlardan anlamlı derecede yüksek olduğu; kadınların ise açlık ve tokluk sinyallerine bağlı yemek düzeyi erkeklerden anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0.05). Katılımcıların İSÖ toplam puanı ile vücut besin seçim uyumu arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde (r=-0.187, p<0.05) ve sezgisel yeme toplam puanı arasında negatif yönlü zayıf düzeyde (r=-0.164, p<0.05) ilişki saptanmıştır. Kadınlarda vücut ağırlığı ile toplam sezgisel yeme puanı arasında negatif yönlü zayıf düzeyde (r=-0.287, p<0.05); erkeklerde ise vücut ağırlığı ile toplam sezgisel yeme puanı arasında negatif yönlü güçlü düzeyde (r=-0.545, p<0.001) ve BKİ ile toplam sezgisel yeme puanı arasında negatif yönlü güçlü düzeyde (r=-0.565, p<0.001) ilişkiler saptanmıştır. Çalışmada, sezgisel yeme davranışları ile fiziksel aktivite düzeyi arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca çalışmada, sezgisel yeme davranışları ile iş stresi düzeyi arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0.05). Bulgular yüksek iş stresinin sağlıklı yeme alışkanlıklarını engelleyebileceğine ve fiziksel aktivitenin ise sezgisel beslenmeyi destekleyici bir faktör olduğuna işaret etmektedir. İş yaşamındaki stresi azaltmaya yönelik girişimlerin, sezgisel yeme davranışlarını olumlu etkileyerek çalışanların genel sağlık durumuna katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted between April 2024 and March 2025 with a total of 152 participants aged 24–64 years, who were employed as white-collar workers in defense industry companies located in Ankara. Face-to-face surveys were administered to the participants to collect general demographic information, assess work-related stress levels using the Work Stress Scale, determine intuitive eating levels using the Intuitive Eating Scale-2 (IES-2), evaluate physical activity levels using the Physical Activity Scale-2 (PAS-2), and assess dietary habits with a Food Frequency Questionnaire. The mean age of the participants was 35.0±7.3 years. The mean body mass index (BMI) was 22.1±2.86 kg/m² for women and 27.0±4.47 kg/m² for men. Regarding eating habits, 82.9% of participants reported skipping meals, with breakfast being the most commonly skipped meal (72.2%). Examination of work stress levels indicated that 19.9% of participants exhibited stress levels likely to adversely affect health and productivity, 15.2% had mild stress with a stimulating aspect, 34.4% demonstrated stress considered favorable for health and productivity, and 30.5% experienced stress that, while potentially appealing in some respects, posed health risks due to high stimulation. It was found that participants who worked overtime had significantly higher work stress levels compared to those who did not (p<0.05). Regarding physical activity, 98.9% of men and all women met recommended activity levels. The mean physical activity level was 2269.6±202.95 MET for men and 2193.9±156.82 MET for women, with men demonstrating significantly higher physical activity levels than women (p<0.05). Analysis of intuitive eating revealed that men scored significantly higher than women on unconditional permission to eat, eating for physical rather than emotional reasons, and total intuitive eating, whereas women scored significantly higher on reliance on hunger and satiety cues (p<0.05). A weak negative correlation was observed between total work stress scores and body–food choice congruence (r=-0.187, p<0.05), as well as total intuitive eating scores (r=-0.164, p<0.05). Among women, a weak negative correlation was identified between body weight and total intuitive eating scores (r=-0.287, p<0.05), while among men, body weight showed a strong negative correlation with total intuitive eating scores (r=-0.545, p<0.001), and BMI showed a strong negative correlation with total intuitive eating scores (r=-0.565, p<0.001). Furthermore, a significant positive relationship was found between intuitive eating behaviors and physical activity levels (p<0.05). Conversely, a significant negative relationship was identified between intuitive eating behaviors and work stress levels (p<0.05). These findings suggest that high work-related stress may hinder healthy eating habits, whereas physical activity may serve as a supportive factor in promoting intuitive eating. It is considered that workplace interventions aimed at reducing stress could positively influence intuitive eating behaviors and contribute to the overall health status of employees.
Benzer Tezler
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- İbrahim Hakkı Erzurumi'nin Tertib-i ulum isimli eserindeki eğitimle ilgili görüşleri
Başlık çevirisi yok
ÖMER ÖZYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiDin Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİS AYHAN