An empirical analysis of e-commerce from the perspective of behavioral economics
Davranışsal ekonomı perspektıfınden e-tıcaretın ampırık bır analızı
- Tez No: 963553
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN ÖVENÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Ekonometri, Economics, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Davranışsal niyet, Davranışsal tutum, Tüketici davranış modelleri, Tüketiciler, Türk Tüketici Elektroniği Endüstrisi, Behavioral intention, Behavioural attitude, Consumer behaviour models, Consumers, Turkish Consumer Electronics Industry
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat (ingilizce) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hızla gelişen e-ticaret ve dijital ortamlarda tüketici davranışlarını anlamak için davranışsal iktisat ilkelerini kavramak kritik bir öneme sahiptir. Bu tez, Türkiye'deki e-ticaret platformlarının benimsenmesi ve kullanımı üzerine kapsamlı bir ampirik araştırma sunmakta; özellikle yabancı uyruklu bireylerin çevrimiçi davranış kalıplarına odaklanmaktadır. Davranışsal iktisat ile dijital ticaretin kesişiminde konumlanan bu çalışma, Türkiye'nin yükselen e-ticaret pazarında çevrimiçi davranışı şekillendiren çok boyutlu itici ve engelleyici unsurları açıklamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmanın ampirik kısmı, e-ticaret davranışlarının katmanlı bir analizini yansıtacak şekilde üç ana bölüme ayrılmıştır: Birinci bölüm, e-ticaret platformlarını benimseme niyetini etkileyen temel psikolojik ve bağlamsal faktörleri incelemektedir. Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılarak elde edilen bulgular; Fayda Beklentisi ve Sosyal Etki'nin önemine işaret ederken, Çaba Beklentisi'nin aracılık rolünü ortaya koymaktadır. Müşteri hizmetleri ve dil erişilebilirliği gibi unsurlar, niyeti güçlü biçimde öngörürken, Algılanan Risk ve Ürün Türü'nün etkisi sınırlı bulunmuştur. İkinci bölüm, e-ticaretin benimsenmesi için gerekli ve yeterli koşulları belirlemek amacıyla Bulanık Küme Nitel Karşılaştırmalı Analiz (fsQCA) ve Gerekli Koşul Analizi (NCA) yöntemlerini uygulamaktadır. Sonuçlar; net değer önerileri, sosyal doğrulama ve duyarlı müşteri hizmetlerinin temel kolaylaştırıcılar olduğunu; dil uyumsuzlukları ve algılanan risk gibi engellerin ise tüketici segmentlerine göre farklı etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Son bölüm, davranışsal iktisat literatüründe geniş biçimde tartışılan niyet ile fiili davranış arasındaki boşluğu incelemektedir. PLS-SEM ve NCA yöntemlerinin bütünleşik kullanımıyla yapılan analiz, niyetin çevrimiçi etkileşimin güçlü bir belirleyicisi olduğunu, ancak durumsal kısıtların gerçek davranışı anlamlı ölçüde şekillendirdiğini göstermektedir. Bu üç bölüm birlikte ele alındığında, Türkiye'deki e-ticaret davranışına ilişkin bütüncül ve derinlemesine bir anlayış sunulmaktadır. Teorik düzeyde bu tez, davranışsal iktisat literatürüne niyet-eylem farkını çözümleyerek katkı sunarken; pratik düzeyde e-ticaret platformları ve politika yapıcılar için uygulanabilir bulgular sağlamaktadır. Benimseme, etkileşim ve fiili davranışı etkileyen kısıtları ortaya koyarak, Türkiye'nin hızla değişen çevrimiçi pazarında daha kullanıcı odaklı platformlar ve destekleyici dijital politikalar geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In the swiftly evolving landscape of e-commerce, understanding the principles of behavioral economics has become critical for decoding consumer behavior in digital environments. This thesis presents a comprehensive empirical investigation into the adoption and use of e-commerce platforms in Türkiye, with a specific focus on the behavioral patterns of foreign residents. Positioned at the intersection of behavioral economics and digital commerce, this research seeks to elucidate the multifaceted drivers and inhibitors shaping online behavior in the Turkish e commerce emerging market. The empirical study of this study is divided into three main sections, reflecting a layered analysis of e-commerce behavior: The first section explores key psychological and contextual factors influencing the intention to adopt e-commerce platforms. Using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS SEM), the findings underscore the importance of Benefit Expectancy and Social Influence, while highlighting the mediating role of Effort Expectancy. Factors such as customer service and language accessibility were found to be strong predictors of intention, whereas Perceived Risk and Goods Type showed limited impact. The second section expands the analysis by applying Fuzzy-set Qualitative Comparative Analysis (fsQCA) and Necessary Condition Analysis (NCA) to identify the necessary and sufficient conditions for e-commerce adoption. Results reveal that clear value propositions, social validation, and responsive customer service act as key enablers, while barriers such as language mismatches and perceived risk affect specific consumer segments differently. The third section investigates the well-documented gap between consumers' stated intentions and their actual e-engagement—a central concern in behavioral economics. Using an integrated methodological approach combining PLS-SEM and NCA, the research demonstrates that while intention is a strong predictor of e-engagement, situational constraints significantly moderate actual behavior. Together, these chapters provide a holistic and nuanced understanding of e-commerce behavior in Türkiye. The thesis contributes theoretically to behavioral economics by unpacking the intention action gap and practically by offering actionable insights for e-commerce platform operators and policymakers. By uncovering the behavioral mechanisms behind adoption, engagement, and the constraints influencing actual behavior, this research informs the development of more user-centric platforms and supportive digital policies in Türkiye's rapidly evolving online marketplace.
Benzer Tezler
- Dijital ekonomide e-ticaretin rolü: Finansal erişim, derinlik ve etkinlik perspektifinden bir inceleme
The role of e-commerce in the digital economy: A review from the perspective of financial access, depht and efficiency
ÖZLEM NUR BESLER YİRİK
- Dijital ekonomide rekabet olgusu: Nedenleri ve sonuçları üzerine kavramsal ve ampirik bir analiz
The phenomenon of competition in the digital economy: A conceptual and empirical analysis of its causes and consequences
ORÇUN KASAP
- A comprehensive analysis on citizen adoption of e-government services: A cross-cultural analysis
Başlık çevirisi yok
ÇİĞDEM AKKAYA TÜRKAVCI
Doktora
İngilizce
2016
İşletmeTechnısche Unıversıtat Munchenİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HELMUT KRCMAR
- E-tı̇caret ekonomı̇sı̇nde kentsel lojı̇stı̇k faalı̇yetlerı̇nı̇n yer seçı̇mı̇ belı̇rleyı̇cı̇lerı̇ ve mekânsal etkı̇ tahmı̇n modelı̇ (EKLOTEM)
Determinants of urban logistics location selection and spatial impact prediction model in e-commerce economy (EKLOTEM)
BÜŞRA GÜVEN GÜNEY
Doktora
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ YÜZER
- Analyzing and predicting e-commerce customer behaviors using process mining techniques
E-ticarette müşteri davranışlarının süreç madenciliği ile analizi ve tahmin edilmesi
BİLAL TOPALOĞLU
Doktora
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAŞAR ÖZTAYŞİ
DOÇ. DR. ONUR DOĞAN