Hocazâde Ahmet Hilmi'nin Cerîde-i Sûfiyye'deki yazıları (Metin ve tahlil)
Hocazâde Ahmet Hilmi's writings in Cerîde-i Sûfiyye (Text and analysis)
- Tez No: 965958
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET BÜKÜM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, II. Meşrutiyet dönemi Osmanlı entelektüel hayatının önde gelen simalarından Hocazâde Ahmed Hilmî'nin Cerîde-i Sûfiyye dergisinde yayımlanan yazılarını hem metin hem de içerik açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Erzincan'ın Eğin kazasında doğan Hocazâde, Halvetiyye kökenli bir aileden gelmekte olup, genç yaşta Nakşibendiyye tarikatına intisap etmiştir. Bu tasavvufî arka plan, onun ilmî ve fikrî üretiminde derin etkiler bırakmıştır. Tezde öncelikle Cerîde-i Sûfiyye'nin yayın politikası, sosyal bağlamı ve öne çıkan temaları değerlendirilmiş; ardından Hocazâde'nin hayatı, eserleri ve düşünce dünyası ele alınmıştır. Esas inceleme kısmında ise dergide yayımlanan yazılar üç ana tematik grupta analiz edilmiştir:“Terâcim-i Hâl”başlığı altında sûfîlerin bireysel biyografileri,“Menâkıb-ı Evliyâ”başlığı altında Nakşibendiyye silsilesine mensup şahsiyetlerin menkıbeleri ve“Kıraat”başlığı altında Kur'ân ilimleriyle ilgili yazılar. Bu yazılar, klâsik biyografik türler olan tabakât ve tezkire gelenekleriyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Son bölümde ise Hocazâde'nin ilgili yazıları transkripsiyon yöntemiyle günümüz harflerine aktarılmış ve literatüre özgün bir kaynak sunulmuştur. Bu yönüyle tez, geç Osmanlı dönemi tasavvufî düşünce, kıraat geleneği ve biyografi yazım pratiğine dair önemli bir katkı niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
This study analyzes both the textual and thematic dimensions of the writings of Hocazâde Ahmed Hilmî—one of the leading intellectuals of the Ottoman Empire during the Second Constitutional Period—published in Cerîde-i Sûfiyye. Born in the Eğin district of Erzincan, Hocazâde came from a Halvetî lineage and joined the Naqshbandî order at an early age. This spiritual background had a formative impact on his scholarly and intellectual pursuits. The study first evaluates Cerîde-i Sûfiyye's editorial orientation, its socio-cultural context, and key themes, followed by an exploration of Hocazâde's life, works, and intellectual framework. The main analytical section organizes his writings into three thematic clusters: Terâcim-i Hâl (individual biographical accounts of Sufi figures), Menâkıb-ı Evliyâ (hagiographies of members of the Naqshbandî lineage), and Kırâat (studies on Qur'anic sciences). These texts are examined in light of classical Islamic biographical traditions, especially the genres of ṭabaqāt and tezkire. In the final section, Hocazâde's relevant articles are transcribed into modern Turkish script, offering a unique primary source for further research. As such, this thesis contributes meaningfully to the study of late Ottoman Sufi thought, Qur'anic recitation traditions, and Islamic biographical writing.
Benzer Tezler
- Wendy Wasserstein: A chronicler of the womens movement a study of Wend Wasserstein and her plays
Başlık çevirisi yok
LALE NALBANT (HOCAZADE)
Yüksek Lisans
İngilizce
1994
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NUR GÖKALP
- Selanikli Es`ad Efendi, hayatı, edebi şahsiyeti ve Divanı'nın yeni harflere çevirisi
Selanikli Es`ad Efendi, his life, literatural personality and the translation of his Divan into new letters
ERCAN KAYAYERLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET SARI
- Mehmed Efendi ve İbtihacü`t-Tevarih adlı eserin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Mehmed Efendi and transcription and evaluation of Ibtihacu`t-Tevarih
MUHİTTİN KAPANŞAHİN
- Hocazade ve Ali Tusi'nin tehafütlerinin mukayesi
A Comparative study of Ali Tusi and Hocazade's tahafut's
GÜRBÜZ DENİZ
Doktora
Türkçe
1999
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRANİ ALTINTAŞ