İbn Adil'in tefsirinde Ulûmü'l-Kur'ân
The sciences of the Qur'an in Ibn 'Adil's tafsîr
- Tez No: 966902
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVGİ TÜTÜN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Memlükler dönemi âlimlerinden İbn Âdil'in el-Lübâb fî Ulûmi'l-Kitâb adlı tefsiri, Ulûmü'l-Kur'ân ilimleri çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, müellifin bu eserinde hangi Ulûmü'l-Kur'ân konularına yer verdiğini tespit etmek ve hem müellifi hem de eserini ilmi çevrelere daha yakından tanıtmak olmuştur. Bu bağlamda araştırma, özellikle Türkiye'deki ilmî literatürde yeterince incelenmemiş olan İbn Âdil'in tefsirine odaklanmaktadır. Araştırma sürecinde, eserin tahkikli neşri esas alınmış ve nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, Ulûmü'l-Kur'ân'ın klasik konuları doğrultusunda tasnif edilmiştir. Ayrıca, eserde geçen kavramlara ilişkin literatür taraması yapılarak, müellifin yaklaşımı çağdaş ve klasik kaynaklar ışığında değerlendirilmiştir. İnceleme neticesinde, İbn Âdil'in tefsirinde Mekkî-Medenî, Nâsih-Mensûh, Esbâb-ı Nüzûl gibi temel Ulûmü'l-Kur'ân başlıklarına yer verdiği tespit edilmiştir. Bu durum, müellifin yalnızca ayetlerin lafzî açıklamasıyla yetinmeyip, ayetlerin nüzul ortamını ve hüküm bağlamlarını da dikkate alan çok yönlü bir tefsir anlayışına sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca eser, sadece içeriğiyle değil, aynı zamanda Memlükler döneminin ilmî ve kültürel birikimini yansıtması bakımından da önemli bir kaynak niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines al-Lubāb fī ʿUlūm al-Kitāb, a Qur'anic commentary authored by the Mamluk-era scholar Ibn ʿĀdil, within the framework of the classical disciplines known as ʿUlūm al-Qur'ān (Sciences of the Qur'an). The primary aim of the study is to identify which ʿUlūm al-Qur'ān topics are addressed in the tafsīr and to contribute to the recognition of both the author and his work, especially in Turkish academic circles where they remain relatively underexplored. The research is based on the critical edition of the tafsīr and employs the method of document analysis, a qualitative research technique. The data obtained from the text are classified under the conventional topics of ʿUlūm al-Qur'ān. In addition, relevant scholarly literature has been reviewed in order to provide a conceptual framework and to contextualize Ibn ʿĀdil's approach within both classical and contemporary perspectives. The findings reveal that Ibn ʿĀdil discusses several fundamental ʿUlūm al-Qur'ān subjects, including Makki-Madani classifications, Nāsikh-Mansūkh (abrogation), and Asbāb al-Nuzūl (occasions of revelation). These elements suggest that his exegetical approach goes beyond mere linguistic analysis and reflects a multidimensional interpretation of the Qur'anic text. His method takes into account the historical, legal, and theological dimensions of the verses. Furthermore, the tafsīr serves as a valuable source that reflects the intellectual and cultural richness of the Mamluk period.
Benzer Tezler
- İbn Adil'in tefsirinde kıssalara bakışı (Kehf Suresi örneği)
Ibn 'Adil's approach to Quranic stories in his tafsir (The case of Surah al-Kahf)
TAHSİN ABDULLAH KOCUKLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ TÜTÜN
- Muhammed Emin el-Herarî'ye ait tefsir Mukaddimesi'nin Ulûmu'l-Kur'an açısından tahlili
Analysis of Muhammad Amin al-Harari's tafsir introduction in terms of Ulum al-Qur'an
HALENUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Dinİbn Haldun ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN KAHVECİ
- العدالة و الظلم في تفسير ابن كثير (دراسة تحليلية)
İbn Kesirin tefsirinde adalet ve zulüm (Analitik çalışma) / Justice and injustice in the interpretation of Ibn Kathir (An analytical study)
ADAM HAMAD ALI
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZDEMİR
- İbn Ebî Zemenîn ve“Tefsîru'l-Kur'âni'l-'Azîz”adlı eserinin filolojik açıdan incelenmesi
Examination of Ibn Abi Zemenin's“Tafsir al-Qur'an al-Aziz”in philological perspective
EMİN CENGİZ
Doktora
Türkçe
2017
DinBozok ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ALTUNTAŞ