Geri Dön

Türkiye, Erzurum ilinde çiğ sebze yıkama sularında intestinal paraziter etkenlerin saptanması

Detection of intestinal parasitic agents in raw vegetable washing water in Erzurum province, Türkiye

PDF İndir

  1. Tez No: 966987
  2. Yazar: ZEYNA SAVAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN USLU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Mikrobiyoloji, Microbiology
  6. Anahtar Kelimeler: Çiğ sebze, Erzurum, intestinal paraziter, Erzurum, intestinal parasites, raw vegetables
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Erzurum ilinde yerel pazarlardan ve iş yerlerinden temin edilen sebzelerin yıkama sularının paraziter kirlenme durumunu belirlemektir. Araştırma, gıda güvenliği ve halk sağlığını korumaya yönelik veriler sağlayarak, yerel pazarlarda kullanılan suyun hijyen standartlarını değerlendirmeyi ve bu konuda farkındalık oluşturarak önleyici sağlık tedbirlerinin alınmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Materyal ve Metot: Çalışmada, Erzurum İlinde Mayıs–Temmuz 2025 döneminde, üç farklı ilçedeki yerel pazar ve manavlardan temin edilen toplam 12 sebze türüne (tere, marul, kırmızı lahana, roka, salatalık, maydanoz, nane, yeşil soğan, kabak, mantar, domates, patlıcan) ait yıkama suları araştırma materyali olarak kullanılmıştır. Örnekler, kilitli poşetlerde parazitoloji laboratuvarına ulaştırılmış, ön yıkama yapılmadan türüne göre bütün veya uygun kısımları değerlendirilmiştir. Yıkama işlemlerinde protozoal ve helmint kökenli parazitik yapıları ayırmada etkili olan %0,85'lik NaCl çözeltisi kullanılmış. Yaklaşık 150 g'lık örnekler, 150–200 mL fizyolojik tuzlu su ile yıkanarak oda sıcaklığında bir gece sedimantasyona bırakılmıştır. Çökelti, santrifüj (2000 rpm, 15 dk) sonrası mikroskobik inceleme için hazırlanmış, her numuneden iki lam üzerinde doğrudan ıslak preparatlar hazırlanarak 10× ve 40× objektiflerle incelenmiştir. Bulgular: Bu çalışmada, 12 farklı sebze türünden alınan toplam 98 örnek, protozoon kistleri, helmint yumurtaları ve larvalarının varlığı açısından incelenmiştir. Genel paraziter kontaminasyon oranı %57 (n=56) olarak belirlenmiştir. Çiğ tüketilen yapraklı sebzelerde (marul, roka, nane, maydanoz ve yeşil soğan) en yüksek pozitiflik oranı (%78) saptanırken, pişirilerek tüketilen sebzelerde (kabak, patlıcan ve mantar) daha düşük oranlar kaydedilmiştir (p<0.05). Mikroskobik incelemelerde Giardia intestinalis, Toxoplasma spp., Strongyloides stercoralis ve Ascaris lumbricoides gibi parazitlere ait farklı gelişim formları tespit edilmiştir. Protozoonlar arasında en sık rastlanan tür Toxoplasma spp. ookistleri, Blastocystis hominis ve Entamoeba spp. yumurtaları iken, helmintler içerisinde en yaygın yapı Ascaris lumbricoides yumurtalarıdır. Ayrıca, bazı örneklerde bitki zararlıları (böcek larvaları, yaprak bitleri, serbest akarlar) ile birlikte sık rastlanan serbest yaşayan siliyat Colpidium colpoda da tespit edilmiştir. Sonuç: çiğ sebzeler, gıda kaynaklı paraziter ve mikrobiyal enfeksiyonlar için önemli bir risk taşımaktadır. Bu riskler, tarımsal faaliyetler sırasındaki kontaminasyon, güvenilir olmayan su kaynakları ve hayvanların sebze yetiştirme alanlarında bulunmasından kaynaklanmaktadır. Bu riskleri azaltmak için gıda güvenliği ve hijyen standartlarının iyileştirilmesi, düzenli kontrollerin yapılması ve halkın bilinçlendirilmesi gerekmektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: The aim of this study is to determine the parasitic contamination status of vegetable washing waters obtained from local markets and businesses in Erzurum province. The study aims to provide data on food safety and public health protection, assess the hygiene standards of water used in local markets, and raise awareness to contribute to the implementation of preventive health measures. Material and method: In this study, conducted in Erzurum Province between May and July 2025, the washing waters of a total of 12 vegetable species (garden cress, lettuce, red cabbage, arugula, cucumber, parsley, mint, green onion, zucchini, mushroom, tomato, and eggplant), obtained from local markets and greengrocers in three different districts, were used as research material. The samples were transported to the parasitology laboratory in sealed bags, and without prior washing, either the whole vegetables or appropriate parts of them were processed according to their type. A 0.85% NaCl solution, effective in separating protozoan and helminth-derived parasitic structures (eggs, larvae, and cysts), was used for the washing procedure. Approximately 150 g of each sample was washed with 150–200 mL of physiological saline and allowed to sediment overnight at room temperature. The sediment was then centrifuged (2000 rpm, 15 min) and prepared for microscopic examination. Two direct wet mounts were prepared from each sample and examined under 10× and 40× objectives. Results: In this study, a total of 98 samples from 12 different vegetable types were examined for the presence of protozoan cysts, helminth eggs, and larvae. The overall parasitic contamination rate was determined to be 57% (n=56). The highest positivity rate (78%) was observed in raw leafy vegetables (lettuce, rocket, mint, parsley, and green onion), whereas lower rates were recorded in vegetables that are usually consumed cooked, such as zucchini, eggplant, and mushroom (p<0.05). Microscopic examinations revealed different developmental stages of parasites such as Giardia intestinalis, Toxoplasma spp., Strongyloides stercoralis and Ascaris lumbricoides. Among protozoa, Toxoplasma spp. oocysts were the most frequently detected, while among helminths, Ascaris lumbricoides eggs were the most prevalent. In addition, some samples contained plant pests (insect larvae, aphids, free-living mites), along with the frequently observed free-living ciliate Colpidium colpoda. Conclusion: Raw vegetables pose a significant risk for foodborne parasitic and microbial infections. These risks stem from contamination during agricultural activities, unreliable water sources, and the presence of animals in vegetable growing areas. To mitigate these risks, it is necessary to improve food safety and hygiene standards, implement regular controls, and raise public awareness.

Geri Dön