Endüstride kullanılan hayvansal kaynaklı maddelerin fıkhî açıdan analizi
A fiqh-based analysis of animal-derived substances in industrial use
- Tez No: 968724
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, modern endüstriyel üretim alanlarında yaygın biçimde kullanılan hayvansal kaynaklı katkı maddelerinin İslâm hukuku açısından değerlendirilmesini konu edinmiştir. Gıda, ilaç, kozmetik, temizlik, tekstil ve seramik sektörlerinde işlevsel amaçlarla tercih edilen jelatin, kolajen, keratin, enzim, karmin, gliserin, hayvansal yağlar, deri ve kemik türevleri gibi maddelerin kaynağı, elde ediliş yöntemi ve dinî hükmü hususunda önemli belirsizlikler bulunmaktadır. Sanayi devrimiyle birlikte üretim süreçlerinin küreselleşmesi, bu içeriklerin teknik terimler veya kodlarla etiketlenmesine yol açmış; bu durum tüketicinin ürünlerin mahiyetini anlamasını güçleştirmiştir. Araştırmada, hayvanlardan elde edilen söz konusu maddelerin mahiyeti, kullanıldıkları sektörler, mevcut alternatifleri ve ürün etiketlerindeki ifade biçimleri tespit edilerek bunların fıkhî hükümleri analiz edilmiştir. Bu bağlamda klasik fıkıh literatüründe yer alan“helâl-haram”,“habîs-tâhir”,“istihâle”ve“istihlâk”kavramları esas alınmış; çağdaş İslâm hukukçularının yaklaşımları, helâl sertifikasyon sistemleri ve bilimsel verilerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Disiplinler arası bir yöntemle yürütülen bu çalışma, hem teorik hem uygulamalı düzeyde katkı sunmayı hedeflemekte; Müslüman tüketicilerin dinî hassasiyetleri doğrultusunda bilinçli tercih yapabilmelerine ve üreticilerin helâl ve temiz içerikli ürün üretimine katkı sağlayacak bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the use of animal-derived substances in various sectors of modern industry from the perspective of Islamic law. In sectors such as food, pharmaceuticals, cosmetics, cleaning, and textiles, ingredients like gelatin, collagen, keratin, enzymes, carmine, glycerin, animal fats, and bone derivatives are widely used due to their functional properties. However, the origin, method of extraction, and Islamic legal status of these substances remain ambiguous. With the Industrial Revolution, production processes became globalized, and these ingredients began to be labeled with technical terms or codes, making it increasingly difficult for consumers to understand their nature. This research identifies the nature of such substances derived from animals, the sectors in which they are used, their possible alternatives, and the ways in which they are expressed on product labels, and analyzes their legal status within Islamic jurisprudence. In this context, classical fiqh concepts such as ḥalāl–ḥarām, khabīth–ṭāhir, istiḥālah (transformation), and istiḥlāq (dilution) are employed, while contemporary approaches of Islamic jurists, halal certification systems, and scientific sources are comparatively evaluated. Conducted through an interdisciplinary approach, this study aims to contribute on both theoretical and practical levels by providing a holistic framework that enables Muslim consumers to make informed choices in line with their religious sensitivities and assists producers in designing products with halal and pure content.
Benzer Tezler
- Fate of sulfamethoxazole and its inhibitory impact on the biodegradation of acetate under aerobic conditions at high sludge age
Aerobik ortamda yüksek çamur yaşında sülfametoksazol'ün akibeti ve asetatın biyolojik ayrışabilirliği üzerine inhibisyon etkisi
ASLIHAN URAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE UBAY ÇOKGÖR
PROF. DR. DERİN ORHON
- Hayvansal gıdalarda bulunabilecek farmakolojik aktif sülfanamid grubu maddelerin kütle spektrometresi yöntemiyle LCMS/MS'de analizi
Analysis of pharmacologically active sulfanamide group substances that can be found in animal foods by mass spectrometry in LCMS/MS
MUHSİN KAVALCI
- Biohydrogen production from organic wastes using anaerobic membrane bioreactor
Organik katı atıklardan anaerobik membran biyoreaktörde biyohidrojen üretimi
AYSEL HASANOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT ALTINBAŞ
- Bitkisel kaynaklı kozmetik ürün geliştirilmesi üzerine farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical research on developing plant-based cosmetic products
FATMA SEZER ŞENOL
Doktora
Türkçe
2016
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKAY ERDOĞAN ORHAN
- Anaerobic treatment of soapstock splitting wastewater
Soapstock atıksuyunun anaerobik arıtımı
SİMGE SERTGÜMEÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT ALTINBAŞ