Meme kanseri hastalarında sağlık okuryazarlığının hastalık öz yönetimine etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of health literacy on disease self-management in breast cancer patients
- Tez No: 968870
- Danışmanlar: PROF. DR. DİLEK KILIÇ, DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLNAZ ATA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Hastalık öz yönetim, kronik hastalık öz yönetimi, meme kanseri, sağlık okuryazarlığı, Disease self-management, chronic disease self-management, breast cancer, health literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Meme Kanseri Hastalarında Sağlık Okuryazarlığının Hastalık Öz Yönetimine Etkisinin Belirlenmesi Amaç: Bu araştırmanın amacı, meme kanseri hastalarında sağlık okuryazarlığının hastalık öz yönetimine etkisini belirlemektir. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan araştırmanın evrenini; Ocak 2025- Haziran 2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin Radyasyon ve Medikal Onkoloji Poliklinikleri ile Erzurum Şehir Hastanesi Cerrahi, Radyasyon ve Tıbbi Medikal Onkoloji Polikliniklerine kayıtlı olup tedavi sürecini tamamlayan meme kanseri tanılı hastalar oluşturmuştur. Örneklemi araştırmaya katılmayı kabul eden ve alınma kriterlerine uyan 183 kişi oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Tanıtıcı Bilgi Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi; tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson korelasyon ve hiyerarşik çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 86.28±17.62'dir. Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği toplam puan ortalaması 2.87±0.33; alt boyut puan ortalamaları Kendini Damgalama için 1.56±0.55, Damgalamayla Baş Etme için 3.19±0.65, Sağlık Bakım Etkinliği için 3.44±0.83 ve Tedavi Uyumu için 3.74±0.49'dur. Araştırmaya göre meme kanseri hastalarının Sağlık Okuryazarlığı toplam puanları ile Kronik Hastalık Öz Yönetimi toplam puanları ve Sağlık Bakım Etkinliği alt boyut puanları arasında pozitif ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Sağlık Okuryazarlığı toplam puanları ile Damgalamayla Baş Etme ve Tedavi Uyumu alt boyut puanları arasında ise pozitif, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı, toplam kronik hastalık öz yönetiminin %49.4'ünü, sağlık bakım etkinliğinin %62'sini, damgalamayla baş etmenin %25.8'ini ve tedavi uyumunun %40.4'ünü anlamlı şekilde açıklamaktadır. Sonuç: Meme kanseri hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeyleri yükseldikçe toplam kronik hastalık öz yönetimi, sağlık bakım etkinliği, damgalamayla baş etme ve tedavi uyumu düzeyleri de yükselmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Determining the Effect of Health Literacy on Disease Self-Management in Breast Cancer Patients Aim: This study was designed to determine the impact of health literacy on disease self-management in patients with breast cancer. Material and Method: The universe of this descriptive and cross-sectional study consisted of patients diagnosed with breast cancer who were registered in the Radiation and Medical Oncology Polyclinics of Atatürk University Health Research and Practice Hospital and the Surgery, Radiation and Medical Oncology Polyclinics of Erzurum City Hospital and completed their treatment process between January 2025 and June 2025. The sample consisted of 183 individuals who agreed to participate in the study and met the inclusion criteria. Data collection tools included an Introductory Information Form, the Health Literacy Scale, and the Chronic Disease Self-Management Scale. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation, and hierarchical multiple regression analysis were used to analyze the research data. Results: The total score of the Health Literacy Scale in the study was 86.28±17.62. The total score of the Chronic Illness Self-Management Scale was 2.87±0.33; the mean sub-dimension scores were 1.56±0.55 for Self-Stigma, 3.19±0.65 for Coping with Stigma, 3.44±0.83 for Health Care Effectiveness, and 3.74±0.49 for Treatment Adherence. According to the study, a positive and highly significant relationship was determined between the total Health Literacy scores of breast cancer patients and the total scores of Chronic Illness Self-Management and the sub-dimension scores of Health Care Effectiveness. There was a positive, moderate, and significant relationship between the total scores of Health Literacy and the sub-dimension scores of Coping with Stigma and Treatment Adherence. Health literacy significantly explained 49.4% of total chronic disease self-management, 62% of healthcare effectiveness, 25.8% of baseline stigma, and 40.4% of treatment adherence. Conclusion: As the health literacy levels of breast cancer patients increase, their overall chronic disease self-management, healthcare effectiveness, coping with stigma, and treatment adherence levels also increase.
Benzer Tezler
- Meme kanseri hastalarında nüks korkusunun sağlık okuryazarlığı ile ilişkisi
The relationship between fear of recurrence and health literacy in breast cancer patients
FURKAN KÖROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA AKBIYIK
- Jinekolojik kanser taramalarına kişilerin katılımını etkileyen faktörler
Factors affecting participation in gynecological cancer screening
AYÇA TOSUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Meme kanseri olan kadınlarda sağlık okuryazarlığının anksiyete üzerine etkisi
The effect of health literacy on anxiety in women with breast cancer
EDANUR EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk Sağlığıİstanbul Kent ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEHER YURT
- Meme kanseri metastazında eksozomal RNA'ların rolü
Role of exosomal RNA's in breast cancer metastasis
BANU CANDAN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2024
OnkolojiPamukkale ÜniversitesiKanser Biyolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAMZE GÖKÖZ DOĞU
- Bir üniversite hastanesinde Aile hekimliği polikliniğine başvuran 30-70 yaş arası hastaların ulusal kanser taramaları hakkında bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi ve sağlık okur yazarlığı ile ilişkisinin incelenmesi
A study on the knowledge and attitute towards the national canser screenings and the health literacy status of the patients between 30-70 years of age who aplied to family medicine department outpatient clinics at a university hospital
MEHMET TALHA EREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJAT DEMİRCAN