Evde sağlık hizmeti alan hastaya bakım verenlerde bakım yükü, tükenmişlik ve spı̇rı̇tüel iyı̇ oluş düzeylerinin incelenmesi
An investigation of care burden, burnout, and spiritual well-being levels among caregivers of patients receiving home health care services
- Tez No: 969333
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEYMA ZEHRA ALTUNKÜREK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Evde Sağlık Hizmetleri, Bakım Verenler, Bakım Yükü, Tükenmişlik, Spiritüalite, Evde bakım hizmetleri, Halk sağlığı hemşireliği, Home Care Services, Caregivers, Caregiver Burden, Burnout, Spirituality, Community healt nursing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, evde sağlık hizmeti alan hastalara bakım veren bireylerin bakım yükü, tükenmişlik ve spiritüel iyi oluş düzeylerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan araştırmanın örneklemini, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimine başvuran hastalara bakım veren, 149 birey oluşturmuştur. Veriler,“Katılımcı Bilgi Formu”,“Zarit Bakım Yükü Ölçeği (ZBYÖ)”,“Tükenmişlik Ölçeği (TÖ)”ve“Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği (SİÖ)”kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve post hoc testleri (Tukey, LSD); değişkenler arası ilişkiler için Pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 52,42 ± 11,86 olup, %58,4'ü kadın, %73,2'si evlidir. Katılımcıların %66,4'ü çalışmadığını, %74,5'i ekonomik durumunun 'orta' düzeyde değerlendirdiğini, %42,3'ü kronik hastalığı olduğunu, %84,6'sı ise evde bakım eğitimi almadığını bildirmiştir. Katılımcıların ölçek puan ortalamaları; ZBYÖ 39,83 ± 16,99, TÖ 3,35 ± 1,12 ve SİÖ 119,47 ± 17,69'dur. Bakım verme sürecinde destek almayan, çalışmayan, düşük gelir düzeyine sahip olan, tam bağımlı bireye bakan, günlük 7 saatten fazla bakım veren, bakım verme konusunda kendini yetersiz hisseden, bakım verdiği kişiyle aynı evde yaşayan, psikolojik desteğe ihtiyaç duyan ve evde bakım konusunda eğitim almayan bakım verenlerin ZBYÖ ve TÖ puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). SİÖ puanı ise; gelir durumu, eğitim düzeyi, bakım konusunda yeterli hissetme, alkol kullanımı, bakım sürecinde destek alma ve aynı evde yaşama durumu ile anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,05). Ayrıca, SİÖ'nün Anomi alt boyutu özellikle düşük gelirli, bakım sürecinde destek almayan ve kendi sağlık kontrollerini aksatan bireylerde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Basit doğrusal regresyon analizine göre, bakım yükü tükenmişlik düzeyinin %51,3'ünü, Anomi alt boyutunun %17'sini; spiritüel iyi oluş ise tükenmişlik düzeyinin %7,6'sını açıklamaktadır (p<0,05). Sonuç: Araştırma bulguları, evde bakım veren bireylerin psikososyal ve spiritüel açıdan desteklenmesine yönelik, bütüncül bir yaklaşımla yapılandırılmış evde bakım eğitim programlarının geliştirilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to investigate the levels of care burden, burnout, and spiritual well-being among individuals providing care to patients receiving home health care services. Materials and Methods: A descriptive study was conducted with 149 caregivers of patients registered in the Home Health Care Unit of the University of Health Sciences Gülhane Training and Research Hospital. Data were collected using the“Participant Information Form,”“Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS),”“Burnout Measure (BM),”and“Three-Factor Spiritual Well-Being Scale (SWBS).”For statistical analyses, t-tests, ANOVA, post hoc tests (Tukey, LSD), Pearson correlation, and simple linear regression were utilized. Results: The mean age of the participants was 52,42 ± 11,86 years, with 58,4% being female and 73,2% married. Among the participants, 66,4% were unemployed, 74,5% rated their economic status as“moderate,”42,3% reported having a chronic illness, and 84,6% stated they had not received home care training. The mean scores were 39,83 ± 16,99 for the ZCBS, 3,35 ± 1,12 for the BM, and 119,47 ± 17,69 for the SWBS. ZCBS and BM scores were significantly higher in those without caregiving support, who were unemployed, had low income, cared for a fully dependent individual, provided care for more than 7 hours daily, felt inadequate in caregiving, lived with the care recipient, needed psychological support, and lacked home care training (p<0,05). SWBS scores differed significantly based on income, education, caregiving competence, alcohol use, caregiving support, and cohabitation (p<0,05). The anomie subscale was higher in low-income participants, those without support, and those neglecting their own health checks (p<0,05). Simple linear regression showed that caregiver burden explained 51,3% of burnout, anomie explained 17%, and spiritual well-being explained 7,6% of burnout (p<0,05). Conclusion: The findings highlight the necessity of developing structured home care education programs based on a holistic approach, aiming to support caregivers not only physically but also psychosocially and spiritually.
Benzer Tezler
- Evde bakım alan hastalarına bakım verenlerin tükenmişlik düzeyleri ve etkileyen faktörler
Burnout syndrome in domiciliary caregivers and affecting factors
YASEMİN KAPLAN SAY
Tıpta Uzmanlık
İngilizce
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM SUVAK
- Evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım veren yakınlarında bakım yükünün değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
TANYEL SEMA DAĞDEVİREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİDEM SUNAY
- Evde sağlık hizmeti alan yatağa bağımlı hastalara bakım verenlerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve bakım yükü ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between healthy lifestyle behaviors and care burden in caregivers of bedridden patients receiving home healthcare services
ESRA KAYMAK YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk Sağlığıİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM YAZICI
- Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Birimi'nden hizmet alan hastalara bakım veren kişilerin bakım yükünün değerlendirilmesi
Evaluation of the care burden of the caregivers of the patients receiving services from the home health unit of Ankara Training and Research Hospital
NEBİHAT KAPALIGÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
- Evde bakım hizmeti alan hastaların bakim verenlerinde bakım yükü ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Examination of the caregiving burden and related factors in caregivers of patients receiving home care services
MEHMET TEMEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikErzurum Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE GÜROL