Evde bakım hizmeti alan hastaların bakim verenlerinde bakım yükü ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Examination of the caregiving burden and related factors in caregivers of patients receiving home care services
- Tez No: 981030
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE GÜROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Bakım süreci, Bakım veren, Bakım yükü, Evde bakım hizmeti, Fonksiyonel bağımlılık, Hemşire, Care process, Caregiver, Caregiver burden, Functional dependency, Home healthcare services, Nurse
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzurum Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, evde sağlık hizmeti alan hastalara bakım veren bireylerin bakım yükü düzeylerini belirlemek ve bakım yükü ile ilişkili bireysel, hastaya ilişkin ve bakım sürecine yönelik faktörleri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Bu araştırma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte, kesitsel bir çalışmadır. Temmuz 2024–Aralık 2025 tarihleri arasında yürütülen çalışmada, veriler Ekim 2024–Şubat 2025 tarihleri arasında 419 bakım veren ile tamamlanmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Barthel İndeksi ve Zarit Bakım Yükü Ölçeği kullanılarak ev ziyaretleri sırasında yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Analizlerde SPSS 29.0 programı kullanılmış; tanımlayıcı istatistikler ile bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: Bakım verenlerin %60,6'sının kadın, %85,2'sinin evli ve %70,9'unun çalışmayan bireylerden oluştuğu belirlenmiştir. Bakım verilen hastaların %52,7'si erkek olup yaş ortalaması 68,8'dir. Barthel İndeksi ortalaması 21,7 olup hastaların çoğunluğu tam bağımlı grubunda yer almaktadır. Zarit Bakım Yükü Ölçeği puan ortalaması 41,3 olup bakım yükünün orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin en çok zorlandığı alanın hastanın öz bakımı olduğu görülmüştür (%57,8). Bireysel sosyodemografik özelliklere göre bakım yükü puanlarında anlamlı fark bulunmamıştır (p>.05). Buna karşılık Barthel İndeksi ile bakım yükü arasında negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (r=–.557, p<.001). Sonuç: Evde bakım sürecinde bakım yükü ile en güçlü ilişki gösteren değişkenin hastanın bağımlılık düzeyi olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, bakım verenlere yönelik hemşirelik temelli eğitim ve psikososyal destek programlarının güçlendirilmesi ve bakım planlamasında hastanın fonksiyonel bağımlılık düzeyinin dikkate alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: To determine the levels of care burden among individuals providing home health care to patients and to examine the factors associated with care burden, including individual, patient-related, and care process factors. Methods: This study is a descriptive, exploratory, and cross-sectional research design. It was conducted between July 2024 and December 2025, with data collected from 419 caregivers between October 2024 and February 2025. Data were collected through face-to-face interviews during home visits using a Personal Information Form, the Barthel Index, and the Zarit Burden Scale. SPSS 29.0 software was used for analyses, including descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way analysis of variance, and Pearson correlation analysis. Results: It was determined that 60.6% of caregivers were women, 85.2% were married, and 70.9% were unemployed. Of the patients receiving care, 52.7% were male with an average age of 68.8. The average Barthel Index score was 21.7, and most patients fell into the fully dependent group. The average Zarit Caregiver Burden Scale score is 41.3, indicating a moderate level of caregiving burden. Caregivers experience the most difficulty with patient self-care (57.8%). No significant difference in care burden scores was found according to individual sociodemographic characteristics (p>.05). However, a negative and moderately significant relationship was found between the Barthel Index and care burden (r = −.557, p < .001). Conclusion: The variable most strongly associated with the burden of care during the home care process is the patient's level of dependency. Therefore, it is recommended that education and support programs for caregivers, which are based on nursing principles, be strengthened, and that the patient's level of functional dependency be considered in care planning.
Benzer Tezler
- Evde bakım hizmeti alan nörolojik problemli hastaların bakıcılarında bakım yükü ve anksiyete düzeylerinin belirlenmesi
Identifying caretakers' care burden and anxiety levels in providing home health care to neurological patients
ERCAN DEMİROK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikAtatürk Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEHER ERGÜNEY
- Evde sağlık hizmeti alan hastalara bakım verenlerde bakım yükü ve yaşam doyumu
Caregiver burden and life satisfaction in the careers of healtcare at home
İSA SEZEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
- Evde bakım hizmeti veren kişilerin bakım yükü ve depresyon düzeyleri ile etki eden faktörlerin incelenmesi
Investigation of the burden of care and depression levels of individuals who provide home care services and factors affecting it
ŞEYMA NUR İSLAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSakarya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR AYDIN
- Evde bakım alan hastalarına bakım verenlerin tükenmişlik düzeyleri ve etkileyen faktörler
Burnout syndrome in domiciliary caregivers and affecting factors
YASEMİN KAPLAN SAY
Tıpta Uzmanlık
İngilizce
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM SUVAK
- Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden evde sağlık hizmeti alan hastaların yakınlarının bakım yükünün değerlendirilmesi
Evaluation burden care for caregivers who are receiving home health services from facuty of Health Sciences Bağcilar Health Practice and Research Hospital
HAVVA ERKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. MURAT ALTUNTAŞ