Beslenme okuryazarlığının hedonik açlık ve yeme davranışına olan etkisi
The effect of nutrition literacy on hedonic hunger and eating behavior
- Tez No: 969351
- Danışmanlar: DOÇ. SERAP ANDAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi öğrencilerinin beslenme okuryazarlığı düzeyleri ile hedonik açlık ve yeme davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla, 123'ü erkek ve 315'i kadın olmak üzere toplam 438 öğrenciyle yürütülmüştür. Veriler, Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA), Besin Gücü Ölçeği (BGÖ) ve Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) kullanılarak yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış ve SPSS v27 programı ile analiz edilmiştir. Katılımcıların %81,3'ü yeterli beslenme okuryazarlığına sahip olup, kadınların YBOYDA puanları erkeklerden anlamlı düzeyde yüksektir. Genel katılımcı grubunda, YBOYDA'nın yalnızca“Porsiyon Miktarları”alt faktörü ile“BGÖ toplam”puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, ancak oldukça zayıf düzeyde pozitif bir ilişki gözlenmiştir. Kadın bireylerde bu ilişki sadece“Porsiyon Miktarları”ile“Besin Mevcudiyeti”arasında sınırlı kalmış; BGÖ toplam puanı üzerinde anlamlı bir etki saptanmamıştır. Buna karşılık, erkek bireylerde YBOYDA toplam puanları ve bazı alt faktörler ile BGÖ toplam puanı ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler gözlenmiştir. DEBQ analizlerinde, beslenme okuryazarlığının özellikle erkek bireylerde kısıtlayıcı ve duygusal yemeyi azaltmada etkili olabileceği gözlenmiştir. Erkeklerde, toplam YBOYDA puanları ile birlikte“Genel Beslenme Bilgisi”,“Okuduğunu Anlama ve Yorumlama”ve“Gıda Etiketi Okuma ve Temel Matematik”gibi alt faktörler ile kısıtlayıcı ve duygusal yeme davranışları arasında negatif yönde, anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bu sonuçlar, beslenme okuryazarlığının bireylerin yeme davranışları üzerinde sınırlı ama anlamlı etkileri olabileceğini; özellikle erkek bireylerde bu etkinin daha belirgin olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationship between nutrition literacy, hedonic hunger, and eating behaviors among students at Istanbul Sabahattin Zaim University. A total of 438 students participated — 123 males, 315 females. Data were collected through face-to-face surveys using the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults (EINLA), the Power of Food Scale (PFS), and the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), and analyzed via SPSS version 27. It was found that 81.3% of participants had adequate nutrition literacy, and females had significantly higher EINLA scores than males. In the overall sample, a statistically significant but very weak positive correlation was observed only between the“Portion Sizes”subscale of EINLA and total PFS score. Among females, this relationship was limited to the“Portion Sizes”and“Food Availability”subscales, with no significant effect on total PFS. In contrast, significant positive correlations were observed between total EINLA scores and some sub-factors, and total PFS scores and subdimensions in males. DEBQ analyses indicated that nutrition literacy might reduce restrictive and emotional eating behaviors, particularly among males. In male participants, increases in total EINLA scores — as well as subscales such as“General Nutrition Information,”“Reading Comprehension and Interpretation,”and“Reading Food Labels and Basic Mathematics”— were significantly and negatively associated with restrictive and emotional eating. These findings suggest that while nutrition literacy may have limited impact on eating behaviors overall, its influence appears more meaningful — especially among males.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığının fiziksel aktivite düzeyi, bel çevresi ve vücut yağ oranı ile ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between nutritional literacy and physical activity level, waist circumference and body fat percentage in adults
MELİKE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYDA KIVRAK
- Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığının yaşam kalitesi ve depresyon ile ilişkinin belirlenmesi
Examining the relationship between nutrition literacy, quality of life, and depression in adults
ZEHRA NUR GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikÜsküdar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞÇE AYTULU
- Çivril yöresindeki adolesanlarda beslenme okuryazarlığının mevcut durumu ve etkileyen faktörler
Status of nutrition literacy and affecting factors in adolescents in çivril, Denizli
ÇAĞLA AYER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikPamukkale ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERGİN
- Yetişkinlerde sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığının akdeniz tipi beslenmeye uyum ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of health literacy and nutrition literacy in adults on adherence to mediterranean type nutrition and qyality of life
ÇİĞDEM TORTOZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ATEŞ ÖZCAN
- Yetişkinlerde e-sağlıklı beslenme okuryazarlığının esnek olmayan yeme davranışı ve antropometrik ölçümler ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between e-health nutrition literacy, inflexible eating behavior and anthropometric measurements in adults
DİLAN BEKTAŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE ECEM ÖRKÜ