İslam mezheplerinde rüya metaforu
The metaphor of dreams in the history of Islamic sects
- Tez No: 969350
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Mezhepleri Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Rüya olgusu tarih boyunca bireysel ve toplumsal düzeyde önemli bir yere sahip olmuştur. İslam düşüncesinde rüya; ilahi iletişimin bir aracı, vahyin bir parçası, geleceğe dair işaretlerin kaynağı ve kimi zaman da dinî-siyasi meşruiyetin temel dayanaklarından biri olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma, İslam düşüncesi bağlamında rüya tecrübesinin mahiyetini ve tarihsel süreç içerisinde çeşitli alanlarda farklı kullanımını incelemekte; rüyanın bireysel ilham tecrübesi olmasının ötesine geçerek toplumu yönlendirme aracı olarak nasıl işlevselleştirildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada klasik kaynaklarda yer alan rüya anlayışlarının yanı sıra, siyasal figürlerin ve tarihi şahsiyetlerin rüyayı nasıl anlamlandırdığına dair örnekler üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Nübüvvet tecrübesinde rüyanın yeri, mehdilik iddialarında rüya ve ilhamın kullanımı, tasavvuf geleneğinde rüya merkezli menkıbevi anlatılarla bâtınî yapılar ve modern dönem dinî oluşumların rüya söylemi ekseninde meşruiyet arayışları çalışmanın ana odak noktalarını teşkil etmektedir. Özellikle bazı liderlerin, rüyaları kutsal ve bağlayıcı bilgi kaynakları olarak sunup kendi otoritelerini güçlendirdikleri; mensuplarını rüya yoluyla yönlendirdikleri ve bu suretle inanç temelli bir bağlılık inşa ettikleri görülmektedir. Bu bağlamda rüyaların bireysel bir bilinçaltı deneyim olmanın ötesine taşınarak ideolojik, siyasî ve dinî işlevler üstlendiği dikkate sunulmuştur. Çalışma, rüya olgusunun İslami gelenek içerisindeki çok katmanlı yapısını ortaya koymakta ve farklı dönemlerdeki yansımaları örnekler üzerinden tahlil etmektedir.
Özet (Çeviri)
The phenomenon of dreams has held a significant position throughout history, both on an individual and societal level. In Islamic thought, dreams have been regarded as a means of divine communication, a complement to revelation, a source of future signs, and, at times, a foundation for religious and political legitimacy. This study examines the nature of dream experiences and their various uses throughout history, with a particular focus on how dreams have functioned beyond individual experiences as tools of religious, ideological, and sociopolitical influence. The study analyzes classical Islamic sources concerning dream perception, alongside historical examples of how dreams were interpreted and instrumentalized by political leaders and religious figures. It evaluates the role of dreams in the prophetic experience, the use of dreams and inspiration in Mahdist claims, and dream-based narratives in the Sufi tradition. Furthermore, it explores the employment of dreams by esoteric movements and modern religious groups as a means of legitimizing authority and reinforcing loyalty among followers. Particular attention is given to how some leaders have presented dreams as sacred and binding sources of knowledge, thereby consolidating their influence and guiding their communities through dream-related discourse. In this context, dreams are shown to transcend the realm of personal spirituality and assume functions that are ideological, religious, and even political in nature. The study ultimately aims to reveal the multilayered function of dreams in Islamic tradition and to trace their historical reflections across different eras.
Benzer Tezler
- Burhânüddîn en-Nesefî'nin Allah anlayışı -İsimler ve sıfatlar-
Burhanuddin en-Nasafi's God understanding -Names and attributes-
ÖMER FİDANBOY
Doktora
Türkçe
2022
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL YÜRÜK
- Sünnilik, Şiilik ve Alevilikte miraç
Miraj event in Sunnism, Shi'ism and Alawite
EREN SALKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiAlevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLGAR BAHARLU
- İslam mezhepler tarihi açısından Sahîh-i Buhârî
Saheh al-bukhary in terms of history of Islamic sects
MEHMET ÇETİNKAYA
- İslam mezheplerinde iman ve büyük günah problemi
The problem of faith and big sin in Islamic sects
MEHMET BAĞCI