Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın hayatı ve faaliyetleri (1878-1942)
The life and activities of Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır (1878-1942)
- Tez No: 969480
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET GÜÇLÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Antalya, Atatürk Dönemi, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Meclis-i Mebusan, İttihat ve Terakki, Antalya, Atatürk Period, Ottoman Parliament, Union and Progress Society
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
19.yüzyıl sosyal, siyasi, toplumsal ve ekonomik anlamda Osmanlı devleti için sancılı geçmiştir. Böyle bir yüzyılda dünyaya gelen Elmalılı Muhammed Hamdi Efendi, 1878 senesi haziran ayının ortasında Antalya'nın Elmalı Kazası'nda doğmuştur. Dindar ve ehli ilim kalemine mensup bir ailede çocukluk dönemini geçirmiştir. Çocukluk döneminin geçtiği Elmalı'da ilk ve orta öğrenimini tamamlamış, küçük yaşında hafız olmuştur. Yüksek öğrenimini tamamlamak için dayısı ile birlikte İstanbul'a gelmiş, Ayasofya Medresesine yerleşmiştir. 1901 senesinde Darülfünun-ı Osmani- Ulûm-ı Aliye-i Diniye yani günümüz İlahiyat Fakültesi hüviyetindeki okula birincilikle girerek bir ay eğitim almış, sonrasında bu okulu yarıda bırakmıştır. 1903 senesine gelindiğinde Mekteb-i Nüvvab'a birinci girerek geleceğin saygın hukukçuları arasında yerini almıştır. 1907 yılında Mekteb-i Nüvvab'ı birincilikle bitiren Hamdi Efendi birçok lisanda da yetkin bir hale gelmiştir. Yüksek öğrenim derslerinde başarı gösterdiği gibi Arapça Fransızca, İngilizce, Farsça dillerine de vakıf olmuştur. Hamdi Efendi ilmi sahada başarılar gösterirken, hattatlığını da bu zamanlarda ilerletmiştir. Mekteb-i Nüvvab'da Mantık dersi hocalığı görevinde bulunmuş, 1908 senesine gelindiğinde ise Süleymaniye Medresesinde bu görevini devam ettirmiş, aynı sene gerçekleştirilen Meclis-i Mebusan seçimlerinde Teke (Antalya) sancağı mebusu olarak seçildiği gibi Firdevs (Şerbetçioğlu) Hanımla evlenmiştir. 1909 yılında ise Mekteb-i Mülkiyede Vakıf Hukukuna Giriş derslerini okutmuştur. 1910 senesinde Beyazıd Medresesinde dersler vermiş, Medreset'ül Vaizinde de Fıkıh muallimliği derslerine girmiş, Meclis-i Meşayih'in üyelerinden birisi olmuştur. Bütün bu görevlerinin yanı sıra Süleymaniye Medresesinde Mantık müderrisliği de yapmış, Sultan Mehmet Reşat'ın huzur derslerine iştirak etmiştir. İslam akademisi hüviyetindeki Darul Hikmet'il İslamiye'de 1919 senesinde başkan sıfatıyla görev almıştır. İttihat ve Terakki'nin ilim şubesi olan Cemiyet-i İlmiye-i İslamiye bünyesinde dini, siyasi, sosyal alanlarda yazılar kaleme almış, Sultan II. Abdülhamid'in hal fetvasında görev almıştır. 1909 Anayasası tadili çalışmalarında etkin rol oynamış, cemiyetin çizgisini beğenmeyerek Hürriyet ve İtilaf Fırkasına dahil olmuştur. II. ve III. Damat Ferit Kabinesinde Evkaf Nazırlığı görevinde bulunmuştur. Ankara Hükümeti'nin Damat Ferit Kabinesinde görev yapanları suçlu bulması üzerine Ankara Ceza Mahkemesinde kırk gün yargılanmış suçsuz bulunarak serbest bırakılmıştır.1925 senesinde Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle Hak Dini Kur'an Dili adlı tefsir çalışmasını kaleme almış, 1938 senesinde bitirmiştir. Farklı dillerden kitaplar çevirisi yaptığı gibi birçok eser de kaleme almıştır. Büyük alim Elmalılı Muhammed Hamdi Efendi 27 Mayıs 1942 senesinde 64 yaşında vefat etmiştir.
Özet (Çeviri)
The political, social, cultural, and economic events of the 20th century deeply affected the Ottoman state. It was in such an era that Hamdi Efendi was born. He was born in 1878 in the district of Elmalı in Antalya, in the month of June. He grew up in a devout and scholarly family and spent his childhood in Elmalı. He completed his primary education in Elmalı and moved to Istanbul at a young age, enrolling in the Ayasofya Madrasa. In 1901, he enrolled in the Darülfünun-ı Osmanî - Ulumu Aliyye-i Diniyye (now the Faculty of Theology) and graduated at the top of his class in 1901, but left the school halfway through. In 1903, he entered the Mekteb-i Nüvvab and graduated first in his class. While still a student, he became a member of the Mekteb-i Hukuk and gained a strong command of many foreign languages including Arabic, French, English, and Persian. Hamdi Efendi was a hardworking individual and achieved great success. He taught in the Mekteb-i Nüvvab and Mekteb-i Hukuk, and in 1908 he was appointed to teach logic at the Süleymaniye Madrasa. In the same year, he was elected as a deputy from Antalya to the Ottoman Parliament (Meclis-i Mebusan). He became a member of the committee that prepared the Civil Law course at the Mekteb-i Mülkiye. In 1910, he began teaching sermons and Islamic law at the Beyazıt Madrasa. During this time, he also served as a member of the Meclis-i Mesâlih. In addition to these roles, he taught logic at the Süleymaniye Madrasa, and frequently attended meetings with Sultan Mehmed Reşad. He took part in the activities of the Darü'l-Hikmeti'l-İslâmiye, an Islamic academic instution, and served as its head from 1919. He also wrote for the Ittihat ve Terakki (Committee of Union and Progress) affiliated Cemiyet-i İlmiyye-i İslâmiye, producing works on religious, political, and social topics. He worked under Sultan Abdulhamid II's administration and took part in the constitutional efforts of 1909. Disapproving of the direction the society was taking, he later joined the Hürriyet ve İtilaf Fırkası (Freedom and Accord Party). He served as the Director of Foundations in the Cabinet of Grand Vizier Damat Ferit Pasha. When the Ankara Government prosecuted everyone who had served in the Damat Ferit Cabinet, he was tried by the Ankara Independence Tribunal but was acquitted and released in 1925. At the request of Mustafa Kemal Atatürk, he began his monumental work Hak Dini Kur'an Dili (The True Religion: The Language of the Qur'an), a tafsir (Qur'anic exegesis), which he completed in 1938. He translated and interpreted many different works. The great scholar Elmalılı Hamdi Efendi passed away in 1942 at the age of 64.
Benzer Tezler
- Elmalılı M. Hamdi Yazır nimet ve azab kavramları üzerindeki yorumu
Elmalılı M. Hamdi YazIr's interpretati̇on on the concepts blessing and torment
NAGİHAN ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA HACIMÜFTÜOĞLU
- Elmalılı M. Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur'ân Dili adlı tefsirinde ticaretle ilgili kavramlar
Elmalılı M. Hamdi Yazır's interpretation of Hak Dini Kur'ân Dili concepts of trade
MUHAMMED SERTAÇ AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KAYA
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın Hak Dini ve Kur'an Dili tefsirinde teşbîh ve temsîli anlatım
Presentation and representative expression in the book of Elmalili Muhammed Hamdi Yazır“The Right Religion and the Qur'an Language”
AYŞENUR ERYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinIğdır ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMİN YURT
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır hayatı, eserleri ve Divançesi (İnceleme-metin)
Muhammed Hamdi Yazır with Almalı life, works and Divance (Review-text)
NECMİ ATİK
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur'an Dili Tefsiri'nde aile içi sorunlar ve çözüm yolları
Domestic issues and their solutions in Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır's exegesis 'Hak Dini Kur'an Dili'
HATİCE AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinDüzce ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FARUK GÖRGÜLÜ