Üretken kapasiteler ve finansal gelişmenin ekonomik karmaşıklığı artırmadaki rolü: MENA bölgesi üzerine ekonometrik bir çalışma
The role of productive capacities and financial development in enhancing economic complexity: An econometric study on the MENA region
- Tez No: 969800
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDAL ARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Ekonometri, Economics, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik Karmaşıklık, Üretken Kapasiteler, Finansal Gelişme, MENA Bölgesi, Panel Veri Analizi, Ekonomik Çeşitlenme, Economic Complexity, Productive Capacities, Financial Development, MENA, Panel Data Analysis, Economic Diversification
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üretken kapasiteler ve finansal gelişme, ekonomik karmaşıklığın inşası ve çeşitlendirmenin desteklenmesi için temel unsurlardır. Üretken kapasitelerini güçlendiren ülkeler kaynakları daha verimli kullanabilir ve rekabet gücünü artırabilir. Finansal gelişme ise yatırım ve yüksek katma değerli sektörlerin büyümesi için gerekli fonları sağlar. MENA bölgesi, çeşitli kaynakları ve ekonomik faaliyetleri çeşitlendirme çabaları göz önüne alındığında, bu unsurların nasıl etkileşim kurduğunu göstermektedir. Bu çalışma, 2000-2022 döneminde MENA ülkelerinde üretken kapasiteler ve finansal gelişmenin ekonomik karmaşıklık üzerindeki etkilerini ampirik olarak incelemektedir. Ekonomik karmaşıklık, bilgi yoğun ve sofistike üretime geçişi yansıtan önemli bir kalkınma göstergesidir. Üretken kapasiteler, ekonomik çeşitlendirme ve finansal gelişmenin bu süreçteki rolü arasındaki ilişki, dört model aracılığıyla panel veri analizi kullanılarak incelenmiştir. İlk model, finansal gelişmenin üretken kapasite gelişimine olumlu katkı sağladığını bulmuştur. İkinci model, üretken kapasitelerin çeşitlendirmeyi desteklediğini göstermiştir. Üçüncü model, BİT, enerji, ulaşım, beşeri sermaye ve özel sektör gibi alt bileşenlerin karmaşıklığı önemli ölçüde etkilediğini ortaya koymuştur. Dördüncü model, finansal kurumların karmaşıklığı artırdığını, doğal kaynak bağımlılığının ise bunu zayıflattığını vurgulamıştır. Genel olarak, sonuçlar MENA ülkelerinde üretken kapasitelerin güçlendirilmesinin ekonomik karmaşıklığı artırmada kritik olduğunu, ancak kalıcı ilerlemenin finansal altyapı, kurumsal reformlar ve makroekonomik istikrar gerektirdiğini göstermektedir. Kaynak bağımlılığı karmaşıklığı olumsuz etkilemekte ve kaynak laneti hipotezini doğrulamaktadır. Bulgular, bölgede çeşitlendirilmiş üretim yapısına geçişin kapsamlı stratejilere bağlı olduğunu göstermektedir. Politika yapıcıları, üretken kapasite yatırımlarına uzun vadeli öncelik vermeli ve altyapı, eğitim, teknoloji ve yönetişime odaklanarak finansal gelişmeyi desteklemelidir.
Özet (Çeviri)
Productive capacities (PCI) and financial development (FD) are essential for building economic complexity (ECI) and promoting diversification. Countries that strengthen their productive capacities can use resources more efficiently and enhance competitiveness, while financial development provides funds for investment and the growth of high-value sectors. The MENA region illustrates how these elements interact, given its diverse resources and efforts to diversify economic activity. This study empirically examines the effects of PCI and FD on ECI in MENA countries during 2000–2022. ECI is a key indicator of development, reflecting the shift toward knowledge-intensive and sophisticated production. The relationship between productive capacities, economic diversification, and the role of financial development was analyzed using panel data through four models. The first model found that FD positively contributes to productive capacities. The second showed that PCI support diversification. The third revealed that sub-components such as ICT, energy, transport, human capital, and the private sector significantly affect complexity. The fourth highlighted that financial institutions increase complexity, while natural resource dependence weakens it. Overall, results demonstrate that strengthening productive capacities is critical to raising economic complexity in MENA countries, but lasting progress requires financial infrastructure, institutional reforms, and macroeconomic stability. Resource dependence negatively influences complexity, confirming the resource curse hypothesis. The findings suggest that transition to a diversified production structure in the region depends on comprehensive strategies. Policymakers should prioritize long-term investments in productive capacities and support financial development by focusing on infrastructure, education, technology, and governance.
Benzer Tezler
- Ofis süreçlerinde yalın sistem tasarımı: Havalandırma veiklimlendirme sektöründe bir vaka çalışması
Lean system design in office processes: A case study inventilation and air conditioning sector
CANBERK GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BÜLENT DURMUŞOĞLU
- Uluslararası finansal piyasalarda tahvil ihraçları
Başlık çevirisi yok
CENK DOĞAN HOTUNLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
İşletmeİstanbul ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DURSUN ARIKBOĞA
- Multi-objective optimization of generation expansion planning considering the diffusion of renewable energy
Yenilenebilir enerjinin yayılımını göz önünde bulundurarak üretim genişleme planlamasının çok amaçlı optimizasyonu
KAAN DEVECİ
Doktora
İngilizce
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNDER GÜLER
- A critical consideration of the digital public sphere on the basis of the agonistic theory
Dijital kamusal alanın agonistik teori temelinde eleştirel bir değerlendirmesi
KEREM ALPKAAN ADAKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Siyasal Bilimlerİstanbul Teknik ÜniversitesiSiyaset Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ASLI ERBİL
- Demir çelik sektörü ve demir çelik sektöründe sermaye maliyeti
Iron and steel sector and cost of capital in iron and steel sector
ALİ DİKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
İşletmeMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT HAYATİ ERİŞ