Fibromiyaljili hastalarda bilişsel çarpıtmalar ve aleksitimi
Cognitive distortions and alexithymia in patients with fibromyalgia
- Tez No: 969799
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, Fibromiyalji, Alexithymia, Fibromyalgia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, fibromiyalji sendromu (FMS) tanılı kadın hastalarda aleksitimi ve bilişsel çarpıtmaların düzeylerini değerlendirmek ve bu iki değişken arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Vaka-kontrol tasarımında yürütülen araştırmaya, 01.10.2024 – 28.02.2025 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ve Çalışan Sağlığı Birimi'ne başvuran 100 FMS'li kadın hasta ve yaş, sosyodemografik özellikler açısından benzer 100 sağlıklı kadın dahil edilmiştir. Çalışmaya katılım gönüllülük esasına dayalı olup, tüm katılımcılardan yazılı onam alınmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ) ve Düşünce Türleri Ölçeği (DTÖ) kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, ki-kare testi, Spearman korelasyon ve doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen toplam 200 katılımcının yaş ortalaması vaka grubunda 49,02 ± 10,38 yıl, kontrol grubunda ise 44,40 ± 10,46 yıl olarak bulundu ve aradaki fark anlamlıydı (p=0,003). FMS grubunda düşük eğitim düzeyinin daha yaygın olduğu, daha fazla sayıda çocuğa sahip olma oranının yüksek bulunduğu ve gelir düzeyinin kontrol grubuna kıyasla daha düşük olduğu bulundu (p<0,05). Ayrıca FMS'li kadınlarda menopoz sıklığı ve psikiyatrik rahatsızlık öyküsü anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). TAÖ puan ortalaması FMS grubunda 55,94 ± 9,48, kontrol grubunda 50,50 ± 10,80 olup; fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). DTÖ toplam puanı da FMS grubunda (5,81 ± 4,22) kontrol grubuna (4,02 ± 3,94) göre anlamlı derecede daha yüksekti (p=0,001). Alt boyut analizlerinde özellikle“etiketleme”,“kişiselleştirme”,“zorunluluk ifadeleri”ve“olumluyu yok sayma”bilişsel çarpıtmalarının FMS grubunda kontrol grubuna göre belirgin şekilde yüksek olduğu saptandı. Korelasyon analizinde TAÖ ve DTÖ puanları arasında orta-ileri düzeyde pozitif ilişki görüldü (p<0,001). Regresyon analizleri ise TAÖ ve DTÖ puanlarının karşılıklı olarak birbirini anlamlı düzeyde yordadığını gösterildi. FMS'li kadınlarda aleksitimi ve bilişsel çarpıtma düzeyleri sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak daha yüksektir. Aleksitimi ile bilişsel çarpıtmalar arasındaki ilişki tek yönlü bir nedensellikten ziyade karşılıklı etkileşim şeklinde görülmektedir. Bu bulgu, FMS yönetiminde yalnızca fiziksel semptomların değil, psikolojik özelliklerin de dikkate alınmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Özellikle bilişsel çarpıtmaların ve aleksitiminin değerlendirilmesi, tedavi planlarında bilişsel-davranışçı yaklaşımların etkinliğini artırabilir ve daha bütüncül bir tedavi sürecine katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the levels of alexithymia and cognitive distortions in female patients diagnosed with fibromyalgia syndrome (FMS) and to examine the relationship between these two variables. The case-control study included 100 women with FMS who visited the Family Medicine Clinic and Occupational Health Unit at Sivas Cumhuriyet University Hospital between October 1, 2024, and February 28, 2025, as well as 100 healthy women matched for age and sociodemographic characteristics. Participation in the study was voluntary, and written consent was obtained from all participants. A sociodemographic information form, the Toronto Alexithymia Scale (TAS), and the Thought Types Scale (TTS) were used as data collection tools. Statistical analyses included the Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, chi-square test, Spearman correlation, and linear regression analyses. Statistical significance was set at p<0.05. The mean age of the 200 participants included in the study was 49.02 ± 10.38 years in the case group and 44.40 ± 10.46 years in the control group, and the difference between the two groups was significant (p=0.003). It was found that low educational level was more common in the FMS group, the proportion of having more children was higher, and the income level was lower compared to the control group (p<0.05). Additionally, the frequency of menopause and history of psychiatric disorders were significantly higher in women with FMS (p<0.05). The mean TAÖ score was 55.94 ± 9.48 in the FMS group and 50.50 ± 10.80 in the control group; the difference was statistically significant (p<0.001). The DTÖ total score was also significantly higher in the FMS group (5.81 ± 4.22) than in the control group (4.02 ± 3.94) (p=0.001). In the subscale analyses, cognitive distortions such as“labeling,”“personalization,”“perfectionism,”and“denial of the positive”were found to be significantly higher in the FMS group than in the control group. Correlation analysis revealed a moderate-to-strong positive relationship between TAÖ and DTÖ scores (p<0.001). Regression analyses showed that TAÖ and DTÖ scores significantly predicted each other. Women with FMS have significantly higher levels of alexithymia and cognitive distortions compared to healthy controls. The relationship between alexithymia and cognitive distortions appears to be one of mutual interaction rather than a one-way causality. This finding highlights the need to consider psychological characteristics as well as physical symptoms in the management of FMS. In particular, the assessment of cognitive distortions and alexithymia may increase the effectiveness of cognitive-behavioral approaches in treatment plans and contribute to a more comprehensive treatment process.
Benzer Tezler
- Fibromiyaljili kadın hastalarda ikili görev ile fiziksel ve psikososyal faktörler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between dual task with physical and psychosocial factors in female patients wi̇th fibromyalgia
BEYZA BEYREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR NAZ GÜRŞAN
- Fibromiyaljisi olan prediyabetik hastalarda yaşam tarzı değişikliği sonrası kan şekeri regülasyonunun fibromiyalji kliniğine etkileri
Başlık çevirisi yok
FATMA ŞEYDA SEVİMLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENES SEYDA ŞAHİNER
- Fibromiyaljisi olan prediyabetik hastalarda yaşam tarzı değişikliği sonrası kan şekeri regülasyonunun fibromiyalji kliniğine etkileri
The effects of blood glucose regulation after lifestyle changes on the fibromyalgia symptoms in prediabetic patients with fibromyalgia
FATMA ŞEYDA SEVİMLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENES SEYDA ŞAHİNER
- Kas iskelet sistemi kökenli kronik hastalıklardan fibromiyalji, romatoid artrit, generalize osteoartrit ve nöropatik ağrıda hastalık algısının önemi
The importance of illness perception in fibromyalgia, rheumatoid arthritis, osteoarthritis and neuropathic pain
SELİN CİLLİ HAYIROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonMaltepe ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURDAN KOTEVOĞLU
- Fibromiyaljili hastalardaki postür, denge ve yürüme bozukluklarının belirlenmesi ve hastalıkla ilgili parametrelerle arasındaki ilişkilerin araştırılması
Assessment of posture, balance and gait disorders in patients with fibromyalgia and investigation of their relationships with disease-related parameters
BARAN TUNCER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonSağlık Bilimleri ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AKKUŞ