Deprem sonrası ebeveynlerin ve ergenlerin stres belirtileri: Bir karma yöntem araştırması
Post-earthquake stress symptoms in parents and adolescents: A mixed-methods study
- Tez No: 970016
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada ardışık açıklayıcı karma yöntem kullanılmıştır. Nicel aşamada, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen 121 ergen ve 121 ebeveyn ile çalışılmış, ebeveynin travma sonrası stres belirtileri ile ergenin belirtileri arasındaki ilişkide ebeveynlik stilleri ve psikolojik dayanıklılığın sıralı aracılık rolü incelenmiştir. Veriler DSM-5 Travma Sonrası Stres Belirtileri Ölçeği Çocuk Formu, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi-5, Çok Boyutlu Ebeveynlik Stilleri Ölçeği ve Psikolojik Sağlamlık Tutum Beceri Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular, ebeveynin travma sonrası stres düzeyi arttıkça ergenin belirtilerinin de arttığını göstermiştir. Düşmanca ve düşük destek içeren ebeveynlik stilleri ergenin psikolojik iyi oluşunu olumsuz etkilemiş; psikolojik dayanıklılık ise belirtileri azaltmıştır. Dayanıklılığın kısmi aracılık rolü tespit edilmiştir. Nitel aşamada, belirtileri yüksek ve düşük düzeyde olan toplam 20 ergen ile görüşmeler yapılmış, veriler fenomenolojik yaklaşımla analiz edilmiştir. Yüksek belirtilere sahip ergenlerde içe kapanma, duygusal taşma, belirsizlik ve ilişkisel kopukluk öne çıkarken; düşük belirtilere sahip ergenlerde destekleyici ilişkiler, anlamlandırma çabası ve esneklik gözlenmiştir. Bulgular, ergenlerin travma sonrası psikolojik süreçlerinin ebeveyn ilişkileri, bireysel dayanıklılık ve duygusal düzenleme becerileriyle yakından bağlantılı olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, a sequential explanatory mixed methods design was employed. In the quantitative phase, 121 adolescents and 121 parents affected by the February 6, 2023 earthquakes were included. The study examined the sequential mediating roles of parenting styles and adolescents' psychological resilience in the relationship between parents' post-traumatic stress symptoms and adolescents' post-traumatic stress symptoms. Data were collected using the DSM-5 Child PTSD Symptom Scale, PTSD Checklist-5, Multidimensional Parenting Styles Scale, and Psychological Resilience Scale for Adolescents. Findings indicated that higher levels of parental post-traumatic stress symptoms were associated with increased symptoms in adolescents. Hostile and low-support parenting styles negatively impacted adolescents' psychological well-being, while psychological resilience reduced post-traumatic symptoms. A partial mediating role of resilience was identified. In the qualitative phase, semi-structured online interviews were conducted with 20 adolescents selected based on high and low levels of post-traumatic stress symptoms. Data were analyzed through a phenomenological approach. Results revealed that adolescents with high symptom levels experienced withdrawal, emotional overwhelm, uncertainty, and relational disconnection, while those with lower symptom levels demonstrated supportive relationships, efforts toward meaning-making, and psychological flexibility. Overall, the findings indicate that adolescents' post-traumatic psychological processes are closely related to their relationships with parents, individual resilience, and emotional regulation capacities.
Benzer Tezler
- Kahramanmaraş Depremi sonrası ergenlerde travma sonrası stres/büyüme: Öz şefkat ve duygu düzenlemenin rolü
Post-traumatic stress/growth in adolescents after the Kahramanmaras Earthquake: The role of self-compassion and emotion regulation
SÜMEYYE DEMİRBİLEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ALTUN
- Kahramanmaraş depremi sonrası ebeveyn tutumunun ve ebeveyn travma düzeyinin afet yaşayan çocukların ruh sağlığına etkisi
The impact of parental attitude and parental trauma level on the mental health of children experiencing disaster after the Kahramanmaraş earthquake
NAFİYE ZENGİN GENÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CELAL KUŞ
- Depremi yaşayan okul çağı çocuklarının ve ebeveynlerinin psikolojik etkilenme durumları ve ebeveynlerin koruma davranışlarının belirlenmesi
Psychological effects of school-age children and their parents who experienced the earthquake and determination of parents' protective behaviors
KÜBRA KERSE
- Travma odaklı PCIT modülünün depremden etkilenen 5-7 yaş arası çocuklarda etkiliğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of the trauma-focused PCIT module on children aged 5-7 affected by the earthquake
BURCU BÜLBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SEÇER
- Travma odaklı PCIT'nin depremden etkilenen 3-5 yaş arası travmatize çocuklar üzerinde etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effect of trauma-focused PCIT on traumatized children aged 3-5 affected by the earthquake
BEYZANUR TOSUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SEÇER