Postmenopozal dönemdeki kadınlarda uyku kalitesi, obstrüktif uyku apnesi riski ve etkileyen faktörler
Factors affecting sleep quality and risk of obstructive sleep apnoea in postmenopausal women
- Tez No: 970088
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM DEMİREL BOZKURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
- Anahtar Kelimeler: Akciğer hastalıkları-obstrüktif, Pittsburg uyku kalitesi ölçeği, Postmenopoz, Uyku apne sendromları, Lung diseases-obstructive, Pittsburg sleep quality index, Postmenopause, Sleep apnea syndromes
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, postmenopozal dönemdeki kadınların uyku kalitesini, obstrüktif uyku apnesi riskini ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Araştırma 15 Ocak – 15 Mayıs 2025 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Menopoz Polikliniği'nde yürütülmüştür. Araştırma örneklemini, araştırmaya dahil olma kriterlerine uyan, iletişim kurulabilen ve çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 40 yaş üstü 334 kadın oluşturmuştur. Veri toplamada; araştırmacılar tarafından hazırlanan kadınların bireysel ve menopozal özelliklerini içeren Tanıtıcı Bilgi formu, Pitsburg Uyku Kalitesi Ölçeği, Berlin Anketi, Epworth Uykululuk Ölçeği ve Uykusuzluk Şiddeti İndeksi kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi ile değerlendirilmiştir. Veri analizinde, tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), parametrik değişkenler için t testi, ki-kare, nonparametrik değişkenler için Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, ileri analiz için Bonferroni Posthoc Testi kullanılmıştır. Uyku kalitesini ve Obstrüktif Uyku Apnesi riskini etkileyen faktörlerin incelenmesi için lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan kadıların yaş ortalaması 56,20 ± 8,55 olup menopoz yaşı ortalama 47,31 ± 4,21, menopoz süresi ise 9,92 ± 8,83 yıldır. Büyük çoğunluğu evli (%73,1), üniversite ve üstü (%35,6) ve çalışmamaktadır (%61,4). Ortalama beden kitle indeksi 27,75 ± 4,48 kg/m² olarak saptanmıştır. Kadınların %74'ü menopozla ilgili tedavi almamaktadır. Kadınların %76'sının uyku kalitesi kötüdür ve Pitsburg Uyku Kalitesi Ölçeği puan ortalaması 7,90 ± 4,01'dir. Katılımcıların %60,5'inde klinik düzeyde uykusuzluk, %22,2'sinde aşırı gündüz uykululuk durumu saptanmıştır. Kadınların %38,3'ü yüksek obstrüktif uyku apnesi riski taşımaktadır. Yaş arttıkça uyku kalitesi bozulmakta, uykusuzluk ve gündüz uykululuğu artmaktadır (p<0,05). Eğitim düzeyi arttıkça uyku kalitesi ve uykusuzluk düzeylerinde anlamlı iyileşme gözlenmiştir (p<0,001). Ayrıca çalışmayan, dul veya başka kişilerle yaşayan kadınların, çalışan ve eşiyle yaşayanlara kıyasla daha yüksek uyku bozukluğu ve uykululuk düzeylerine sahip olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Uykusuzluk Şiddeti İndeksi'nin 1 birimlik artışının kötü uyku kalitesi riskini 1,482 kat arttırdığı, Epworth Uykululuk Ölçeği puanının 1 birimlik artışının kötü uyku kalitesi riskini 0,818 kat azalttığı saptanmıştır. Yaşayan çocuk sayısındaki 1 birimlik artış yüksek riskli apne riskini 2,843 kat arttırırken, HRT tedavisi alma 4,754 kat, alternatif tedavi yöntemlerini kullanma 24,425 kat arttırmaktadır. Sonuç olarak, postmenopozal dönemdeki kadınların uyku kalitesi yaş, çalışma durumu, boyun çevresi, kronik hastalık varlığı, uykusuzluk ve uykululuktan, obstrüktif uyku apnesi riski yaş, medeni durum, birlikte yaşanan kişi, boyun çevresi, yaşayan çocuk sayısı, HRT tedavisi alma ve alternatif tedavi yöntemlerini kullanma, uykusuzluk ve uykululuktan etkilenmektedir.
Özet (Çeviri)
The study was conducted in a descriptive design to determine sleep quality, the risk of obstructive sleep apnea, and influencing factors among postmenopausal women. The research was carried out between January 15 and May 15, 2025, at the Menopause Outpatient Clinic of Ege University Medical Faculty Hospital. The study sample consisted of 334 women over the age of 40 who met the inclusion criteria, were able to communicate, and voluntarily agreed to participate. Data were collected using the Descriptive Information Form prepared by the researchers, which included individual and menopausal characteristics of women, as well as the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Berlin Questionnaire, Epworth Sleepiness Scale (ESS), and Insomnia Severity Index (ISI). The normality of data distribution was assessed with the Shapiro–Wilk test. In data analysis, descriptive statistics (number, percentage, mean, standard deviation), t-test for parametric variables, chi-square test, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis H test for nonparametric variables, and Bonferroni post-hoc test for further analysis were used. Logistic regression analysis was performed to examine factors affecting sleep quality and the risk of obstructive sleep apnea syndrome. Results were evaluated at a 95% confidence interval and a significance level of p<0.05. The mean age of the participants was 56.20 ± 8.55 years, the mean age at menopause was 47.31 ± 4.21 years, and the mean duration of menopause was 9.92 ± 8.83 years. The majority of the women were married (73.1%), university and above (35,6%), and unemployed (61,4%). The mean body mass index was 27.75 ± 4.48 kg/m². Most of the women (74%) were not receiving menopause-related treatment. Poor sleep quality was detected in 76% of the participants, with a mean PSQI score of 7.90 ± 4.01. Clinical insomnia was identified in 60.5%, and excessive daytime sleepiness in 22.2%. In addition, 38.3% of the women were at high risk for obstructive sleep apnea. Sleep quality deteriorated, and both insomnia and daytime sleepiness increased with advancing age (p<0.05). A significant improvement in sleep quality and insomnia levels was observed with higher education levels (p<0.001). Moreover, unemployed, widowed, or cohabiting women had higher levels of sleep disturbances and sleepiness compared to employed women and those living with their spouses (p<0.05). It was found that a one-unit increase in the Insomnia Severity Index increased the risk of poor sleep quality by 1.482 times, whereas a one-unit increase in the Epworth Sleepiness Scale score reduced this risk by 0.818 times. Furthermore, each additional living child increased the risk of high-risk sleep apnea by 2.843 times, Hormone Replacement Therapy (HRT) increased it by 4.754 times, and the use of alternative treatment methods increased it by 24.425 times. In conclusion, sleep quality among postmenopausal women is influenced by age, employment status, neck circumference, presence of chronic disease, insomnia, and sleepiness, while the risk of obstructive sleep apnea is affected by age, marital status, cohabitation status, neck circumference, number of living children, use of HRT, use of alternative treatment methods, insomnia, and sleepiness.
Benzer Tezler
- Postmenopozal dönemdeki kadınlarda fiziksel aktivitenin uyku kalitesi ve kardiyovasküler hastalık riskine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of physical activity on sleep quality and cardiovascular disease risk in postmenopausal women
GÜLCAN KARAHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM SUVAK
- Postmenopozal kadınlarda uyku düzeni ve cinsel fonksiyonun yaşam kalitesi üzerine etkileri
The effects of sleep patterns and sexual function on quality of life in postmenopausal women
GİZEM KOÇ KULAKSIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumMarmara ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TEVFİK YOLDEMİR
- Postmenopozal kadınlarda vücut kompozisyonu ve bazal metabolizma hızının uyku kalitesi ile ilişkisi
The relationship between body composition and basal metabolic rate with sleep quality in postmenopausal women
BİLGE BABAKİŞİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Postmenopoz dönemdeki kadınlarda diyet protein içeriğinin uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Impact of dietary protein content on sleep and life quality of women in postmenopausal period
BÜŞRA VURAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikBiruni ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ÇELİK
- Postmenopozal kadınlarda fiziksel aktivite düzeyinin depresyon, anksiyete, yaşam kalitesi, yorgunluk ve uyku kalitesiyle ilişkisi
The relationship between physical activity level, depression, anxiety, quality of life, fatigue and sleep quality of postmenopausal women
RÜVEYDA ÖZGE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Medipol ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA ATILGAN