Birinci basamak sağlık merkezine başvuran geriatrik yaş grubundaki hastalarda polifarmasinin kırılganlık ve günlük yaşam aktiviteleri ile ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between polypharmacy, frailty and activities of daily living in geriatric patients admitted to a primary healthcare center
- Tez No: 970115
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU DOĞAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Geriatrik hasta, günlük yaşam aktiviteleri, kırılganlık, polifarmasi, Activities of daily living, frailty, geriatric patient, polypharmacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dr. Serdar ZENGİN“Birinci Basamak Sağlık Merkezine Başvuran Geriatrik Yaş Grubundaki Hastalarda Polifarmasinin Kırılganlık ve Günlük Yaşam Aktiviteleri ile İlişkinin İncelenmesi”, Gülhane Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Ankara, 2025. Amaç: Bu çalışmada, birinci basamak sağlık merkezine başvuran geriatrik yaş grubundaki hastalarda polifarmasi ile kırılganlık ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve analitik bir tasarımda planlanan bu araştırma, 01 Kasım 2024 – 28 Şubat 2025 tarihleri arasında Ankara'da bir birinci basamak sağlık merkezine başvuran 65 yaş ve üzeri hastalar üzerinde yürütüldü. Araştırmanın örneklemini, katılım koşullarını karşılayan ve gönüllü olarak katılmayı seçen 269 kişi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, katılımcılara sosyodemografik özelliklerini ve kronik hastalıklarını sorgulayan sorular ile birlikte, Frail Kırılganlık Ölçeği ve Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler, uygun istatistiksel analiz yöntemleri ile SPSS programında değerlendirilmiştir. Bulgular: Düzenli biçimde beş veya daha fazla ilacın sürekli ve eşzamanlı olarak kullanılması polifarmasi olarak tanımlanmış olup, katılımcıların %49,8'inde polifarmasi, %25,7'sinde kırılganlık saptanmıştır. Kullanılan ilaç sayısı ile kırılganlık arasında pozitif yönde kuvvetli bir ilişki (r = 0,693) ve kullanılan ilaç sayısı ile günlük yaşam aktiviteleri arasında negatif yönde orta kuvvetli bir ilişki (r =-0,360) bulunmuştur. Bulgular, polifarmasinin geriatrik bireylerde kırılganlık ve işlevsel bağımsızlık kaybı ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Kadın cinsiyet, evli olmama, düşük eğitim ve multimorbidite polifarmasi ve kırılganlık açısından risk belirleyicisi olarak öne çıkmıştır. Sonuç: Çalışmamız, polifarmasinin geriatrik bireylerde kırılganlığı arttırdığını, günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlığı ise azalttığını ortaya koymuştur. Evlilik, yüksek eğitim düzeyi ve eş ile birlikte yaşama gibi sosyal ve yapısal faktörlerin yaşlılıkta ilaç yükünü azalttığı, kırılganlığı düşürdüğü ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlığı artırdığı görülmektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, eğitim düzeyi düşük bireylerde sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik bilgilendirme çalışmaları yapılmalı, sosyal destek sistemleri yalnız yaşayan veya çok kuşaklı hanelerde ikamet eden bireyler için güçlendirilmelidir. Çoklu kronik hastalığı olan bireylerde entegre kronik hastalık yönetimi uygulanmalı; özellikle hipertansiyon, diyabet ve koroner arter hastalığı gibi hastalıklarda ilaç yükü, kırılganlık, düşme öyküsü ve işlevsel bağımsızlık kaybı birlikte izlenmeli, acil başvuru ve hastane yatışı olan bireylerde farmakolojik yeniden değerlendirme yapılmalıdır. Geriatrik bireylerde kırılganlık ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılığın erken tanılanabilmesi için birinci basamakta kırılganlık ve günlük yaşam aktivite ölçeği rutine alınmalıdır.
Özet (Çeviri)
Dr. Serdar ZENGİN“Examination of the Relationship Between Polypharmacy, Frailty, and Activities of Daily Living in Geriatric Patients Admitted to a Primary Healthcare Center”, Department of Family Medicine, Gülhane Faculty of Medicine, Medical Specialization Thesis, Ankara, 2025. Objective: In this study, it is aimed to evaluate the relationship between polypharmacy, frailty, and activities of daily living in geriatric patients admitted to a primary healthcare center. Materials and Methods: This research, planned with a cross-sectional and analytical design, was conducted between November 1, 2024, and February 28, 2025, on patients aged 65 years and older who applied to a primary healthcare center in Ankara. The sample of the study consisted of 269 individuals who met the participation criteria and voluntarily chose to participate. As data collection tools, in addition to the questions questioning the sociodemographic characteristics and chronic diseases of the participants, the Frail Scale and the Katz Index of Activities of Daily Living were applied. The obtained data were evaluated with the SPSS program using appropriate statistical analysis methods. Results: The regular and simultaneous use of five or more drugs was defined as polypharmacy, and polypharmacy was detected in 49.8% of the participants and frailty in 25.7%. A strong positive correlation (r = 0.693) was found between the number of medications used and frailty, and a moderate negative correlation (r = -0.360) was found between the number of medications used and activities of daily living. The findings show that polypharmacy is associated with frailty and loss of functional independence in geriatric individuals. Female gender, not being married, low education level, and multimorbidity emerged as risk determinants in terms of polypharmacy and frailty. Conclusion: Our study revealed that polypharmacy increases frailty in geriatric individuals, while it decreases independence in activities of daily living. It is observed that social and structural factors such as marriage, high education level, and living with a spouse reduce medication burden, decrease frailty, and increase independence in activities of daily living in old age. In line with these results, informative studies to increase health literacy should be carried out in individuals with low education levels, and social support systems should be strengthened for individuals living alone or in multigenerational households. Integrated chronic disease management should be applied in individuals with multiple chronic diseases; especially in diseases such as hypertension, diabetes, and coronary artery disease, medication burden, frailty, history of falls, and loss of functional independence should be monitored together, and pharmacological reassessment should be performed in individuals with emergency admissions and hospitalizations. In order to enable early diagnosis of frailty and dependence in activities of daily living in geriatric individuals, frailty and daily living activity scales should be routinely included in primary care.
Benzer Tezler
- Aile sağlığı merkezinde fırsatçı EKG taramasının geriatrik yaş grubunda atriyal fibrilasyonu yakalamadaki önemi
The importance of opportunistic ECG screening in family health centers in detecting atrial fibrillation in the geriatric age group
MUSTAFA YASİN ÜRÜNOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA AKBIYIK
- 80 yaş ve üzeri hastaların birinci basamak sağlık hizmetlerinden faydalanmasının önündeki engeller
Barriers to the utilization of primary health care services among individuals aged 80 years and older
TUĞÇE ÖZDEMİR BAŞARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Bir aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri kişilerde kardiyovasküler risk değerlendirmesi ve kırılganlık düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between cardiovascular risk assessment and frailty levels in individuals aged 65 and over who are registered at a family medicine unit
AHMET ALPTEKİN BAKİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
- Birinci basamakta geriatrik popülasyonda sarkopeni sıklığı ve etkileyen faktörler
Sarcopenia prevalence and affecting factors in the geriatric population in primary care
TÜLAY KAYAÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiManisa Celal Bayar ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN CAN
- Aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş üstü yaşlılarda aile işlevselliğinin yaşlılıktaki sağlık problemleri ve depresyon üzerine etkisi
The effect of family functionality on health problems and depression in individuals aged 65 and over registered in a family medicine unit
HATİCE TOKGÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TOPAL