Nüveyrî ve Nihâyetü'l-Ereb fî Fünûni'l-Edeb adlı kitabının siyer ilmi açısından incelenmesi
An analysis of al-Nūwayrī and his work Nihāyat al-Arab fī Funūn al-Adab in terms of the science of sīrah
- Tez No: 970521
- Danışmanlar: PROF. DR. ADNAN DEMİRCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: İslam Tarihi, Memlükler, Siyer, Nüveyrî, Nihâyetü'l-ereb, Siyer Yazıcılığı, Islamic History, Mamluk Period, Nuwayrī, Nihāyat al-arab, Sīrah Literature
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Memlükler dönemi, İslamî ilimlerin pek çok alanında kayda değer gelişmelerin yaşandığı bir zaman dilimi olmuştur. Bilhassa İslam tarih yazıcılığı bu dönemde önemli bir ivme kazanmış, söz konusu alanın en parlak devrini yaşadığı sıklıkla vurgulanmıştır. Siyer literatürüne dair kaleme alınan kapsamlı eserlerin sayıca artması da bu canlanmanın bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Bu döneme ait dikkat çekici çalışmalardan biri, Memlüklerin önde gelen devlet adamı ve tarihçilerinden Şihâbüddîn Nüveyrî'nin otuz üç cilt hâlinde telif ettiği ve Memlük sultanı el-Melikü'n-Nâsır Muhammed b. Kalavun'a ithaf ettiği ansiklopedik eseri Nihâyetü'l-ereb fî fünûni'l-edeb'dir. Eser, dünyanın yaratılışından müellifin yaşadığı döneme kadar uzanan tarihî ve kültürel unsurları içermekle birlikte, zengin muhtevası, edebî üslubu ve sistematik yapısıyla da dikkat çekmektedir. Bu çalışma, Nüveyrî'nin Nihâyetü'l-ereb adlı eserindeki siyer bölümüne odaklanarak, bu bölümde yer alan anlatıları hem muhteva hem de yöntem açısından tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Hz. Peygamber'in hayatına dair rivâyetlerin hangi kaynaklardan ve nasıl aktarıldığı; müellifin bu rivayetleri sunarken benimsediği yaklaşım ve anlatım tarzı incelenmiştir. Ayrıca tarihî-siyasi bakış açısı da analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, Nihâyetü'l-ereb'in yalnızca bir bilgi derlemesi ya da geleneksel bir tarih anlatısı değil, aynı zamanda Memlük dönemi siyer telif geleneğine özgün katkılar sunan; dönemin ilmî birikimini, tarih yazımındaki yönelimlerini ve düşünsel atmosferini yansıtan kıymetli bir metin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eserin bu özelliği, hem müellifin tarihî ve siyasi tecrübesinin hem de sahip olduğu edebî ve ilmî donanımın bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Çalışma bu yönüyle, hem Nüveyrî'nin siyer yazımındaki yerini tayin etmekte hem de Memlükler dönemine ait siyer telif anlayışının genel çerçevesine ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
The Mamluk period was a time marked by significant advancements in various fields of Islamic scholarship. In particular, Islamic historiography gained remarkable momentum during this era, and it is frequently emphasized that the discipline experienced one of its most flourishing phases at that time. The increasing number of comprehensive works on the prophetic biography (sīrah) is considered a clear indicator of this intellectual revival. One of the prominent works from this period is Nihāyat al-arab fī funūn al-adab, an encyclopedic compilation authored in thirty-three volumes by Shihāb al-Dīn al-Nuwayrī, a leading statesman and historian of the Mamluk Sultanate. Dedicated to Sultan al-Malik al-Nāṣir Muḥammad ibn Qalāwūn, the work encompasses a wide array of historical and cultural topics, ranging from the creation of the world to the time of the author. In addition to its rich content, the work is notable for its literary style and systematic structure. This thesis focuses on the sīrah section of Nihāyat al-arab, aiming to analyze its content and methodology. It examines the sources from which the reports about the Prophet's life are drawn, the way these reports are transmitted, and the narrative and historiographical approach adopted by the author. The analysis reveals that Nihāyat al-arab is not merely a compilation of information or a conventional historical account, but rather a valuable work that offers original contributions to the sīrah writing tradition of the Mamluk period. It reflects the scholarly environment of the time, the prevailing trends in historiography, and the intellectual atmosphere of the era. This characteristic is evaluated as a product of the author's historical and political experience as well as his literary and scholarly background. In this regard, the study not only clarifies Nuwayrī's position within the tradition of sīrah writing, but also sheds light on the broader framework of sīrah composition in the Mamluk period.
Benzer Tezler
- Nüveyrî'nin Nihâyetü'l-Ereb Fî Funûni'l-Edeb adlı eserinin edebî açıdan incelenmesi
A literary examining on the Nihâyetü'l-Ereb Fî Funûni'l-Edeb's by Nüveyrî
SERAP ARIKAN ANGI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN AKDAŞ
- Nihayetü`l-Ereb'e göre, Selçuklu tarihi (Tuğrul Bey'den Melikşah'a) karşılaştırmalı metin çevirisi
Başlık çevirisi yok
ATİK BARAK
- Şihâbüddîn en-Nüveyrî'nin Nihâyetü'l-Ereb'inde mûsikî ile ilgili bölümler ve değerlendirmesi
Sections related to music in Nihâyat al-Arab by Shihâb al-Dîn al-Nuwayrî and their evaluation
MUSTAFA SAİD AKDOĞAN
Doktora
Türkçe
2025
MüzikAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH KOCA
- Nuveyrî'nin Nihâyetu'l-Ereb adlı eserinde Arap dili ve belâgatına yaklaşımı
Başlık çevirisi yok
MOUZAMIL OUEDRAOGO
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN KAZAN
- Memlûklu Müelliflerin eserlerinde Moğollar(Zehebî, Nüveyrî, Safedî, el-Ömerî, Kalkaşendî ve İbn Tağrıberdî'ye Göre)
The Mongols in the works Of Mamluk Authors (According To Al-Dhahabî, Al-Nuwayrî, Al-Safadî, Al-ʿUmarî, Al-Qalqashandî, And Ibn Taghrîbirdî)
ABDULLAH KUBAT