Aile Sağlığı Merkezine evlilik raporu için başvuruda bulunan bireylerde eğitim müdahalesinin cinsel sağlık okuryazarlığına ve kontraseptif yöntem tercihlerine etkisi
The effect of educational intervention on sexual health literacy and contraceptive method preferences among individuals applying to Family Health Centers for marriage reports
- Tez No: 970643
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kontraseptif yöntemlerin bilinmesi ve etkin şekilde uygulanması, istenmeyen gebelikleri önleyerek, anne ve bebek sağlığı üzerine olumlu katkılar sağlar. Aile hekimleri pek çok alanda olduğu gibi cinsel sağlık konusunda da bireylere yeterli bilgi ve doğru tutumları kazandırmak için eğitim fırsatlarını değerlendirmelidir. Bu araştırmanın amacı, aile sağlığı merkezine evlilik raporu için başvuran bireylerin kontraseptif yöntemler hakkında bilgi ve tutumlarının, cinsel sağlık okuryazarlığı durumlarının ve eğitim müdahalesinin bu konuda bilgi ve tutumları üzerine etkisinin belirlenmesidir. Yöntem: Kesitsel ve prospektif tipte planlanan bu çalışma düşük sosyoekonomik düzeye sahip bir bölgede yer alan Şanlıurfa İli Eyyübiye ilçesi Ertuğrulgazi Aile Sağlığı Merkezi'ne (ASM) 16.12.2024–15.06.2025 tarihleri arasında evlilik öncesi sağlık raporu almak için başvuran bireylerin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma verileri araştırmacılar tarafından hazırlanan, katılımcıların sosyodemografik özelliklerini ve kontraseptif yöntem konusunda bilgi ve tercihlerini belirlemeye yönelik anket formunun ve Cinsel Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin (CİSÖY) uygulanması ile elde edilmiştir. Anket bireylere öncelikle çalışma hakkında bilgi verilmesi ve gönüllü katılım onayı alınmasının ardından yüz yüze anket tekniği ile uygulanarak verilen yanıtlar kaydedilmiştir. Uygulanan ilk anketin ardından her bireye araştırmacı tarafından konu hakkında yazılı ve görsel materyal içerikleri kullanılarak yaklaşık 30 dakika süren yüz yüze eğitim müdahalesi gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara eğitimden iki ay sonrası için randevu verilmiş ve dönüş sağlayan bireylere aynı anket ve ölçek soruları tekrar yöneltilmiştir. Elde edilen verilerden sürekli değişkenlerin iki grup arasında karşılaştırılmasında Mann–Whitney U testi kullanılmıştır. İki düzeyli kategorik değişkenlerin eğitim öncesi ve eğitim sonrası karşılaştırılmasında ise McNemar test kullanılmıştır. Bütün analizlerde IBM SPSS.25 programı kullanılmış ve anlamlılık düzeyi olarak p< 0.05 değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 203 birey dahil edildi. Katılımcıların çoğunluğu 18–25 yaş aralığında (%89,2) olup, %68,5'i kadın ve %40,9'u ortaokul mezunu idi. Katılımcıların Kontraseptif yöntemleri hakkında hiç bilgi almadığını ifade edenlerin oranı %62,6 iken cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında hiç bilgi almadığını ifade edenlerin oranı b%77,8 idi. Konu hakkında bilgi kaynaklarının en sık arkadaş çevresi ((%27,1 ve %14,3)) ve internet (%24,6 ve %17,7)) olduğu bildirildi. Cinsel bilgi ve tutum puanları eğitim müdahalesi öncesi cinsiyetlere göre farklılık gösterdi. Eğitim öncesi kadında cinsel bilgi puanı kadınlarda erkeklere göre anlamlı şekilde daha düşük (p<.001) cinsel tutum puanları daha yüksek ((p<.001) iken; Eğitim sonrası değerlere bakıldığında ise, kadın ve erkekler arasında hem cinsel bilgi (p=0.774) hem de cinsel tutum puanları (p=0.151) açısından anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir." Eğitim sonrası tüm kontraseptif yöntemlere ilişkin genel bilgi düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (p<0,001). Kondomun cinsel yolla bulaşan hastalıklardan (CYBH) koruyucu etkisini bilenlerin oranı eğitim müdahalesinden sonra %13,3'ten %64,0'a yükseldi (p<0,001). Eğitim sonrası kontraseptif yöntem kullanmayı düşünme oranında artış gözlenmesine rağmen eğitim öncesine görearalarında anlamlı farklılık yoktu (p>0,05). Katılımcılar eğitim sonrası cinsel sağlık eğitimi almak için kaynak olarak en çok aile hekimlerini (%69,5) ve hemşireleri (%54,7) tercih edeceklerini belirttiler. Sonuç: Bu çalışma bulguları, evlenme aşamasında olan bireylerin kontraseptif yöntemler ve cinsel sağlık konularında farkındalık, bilgi ve tutumlarında eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. Bu konuda tek seferlik eğitim müdahalesi bireylerin bilgi düzeyini anlamlı biçimde artırmış ancak olumlu tutumlar kazandırma üzerinde anlamlı etki göstermemiştir. Bu noktada kültürel, dini ve toplumsal faktörlerin etkisinin sürdüğü izlenmektedir. Eğitim sonrası özellikle kondomun CYBH'dan koruyuculuğu hakkında farkındalığın anlamlı şekilde artması, eğitim müdahalesinin önemini ortaya koymaktadır. Bulgularımızdan yola çıkılarak cinsel sağlık eğitimlerinin daha erken yaşta, sürekli ve uygun periyodlarla planlanması; kültürel hassasiyetlere uygun yöntem ve içeriklerle, aile/partner katılımını içeren bir yapı ile uygulanması önerilir
Özet (Çeviri)
Objective: Knowledge and effective use of contraceptive methods contribute positively to maternal and child health by preventing unintended pregnancies. Family physicians, as in many other areas, should also utilize educational opportunities to provide individuals with sufficient knowledge and foster appropriate attitudes regarding sexual health. The aim of this study was to evaluate the knowledge and attitudes of individuals applying for premarital medical reports at a family health center regarding contraceptive methods, their sexual health literacy levels, and the effect of an educational intervention on these outcomes. Methods: This cross-sectional and prospective study was conducted between 16.12.2024 and 15.06.2025 at Ertuğrulgazi Family Health Center (FHC) in Eyyübiye district of Şanlıurfa, a region with low socioeconomic status. Data were collected through a questionnaire prepared by the researchers, which assessed sociodemographic characteristics and knowledge/attitudes towards contraceptive methods, as well as the Sexual Health Literacy Scale (CİSÖY). The survey was administered face-to-face after informing participants and obtaining informed consent. Following the baseline survey, each participant received a 30-minute face-to-face educational session delivered by the researcher, using written and visual materials. Two months later, participants who returned for follow-up were re-administered the same questionnaire and scale. Data analysis was performed using IBM SPSS 25. The Mann–Whitney U test was used for continuous variables, and the McNemar test for paired categorical variables. A significance level of p<0.05 was accepted. Results: A total of 203 individuals participated in the study. The majority were aged 18–25 years (89.2%), female (68.5%), and middle school graduates (40.9%). Of the participants, 62.6% reported having no prior knowledge of contraceptive methods, while 77.8% reported having no prior knowledge of sexually transmitted infections (STIs). Among those who had received information, the most common sources were friends (27.1% for contraception; 14.3% for STIs) and the internet (24.6% for contraception; 17.7% for STIs). Before the intervention, women had significantly lower sexual knowledge scores than men (p<.001), while their sexual attitude scores were significantly higher (p<.001). After the intervention, there was no significant difference between genders in either sexual knowledge (p=0.774) or sexual attitudes (p=0.151). Overall, knowledge about all contraceptive methods increased significantly following the intervention (p<0.001). The proportion of participants who recognized condoms as protective against STIs rose from 13.3% to 64.0% (p<0.001). Although the proportion of individuals considering contraceptive use increased after training, the difference was not statistically significant (p>0.05). Post-intervention, participants reported that they would prefer to receive sexual health education primarily from family physicians (69.5%) and nurses (54.7%). Conclusion: The findings of this study revealed that individuals at the premarital stage had insufficient knowledge, awareness, and attitudes regarding contraceptive methods and sexual health. A single-session educational intervention significantly improved knowledge levels but had no meaningful effect on attitudes, suggesting that cultural, religious, and social factors continue to play an influential role. The significant increase in awareness of condoms as protective against STIs highlights the importance of such educational interventions. Based on these findings, sexual health education should be initiated at earlier ages, delivered continuously and in repeated sessions, and structured with culturally sensitive content that incorporates family and partner participation.
Benzer Tezler
- Aile Hekimliği uygulaması hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalığın kişilerin sağlık hizmeti alma tercihlerine olan etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of knowledge and awareness on practice of family medicine on people's preferences to receive HEALTH services
FATMA NUR ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN ERSİN ŞİMŞEK
DOÇ. DR. CAN ÖNER
- Genel psikiyatri polikliniği ve bir aile danışmanlık merkezine ilk kez başvuran olgularda erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu'na eşlik eden I. eksen psikiyatrik bozukluk yaygınlığının araştırılması
Prevalence of adult attention deficit hyperactivity disorder and comorbid axis-i disorders among first time admitted cases of A general psychiatry outpatient clinic and A family counselling center
SERCAN BELİRGAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriEge ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF ERSOY
- Aile sağlığı merkezine evlilik raporu için başvuran çiftlerde talasemi sıklığının ve bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the frequency of thhalasemia and the level of knowledge in couples applying to the family health center for the marriage report
HÜSEYİN GÜLOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Evlilik kararı alan çiftlerin doğurganlık ve ebeveynliğe ilişkin görüşleri ile aile planlaması tutumları
Opinions on fertility and parenting and family planning attitudes in couples who decided to get married
EBRU ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP TOPATAN
- Evlilik öncesi cinsel sağlık/üreme sağlığı eğitiminin yeni evli kadınların bilgi düzeyi ve evlilik uyumuna etkisi
The effect of pre-marital sexual health / reproductive health education on the newly married women's knowledge level and marital adaptation
ÖZLEM KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜLAY BÜLBÜL