Ege adalarının gayriaskeri statüsünün milletlerarası hukuk bağlamında incelenmesi
Le statut démilitarisé des îles de la mer Égée dans le cadre du droit international
- Tez No: 970708
- Danışmanlar: PROF. DR. A. EMRE ÖKTEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Devletler hukuku, Ege Denizi sorunu, Milletlerarası hukuk, Aegean Sea problem
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Galatasaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ege Denizi, kendine özgü coğrafi yapısı ve 19. yüzyıldan itibaren yaşanan tarihsel gelişmeler çerçevesinde uluslararası hukukun en tartışmalı alanlarından birini teşkil etmiştir. Bu tartışmaların merkezinde ise bölgedeki adaların egemenlik devri süreçlerinde güvenlik kaygılarından hareketle getirilen gayriaskerî statü rejimleri yer almaktadır. Adaların coğrafi konumları ve tarihsel bağlamları dikkate alındığında Ege adalarının gayriaskerî statülerinin tek tip bir düzenleme ile açıklanamayacağı, farklı dönemlerde ve farklı hukukî araçlarla şekillendiği görülmektedir. Bu tez, Ege adalarının gayriaskerî statüsünü mümkün olduğunca bütüncül bir bakış açısıyla ele almakta ve ada gruplarını hukukî gelişmeler çerçevesinde üç kategoride incelemektedir. İlk olarak, Limni ve Semadirek'ten oluşan Boğazönü Adaları değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Türkiye ile Yunanistan arasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların, özellikle Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Lozan Barış Andlaşması ve Boğazların Tâbi Olacağı Usule Dair Mukavelename'ye etkisi açısından andlaşmalar hukukuna ilişkin temel sorunlarla bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca 1936'da Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın TBMM'de yaptığı açıklamaların, devlet görevlilerinin tek taraflı beyanlarının bağlayıcılığı bakımından doğurduğu sonuçlar da ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Bu noktada, uluslararası yargı kararlarında yer verilen ilkeler ve yorumların da tartışmalara dolaylı biçimde yansıdığı, dolayısıyla meseleye yalnızca andlaşma hükümleriyle değil aynı zamanda yargısal içtihatlarla da yaklaşmak gerektiği ortaya konulmuştur. İkinci olarak, Midilli, Sakız, Sisam ve Ahikerya'dan oluşan Doğu Ege Adaları incelenmiştir. Bu adaların gayriaskerî statüsü, diğer ada gruplarına kıyasla daha sınırlı düzenlemelere tabi tutulmuştur. Bu kapsamda meşru müdafaa hakkı ve şartların esaslı şekilde değişmesi (rebus sic stantibus) ilkesi çerçevesinde yürütülen hukukî tartışmalar, günümüzde de taraflar arasında uyuşmazlıkların temel dayanaklarını oluşturmaktadır. Üçüncü ada grubu olan On İki Ada ise, Paris Barış Andlaşması ile düzenlenen özel bir statüye sahiptir. Burada temel mesele, Türkiye'nin söz konusu andlaşmaya taraf olmayan bir devlet sıfatıyla, bu hükümlerin ileri sürülmesini talep edip edemeyeceği sorunudur. Bu tartışma, pacta tertiis ilkesi ve objektif statü oluşturan andlaşmalar doktrini bağlamında ele alınmış, ayrıca konuya ilişkin uluslararası yargı organlarının objektif statü rejimlerine atıfta bulunduğu kararlar da değerlendirilmiştir. Çalışma boyunca devletlerin resmî argümanlarını içeren belgeler öncelikli kaynak olarak kullanılmış, ilgili andlaşmaların hazırlık belgeleri incelenmiş, erişilemeyen durumlarda ise doktrindeki görüşlerden yararlanılmıştır. Ayrıca tartışmalar değerlendirilirken güncel hukukî gelişmeler de dikkate alınmıştır. Böylelikle, Ege adalarının gayriaskerî statüsüne ilişkin hukukî sorunlar hem andlaşmalar hukuku hem de uluslararası yargı içtihatları ışığında mümkün olduğunca kapsamlı ve bütüncül bir bakış açısıyla analiz edilmiştir. Sonuç olarak, Yunanistan'ın ileri sürdüğü hukukî argümanların bir kısmının belirli ölçüde dayanak bulabileceği, ancak büyük ölçüde şartları karşılamadığı ve bu nedenle adaların gayriaskerî statüsünü ortadan kaldırmaya elverişli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The Aegean Sea, owing to its unique geographical characteristics and the historical developments that have unfolded since the 19th century, has constituted one of the most contentious fields within international law. At the heart of these disputes lie the demilitarization regimes imposed upon the islands of the region, introduced primarily as a response to security concerns during processes of sovereignty transfer. Considering both their geographical position and historical context, it becomes evident that the demilitarized status of the Aegean islands cannot be explained through a uniform regulatory framework, but rather has been shaped through different periods and distinct legal instruments. This thesis approaches the demilitarized status of the Aegean islands from a comprehensive perspective and examines the island groups in three separate categories in light of their respective legal developments. The first group under examination is the Bogazonu Islands, comprising Lemnos and Samothrace. In this regard, the disputes that have arisen between Turkey and Greece are identified as being primarily linked to fundamental issues of treaty law, particularly in relation to the effect of the Montreux Convention Regarding the Regime of the Straits on the Treaty of Lausanne and the Convention Relating to the Regime of the Straits. Furthermore, the implications of the statements made in 1936 before the Turkish Grand National Assembly by Foreign Minister Tevfik Rüştü Aras have been analyzed, particularly with respect to the binding nature of unilateral declarations made by state officials. At this point, it is also demonstrated that principles and interpretations reflected in international judicial decisions have indirectly influenced the debate, thereby underscoring that the matter must be approached not solely through treaty provisions but also in light of relevant judicial jurisprudence. Secondly, the Eastern Aegean Islands – comprising Lesbos, Chios, Samos, and Ikaria – are addressed. The demilitarized status of these islands has been subject to more restrictive regulations in comparison to other island groups. Within this framework, legal debates have largely revolved around the right of self-defense and the principle of fundamental change of circumstances (rebus sic stantibus). These issues continue to form the core of disagreements between the parties to this day. The third group, the Dodecanese Islands, enjoys a distinct regime established under the Paris Peace Treaty. The central issue here concerns whether Türkiye, as a non-party to this treaty, may invoke its provisions. This question is examined in the context of the principle of pacta tertiis and the doctrine of treaties establishing an objective régime. In addition, judicial pronouncements of international courts and tribunals referring to objective status régimes have been taken into account, thereby situating the analysis within both doctrinal and jurisprudential perspectives. Throughout the study, official documents reflecting the arguments of the parties have been employed as primary sources. Preparatory works of the relevant treaties have been analyzed where available, and in cases where such documents could not be accessed, doctrinal commentaries have been utilized. Furthermore, the assessment of these disputes has incorporated contemporary legal developments. Thus, the legal issues surrounding the demilitarized status of the Aegean islands have been examined as comprehensively and holistically as possible, through the combined lens of treaty law and international judicial practice. In conclusion, it has been determined that while certain legal arguments advanced by Greece may find limited support, the majority fail to meet the necessary conditions and therefore cannot justify the termination of the demilitarized status of the islands.
Benzer Tezler
- Gayri askeri statüde bulunan Ege Adalarının silahlandırılmasının, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi madde 60 (Esaslı ihlal) kapsamında değerlendirilmesi
The assessment of the armament of the Aegean Islands, which have a non-military status, under article 60 (Fundamental breach) of the 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties
AHMET TUNAHAN ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HukukMarmara ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKKI HAKAN ERKİNER
- Ege'deki gayri askerî statüdeki adaların silahlandırılmasının Türkiye'nin güvenliğine etkisi
The impact of armament of demilitarized aegean islands on Turkey's security
NAZLI ZEYTİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerGiresun ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENK ÖZGEN
- Denizlerimizde yaşanan sorunlar (Karadeniz, Boğazlar ve Ege)
Problems of our seas (Black Sea, Turkish Straits and Aegean)
MURAT KAĞAN KOZANHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiDeniz İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTUĞRUL DOĞAN
- İngiliz kaynaklarına göre Balkan savaşları (1912-1913)
Balkan wars according to the British resources (1912-1913)
LEVENT YIKICI